40 lat epidemii AIDS/HIV. Badania nad szczepionką nadal nie przynoszą rezultatów

HIV, AIDS, szczepionka, Afryka, Europa, Azja, UNAIDS, CDC

Na całym świecie zostało zarażonych 75,7 mln ludzi, a 32,7 mln zmarło z powodu wirusa. / fot. via Flickr [Marco Verch Professional Photographer]

W tym roku mija 40 lat od rozpoczęcia epidemii. 18 czerwca 1981 r. epidemia AIDS/HIV została formalnie uznana przez amerykańskich lekarzy. Na całym świecie od tamtej pory zarażonych zostało 75,7 mln ludzi. Od wielu lat trwają pracę nad wynalezieniem skutecznej szczepionki, lecz nie przynoszą one spodziewanych efektów. 

 

 

Pierwsze informacje o nowym zespole chorobowym opublikowano 5 czerwca 1981 r. w „Tygodniowym raporcie o zachorowaniach i śmiertelności” Mobirdity and Morality Weekly Report, czasopiśmie wydawanym przez amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (ang. Centers for Disease Control and Prevention, CDC).

Z powodu AIDS nadal wiele zgonów na świecie

HIV jest wirusem nabytego niedoboru odporności, który mnoży się w organizmie doprowadzając do całkowitego upośledzenia układu odpornościowego. Nieleczone zakażenie wirusem HIV jest bezpośrednią przyczyną zespołu nabytego niedoboru odporności, czyli AIDS. Jest zatem ostatnim etapem trwającego przez wiele lat zakażenia HIV. Na całym świecie od wybuchu epidemii zarażonych wirusem HIV, który wywołuje chorobę AIDS zostało 75,7 mln ludzi, a 32,7 mln zmarło z powodu wirusa (dane na 2019 r.). W samym 2019 r. z powodu chorób związanych z AIDS odnotowano 690 tys. zgonów, podczas gdy 1,7 mln osób zostało zarażonych wirusem HIV.

Jak wynika z ubiegłorocznego raportu Wspólnego Programu Narodów Zjednoczonych Zwalczania HIV i AIDS (UNAIDS), liczba nowych zakażeń wirusem HIV zmniejszyła się o 38 proc. we wschodniej i południowej Afryce od 2010 r., podczas gdy w Europie Wschodniej i Azji Środkowej wskaźnik ten wzrósł o 72 proc.

W Afryce AIDS jest główną przyczyną śmierci wśród dorastającej młodzieży pomiędzy 10. a 19. rokiem życia. Jest także na drugim miejscu wśród przyczyn zgonów na całym świecie.

Afryka Subsaharyjska pozostaje regionem najbardziej dotkniętym wirusem. 57 proc. wszystkich nowych zakażeń HIV ma miejsce w tej części świata. Każdego tygodnia 4,5 tys. dziewcząt i młodych kobiet zaraża się wirusem, co jest skutkiem nierównego dostępu do edukacji i informacji w zakresie zdrowia i seksualności.

Choroby związane z AIDS – choroba zwiększa szanse na pojawienie się np. nowotworów – należą do głównych przyczyn zgonów kobiet w wieku rozrodczym na całym świecie. Z raportu UNAIDS wynika, że 24 proc. nowych zakażeń wirusem HIV w 2019 r. potwierdzono u młodych kobiet z tego regionu mimo że stanowią zaledwie 10 proc. populacji Afryki Subsaharyjskiej.

Jakie szczepienia są obowiązkowe w poszczególnych krajach UE?

Kalendarze szczepień podstawowych w poszczególnych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

ONZ chce wyeliminowania chorób zakaźnych do 2030 r.

W czerwcu br. odbędzie się zgromadzenie ogólne ONZ poświęcone HIV/AIDS. Walka z wirusem jest jednym z elementów trzeciego celu zrównoważonego rozwoju (SDG-3) Organizacji Narodów Zjednoczonych.

W Agendzie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030 zapowiedziano m.in. wyeliminowanie epidemii AIDS, gruźlicy, malarii i innych chorób tropikalnych w perspektywie do 2030 r. Cel zostanie osiągnięty, gdy liczba nowych zakażeń wirusem HIV i „zgonów związanych z AIDS” spadnie o 90 proc. w latach 2010-2030.

Jak wynika z raportu UNAIDS, cele na 2020 r. nie zostały osiągnięte z powodu pandemii COVID-19. „Pominięte cele doprowadziły do zwiększenia liczby zakażeń o 3,5 mln od 2015 r.”, dodają twórcy analizy.

Naukowcy: Mieszanie szczepionek na koronawirusa zwiększa ryzyko skutków ubocznych

W badaniu zespołu z Uniwersytetu Oksfordzkiego okazało się, że osoby, które otrzymały drugą dawkę szczepionki innego typu niż pierwszą, częściej doświadczały skutków ubocznych przyjęcia szczepionki.

Badania nad szczepionką nie przynoszą rezultatów

W ostatnich miesiącach na świecie trwały zakrojone na szeroka skalę badania na opracowaniem skutecznych szczepionek przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2. Jak dotąd udało się to kilku koncernom, w tym tym, których produkty dopuszczone są do stosowania w krajach Unii Europejskiej, jak szczepionki Pfizer/BioNTech, AstraZeneki, Moderny oraz Johnson & Johnson.

Własną preparaty opracowała Rosja oraz Chiny. Następny w kolejce jest francuski koncern Sanofi, który ogłosił wczoraj (17 maja), że wyprodukuje szczepionkę przeciwko SARS-CoV-2 przed końcem roku. Tymczasem mimo starań, nie udało się jeszcze opracować szczepionki zapobiegającej zakażeniom ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV).

Jak podaje DW.com, w 2016 r. w Afryce rozpoczęto badania nad szczepionką (projekt nosił nazwę HVTN 702). Podstawą badań była szczepionka RV144, która wykazywała skuteczność na poziomie 31 proc., jednak działanie ochronne trwało tylko kilka miesięcy. Wśród zaszczepionych pojawiło się 129 infekcji HIV, w tym u 124 osób, które dostały placebo. W lutym 2020 r. projekt został przerwany.

Kolejną próbą była szczepionka MOSAICO – od końca 2019 r. w USA trwają studia kliniczne z udziałem 3,8 tys. osób. Produkt uzyskał akceptację wydaną przez Agencję Żywności i Leków (FDA). Obecnie trwa trzecia, ostatnia już faza badań klinicznych. Z kolei projekt IMBOKODO, w którym działanie ochronne wykazano u 67 proc. uczestników, rozpoczął się w listopadzie 2017 r. i ma trwać do lutego 2022 r.

Dlaczego tak trudno o skuteczną szczepionkę przeciwko wirusowi HIV. Eksperci zwracają uwagę, że powodem jest skłonność wirusa do ciągłych zmian. Jego powierzchnia ma skomplikowaną, trójwymiarową strukturę. Połowa jej powierzchni jest powleczona cukrem – glikowana – przez co systemowi immunologicznemu jest trudno atakować.

Naukowcy podkreślają, że każda kolejna generacja wirusa ma zmienioną powłokę, co dodatkowo utrudnia pracę nad skutecznym preparatem. DO jego skutecznego zwalczania system immunologiczny powinien rozpoznać zagrożenie. Jednak przy wciąż mutującym wirusie, nie jest on rozpoznawalny przez organizm jako zagrożenie. Stąd nieskuteczność szczepionek.