Większość państw Unii Europejskiej nie posiada narodowych planów opieki poudarowej, które pomogłyby złagodzić już i tak duże obciążenie służby zdrowia.
Kraje europejskie nie posiadają kompleksowych planów opieki poudarowej, które wykraczałyby poza opiekę zdrowotną i nie gromadzą podstawowych danych na temat pacjentów po udarze, ostrzegają interesariusze zajmujące się ochroną zdrowia.
Co roku w Europie udaru mózgu doznaje ponad 750 tys. osób. Przewiduje się, że do 2050 r. liczba ta wzrośnie o 35 proc. w porównaniu z poziomem z 2017 r.
Do udaru dochodzi, gdy w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego utrzymującego się ponad 24 godziny dochodzi do uszkodzenia tkanki mózgowej. Może ono mieć poważne i długotrwałe skutki dla zdrowia i samopoczucia człowieka, a nawet spowodować trwałą niepełnosprawność. Osoby po udarze są również grupą bardziej narażoną na kolejny udar i inne problemy zdrowotne.
Udar mózgu ma nie tylko poważne konsekwencje zdrowotne, ale i ekonomiczne. Wynika to głównie z trudnej sytuacji pacjentów po udarze po tym, jak już zostaną oni wypisani ze szpitala. Często są oni pozostawieni sami sobie. Większość europejskich państw nie posiada bowiem kompleksowych planów opieki poudarowej.
Najlepiej gdyby takie plany obejmowały różne rodzaje wsparcia, w tym wsparcie psychologiczne, terapię zajęciową, opiekę społeczną, a także pomoc w znalezieniu zakwaterowania i powrocie do pracy.
Niektóre państwa poczyniły już w tym kierunku pewne kroki, ale trudno jest ocenić jakość tych planów, które już opracowano, uważa Hanne Christensen, profesor neurologii na Uniwersytecie Kopenhaskim i przewodnicząca Stroke Action Plan for Europe.
Jest to inicjatywa uruchomiona przez organizacje Stroke Alliance for Europe (SAFE) i Europejskiej Organizacji Udarowej (ESO), mająca na celu przekonanie państw europejskich do wypracowania kompleksowych i w pełni refundowanych narodowych planów opieki poudarowej.
– Nie sądzę, że istnieje kraj, w którym ofiary udaru i ich opiekunowie nie twierdzą, że życie po udarze jest zdecydowanie największym problemem – stwierdziła Christensen.
Chociaż plany opieki poudarowej w Europie pozostawiają wiele do życzenia, to według Christensen naprawdę warto je ulepszać, aby usprawnić rehabilitację pacjentów po udarze, ograniczyć niepełnosprawność i pozwolić im pozostać tak aktywnymi w życiu, jak to tylko możliwe.
Korzyści z dobrych planów opieki poudarowej
Bez kompleksowych planów opieki poudarowej pacjenci muszą sobie radzić w skomplikowanym systemie sami.
W Niemczech poczyniono kroki w dobrym kierunku. Władze planują bowiem opracowanie kompleksowych „przewodników” dla pacjentów po udarze. Celem jest porzucenie podejścia do opieki poudarowej opartego niemal wyłącznie na służbie zdrowia, które to podejście wciąż dominuje w większości państw, ale nie uwzględnia złożoności procesu rekonwalescencji po udarze.
– Nie chodzi jedynie o służbę zdrowia – wyjaśnił w rozmowie z EURACTIV Michael Brinkmeier, prezes Niemieckiej Fundacji Wsparcia Poudarowego. – Równie ważne są skutki społeczne udaru, z jakimi muszą mierzyć się pacjenci – podkreślił.
Skutki te „zależą od osoby i jej stanu oraz tego, jak była leczona”, wyjaśnił.
W wielu przypadkach rodziny pacjentów po udarze muszą się nimi opiekować, niezależnie od wieku pacjentów, albo oddać ich do hospicjów lub domów spokojnej starości, gdzie często brakuje wykwalifikowanego personelu do opieki nad osobami po udarze.
Konieczność oddania członków rodziny do domów opieki frustruje rodziny osób po udarze, wskazuje w rozmowie z EURACTIV Françoise Benon, przewodniczący organizacji na rzecz pacjentów Fonds de dotation France AVC.
Z kolei opieka nad osobą po udarze w domu jest sporym problemem dla osoby, która ją sprawuje i wpływa na przykład na jej pracę zawodową. Opieka nad pacjentami często spada na kobiety, co ma negatywne skutki dla całego społeczeństwa, uważa Christensen.
Brak danych utrudnia sprawę
Jednym z ogólnoeuropejskich problemów utrudniających poprawę opieki poudarowej jest brak podstawowych danych statystycznych.
Część krajów nie posiada nawet danych na temat dokładnej rocznej liczby osób doznających udaru, ich płci i tego, ile osób umiera w wyniku udaru, podkreśla Christensen.
Aby polepszyć opiekę poudarową, należy zebrać informacje na temat tego, które kraje posiadają programy takiej opieki, a jeśli tak, to co te programy uwzględniają i kogo obejmują, wyjaśnia ekspertka.
– Nawet odpowiedzi na takie proste pytania większość państw nie jest w stanie udzielić. Prawda jest taka, że brakuje danych – stwierdza.
Aby zmienić ten stan rzeczy, trzeba przywiązywać większą uwagę do opieki poudarowej. Zmiany następują jednak wolno. ESO i plan działań dla Europy w zakresie opieki poudarowej (Stroke Action Plan for Europe) SAFE pomagają państwom w opracowaniu takich planów.
Na szczeblu Unii Europejskiej w 2021 r. powołano z kolei unijną inicjatywę dotycząca chorób niezakaźnych (NCD) „Zdrowsi razem”, która obejmuje także opiekę poudarową, wskazuje Stroke Action Plan for Europe.
Od tamtego czasu wiele firm i organizacji na rzecz zdrowia wzywa do opracowania strategii dotyczącej chorób sercowo-naczyniowych, na wzór europejskiego planu walki z rakiem. Pozwoliłoby to polepszyć opiekę poudarową w całej Unii Europejskiej.