Europa deklaruje wzmocnienie ochrony bioróżnorodności na świecie

Unia Europejska, bioróżnorodność, ochrona klimatu, pandemia,

Jednocześnie UE szuka sposobów zapobiegania wylesianiu poza granicami państw członkowskich, w ramach którego wycina się drzewa w innych częściach świata, aby uprawiać takie produkty, jak kawa, kakao, soja i olej palmowy, które są intensywnie spożywane w Europie.  / Foto via Twitter [@UNDPClimate]

Unia Europejska ogłosiła w trakcie One Planet Summit, szczytu poświęconego bioróżnorodności na świecie, zwiększenie w kolejnych latach ambicji dotyczących tego aspektu ratowania klimatu. „To krok w dobrą stronę, ale poczekamy na konkretne działania”, komentują przedstawiciele organizacji zajmujących się ochroną środowiska.  

 

„Istotne jest, abyśmy nie zapominali, że 30 proc. powierzchni Ziemi pokrywają lasy.  Odpowiadają one za 80 proc. bioróżnorodności, dlatego ich ochrona to poważne wyzwanie” – powiedział w poniedziałek (11 stycznia) Charles Michel, przewodniczący Rady Europejskiej. 

Tego dnia odbył się czwarty One Planet Summit, czyli organizowany od 2017 r. z inicjatywy prezydenta Francji Emmanuela Macrona szczyt światowych przywódców poświęcony ochronie klimatu.Współorganizatorami wydarzenia są Organizacja Narodów Zjednoczonych i Bank Światowy. 

„Wyzwaniem jest dla nas mobilizacja, zjednoczenie się, aby chronić lasy i zarządzać nimi w zrównoważony sposób” – dodał Michel. „Zobowiązaliśmy się do ochrony lasów pierwotnych i zasadzenia trzech miliardów drzew do 2030 r.” – zapowiedział szef Rady Europejskiej. 

UE zwiększa ambicję ws. ochrony bioróżnorodności 

Znaczenie lasów dla różnorodności biologicznej było jednym z głównych tematów szczytu w Paryżu, podczas którego 50 krajów zobowiązało się do ochrony prawie 30 proc. planety do 2030 r. Inne tematy obejmowały ochronę ekosystemów lądowych i morskich, promocję agroekologii i mobilizację funduszy na różnorodność biologiczną. 

„Kiedy tracimy lasy, nie tylko tracimy zieleń lub naturalne środowisko. Tracimy kluczowego sojusznika w naszej walce ze zmianami klimatycznymi“ – powiedziała z kolei przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.

Wśród sygnatariuszy zobowiązania ochrony 30 proc. powierzchni Ziemi znalazło się 14 krajów UE: Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Włochy – a także sama Unia Europejska. 

„Niektóre z najbardziej zalesionych krajów Europy, w tym Niemcy i Szwecja, najwyraźniej nie są gotowe do uznania problemów na własnych podwórkach” – powiedziała Kelsey Perlman, działaczka w Fern, organizacji pozarządowej zajmującej się ochroną lasów i praw ludzi, którzy są od nich zależni.  

„Wiele europejskich lasów jest w opłakanym stanie, a utrata bioróżnorodności na całym kontynencie to powolnie krwawiąca rana, którą europejskie narody powinny zobowiązać się wyleczyć” – dodała. 

Na świecie jedna trzecia żywności trafia do… kosza. Polska wśród liderów w UE

Szacuje się, że w każdej sekundzie w Polsce do kosza trafia 150 kg żywności.

Niespełnione cele 

Poniedziałkowy szczyt w Paryżu jest początkiem pracowitego roku dla dyplomacji środowiskowej, bo zarówno konferencja ONZ na temat bioróżnorodności w Kunming w Chinach, jak i szczyt klimatyczny ONZ w Glasgow przesunięto na 2021 r. z powodu pandemii. 

Jak podkreśla ONZ, te międzynarodowe spotkania odbędą się w obliczu szybko pogarszającej się sytuacji w zakresie różnorodności biologicznej na świecie, której grozi szóste wymieranie gatunków. Żaden z tak zwanych celów ONZ w zakresie różnorodności biologicznej (Aichi) na 2020 r. nie został w pełni osiągnięty, a tylko sześciu  zrealizowano część założeń.  

„Ani jeden z dwudziestu celów Aichi nie został zrealizowany, jak na przykład położenie kresu wymieraniu gatunków lub zmniejszeniu zanieczyszczenia. Musimy stawić czoła wyzwaniom i wyciągnąć wnioski z porażki” – powiedział prezydent Francji Emmanuel Macron, który był gospodarzem spotkania w Paryżu. 

Nastoletnia aktywistka Greta Thunberg podkreśliła ten fakt na Twitterze, mówiąc: „Każdego dnia [światowi przywódcy – red.] decydują się nie działać”. 

Portugalska prezydencja w Radzie UE: Będziemy działać z myślą o przyszłości rolnictwa

„Naszą ambicją jest zapewnienie Europie autonomii strategicznej i wzmocnienie jej pozycji na świecie”, przekonuje Maria do Céu Antunes, minister rolnictwa Portugalii.

Wylesienia i pandemie 

Związek między wylesianiem, utratą różnorodności biologicznej i pandemiami podkreślono na szczycie w Paryżu. Uważa się, że zmiana klimatu i presja środowiskowa zwiększają prawdopodobieństwo chorób zootonycznych, które mogą przenosić się ze zwierząt na ludzi. 

„Wszyscy doskonale zdajemy sobie sprawę – i jest to coś, co COVID-19 uczynił wyjątkowo jasnym – o związku między utratą bioróżnorodności a rozwojem chorób odzwierzęcych” – powiedział Michel podczas konferencji. 

„Wiemy, w jakim stopniu handel gatunkami zwierząt i dziką przyrodą przyczynia się do tych problemów. 1,6 miliona wirusów nie zostało jeszcze wykrytych, ale ukazują one ten związek między gatunkami ludzi i zwierząt” – powiedział Belg.  

Ursula von der Leyen również zwróciła uwagę na związek między wylesianiem a wybuchem chorób, podając za przykład epidemię wirusa Ebola w Afryce Zachodniej, uważanej za spowodowaną przez nietoperze wysiedlone z naturalnych środowisk w wyniku wylesiania. 

„Jeśli nie podejmiemy pilnych działań w celu ochrony przyrody, możemy już teraz być na początku ery, w której pandemie staną się normą. Ale jest coś, co możemy z tym zrobić. Wymaga to skoordynowanych globalnych działań i lokalnego zrównoważonego rozwoju” – powiedziała przewodnicząca Komisji. 

PE: Woda pitna podstawowym prawem. W Polsce brakuje wody, zwłaszcza w rolnictwie

Specjaliści są coraz bardziej zaniepokojeni spadkową ilości zasobów wodnych w Polsce.

Przyszłe prawodawstwo UE 

Na poziomie UE rośnie presja na zwiększenie ochrony lasów. Oczekuje się, że przed końcem roku Komisja Europejska po raz pierwszy przedstawi prawnie wiążące cele w zakresie ochrony różnorodności biologicznej, w tym zobowiązania do przywrócenia starodrzewu i lasów pierwotnych uważanych za najbogatsze w różnorodność biologiczną. 

Nowe cele w zakresie różnorodności biologicznej zostaną przedstawione po konsultacjach publicznych rozpoczętych w ostatni poniedziałek, przy czym ostateczna decyzja ma zostać podjęta przez państwa członkowskie UE i Parlament Europejski. 

Nowe ambicje Unii w zakresie ochrony przyrody określono w nowej strategii dotyczącej różnorodności biologicznej przedstawionej w maju ubiegłego roku. Jej celem jest ochrona 30 proc. lądów i mórz do 2030 r. Strategia zobowiązuje Europę do posadzenia do końca dekady trzech miliardów drzew i zapewnianie 20 miliardów euro rocznie na cele związane z ochroną różnorodności biologicznej. 

Europejski Zielony Ład a Wspólna Polityka Rolna. Co zaleca KE, aby promować "zielone" rolnictwo?

Jakie są konkretne oczekiwania KE wobec państw członkowskich w zakresie transformacji ekologicznej?

Jak Europa wylesia świat?

Jednocześnie UE szuka sposobów zapobiegania wylesianiu poza granicami państw członkowskich, w ramach którego wycina się drzewa w innych częściach świata, aby uprawiać takie produkty, jak kawa, kakao, soja i olej palmowy, które są intensywnie spożywane w Europie. 

Według szacunków UE, konsumpcja tych produktów w krajach członkowskich odpowiada za 10 proc. światowego wylesiania. Z raportu opublikowanego we wtorek (12 stycznia) przez WWF wynika, że w ciągu ostatnich 13 lat utracono 43 miliony hektarów lasów w 24 miejscach, gdzie głównie dokonuje się wycinki, z których większość (52 proc.) znajduje się w Azji, Ameryce Łacińskiej i Afryce. 

W październiku 2020 r. europarlamentarzyści wezwali Komisję do wprowadzenia obowiązkowych przepisów dotyczących tzw. należytej staranności, aby zmusić firmy do udowodnienia, że produkty sprzedawane w UE nie powodują wylesiania ani nie naruszają praw człowieka. 

„Naszym obowiązkiem jest dopilnowanie, aby jednolity rynek nie powodował wylesiania w społecznościach lokalnych w innych częściach świata. Dlatego jeszcze w tym roku zaproponujemy nowe przepisy, które zminimalizują ryzyko wprowadzania produktów związanych z globalnym wylesianiem na rynek UE” – powiedziała von der Leyen. 

Działacze na rzecz środowiska pochwalili odnowione zobowiązanie UE do powstrzymania wylesiania, ale zapowiedzieli, że zaczekają na konkretne wyniki.

„Przekonamy się, jaki będzie efekt” – powiedziała Ester Asin, dyrektor Biura ds. Polityki Europejskiej w WWF. „Nowe prawo UE dotyczące wylesiania musi być dalekosiężne i zapewniać ochronę światowych lasów i innych ekosystemów, takich jak sawanny i łąki, a także chronić prawa człowieka zależnych od nich ludzi” – podkreśliła.

 

 

Projekt sfinansowano przy wsparciu Komisji Europejskiej. Niniejsza publikacja odzwierciedla wyłącznie poglądy autora, a Komisja nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek wykorzystanie informacji zawartych w tym tekście.