Ochrona rolników w UE: Czy państwa członkowskie stosują dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych?

Według najnowszego raportu Komisji UE większość krajów członkowskich Wspólnoty zdecydowała się wyjść poza minimalny poziom ochrony dla rolników i małych przedsiębiorstw rolno-spożywczych określonych w dyrektywie, rozszerzając listę nieuczciwych praktyk handlowych (UTP) dyrektywy lub zaostrzając zakazy / fot. via Unsplash [Dan Meyers]

Większość krajów UE postanowiła wykroczyć poza przepisy zawarte w dyrektywie o nieuczciwych praktykach handlowych. I chociaż nie budzi to wątpliwości na gruncie prawa, to krytycy podkreślają, że niejednolite stosowanie przepisów prowadzi do rozdrobnienia rynku wewnętrznego UE.

 

 

Raport opublikowany 27 października przez Komisję Europejską zawiera przegląd stanu prac nad wdrożeniem dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych (UTP) w 16 państwach członkowskich, które zgłosiły Komisji jej pełną transpozycję do prawa krajowego do lipca 2021 r.

Wskazano w nim, że państwa te zasadniczo stosują podejście określone w dyrektywie, jednak większość z nich zdecydowała się wyjść poza zawarte w niej minimum jeśli chodzi o ochronę rolników i małych przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Okazuje się, że kraje rozszerzyły listę nieuczciwych praktyk handlowych lub zaostrzyły niektóre zakazy.

Dyrektywę UTP przyjęto w 2019 r. i ma na celu ochronę rolników europejskich poprzez zniwelowanie dysproporcji w unijnym łańcuchu dostaw żywności. Powstały one w wyniku działania dużych podmiotów gospodarczych, konkurencyjnych wobec mniejszych podmiotów, takich jak właśnie indywidualni i drobni rolnicy.

Dyrektywa zakazuje niektórych nieuczciwych praktyk handlowych narzucanych jednostronnie przez jeden podmiot handlowy na drugi na poziomie UE. Zawierają się w tym m.in. opóźnienia w płatnościach, anulowanie zamówień w ostatniej chwili na łatwo psujące się produkty spożywcze, jednostronne lub wsteczne zmiany umów, a także odmowa zawarcia umowy w formie pisemnej.

Państwa członkowskie do 1 maja 2021 r. musiały przetransponować dyrektywę do prawa krajowego, a od 1 listopada są zobowiązane do jej stosowania.

Jednak 12 państw członkowskich nie dokonało transpozycji w wyznaczonym terminie co spowodowało, że w lipcu Komisja wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom wobec tych krajów.

Komisja Europejska: Jakie są priorytety dla rolnictwa na 2022 r.?

Jakie działania planuje Komisja Europejska na przyszły rok w obszarze rolnictwa i żywności? EURACTIV dotarł do nieoficjalnego dokumentu.

Krytyka pod adresem dyrektywy

Chociaż w raporcie zauważono, że wykraczanie poza minimalne środki określone w dyrektywie nie stanowi problemu „pod warunkiem, że takie przepisy krajowe są zgodne z zasadami funkcjonowania rynku wewnętrznego”, krytycy szybko zwrócili uwagę, że prowadzi to do ryzyka rozdrobnienia jednolitego rynku.

Dyrektor generalny EuroCommerce Christian Verschueren zauważył, że niektóre kraje wprowadziły obowiązki w zakresie zaopatrzenia, które są „wyraźnym naruszeniem” jednolitego rynku. Ostrzegł, że dyrektywa pozostawia władzom krajowym „dużą swobodę” we wdrażaniu dyrektywy.

W związku z tym – według niego – istnieje „rzeczywiste ryzyko dalszego rozdrobnienia jednolitego rynku i regulowania praktyk, które mają bardzo mały wpływ na rolników”. Wezwał też Komisję do podjęcia działań w sprawie takich nieadekwatnych środków.

Według EuroCommerce dyrektywa przewiduje jedynie ochronę dostawców, a nie nabywców, a wiele państw członkowskich zdecydowało się chronić większych dostawców o znacznej sile rynkowej.

Inni krytycy wskazują, że niektóre kraje UE nie dokonały transpozycji dyrektywy do prawa krajowego w wyznaczonym terminie.

Rolnictwo ekologiczne szansą dla afrykańskich rolników? Wciąż jest kilka przeszkód

Rozwój organicznych metod produkcji żywności jest jednym z priorytetów Komisji Europejskiej w zakresie rolnictwa. Skorzystać na tym może także Afryka.

Nie wszystkie państwa wdrożyły dyrektywę

Organizacje European Brands Association i FoodDrinkEurope (AIM) we wspólnym oświadczeniu wezwały wszystkie państwa członkowskie UE do właściwej transpozycji i skutecznego egzekwowania dyrektywy „bez zbędnej zwłoki”.

Dodano, że jest to jeszcze ważniejsze, ponieważ kraje skupiają się na odbudowie gospodarczej po pandemii COVID-19, co doprowadziło do wzrostu występowania nieuczciwych praktyk handlowych. Niecałe 20 proc. firm zgłosiło, że miały z tym do czynienia od początku kryzysu.

Eurodeputowany socjalistów Paolo de Castro i sprawozdawca dyrektywy UTP powiedział  w rozmowie z EURACTIV, że to „niewiarygodne”, że niektóre państwa, w tym jego kraj, czyli Włochy, nie dokonały jeszcze transpozycji dyrektywy.

„Nadal mamy wiele rzeczy do zrobienia, ponieważ wiele państw członkowskich wdraża dyrektywę na swój sposób”, stwierdził. Według niego m.in. Francja i Hiszpania miały przewagę nad innymi państwami członkowskimi, ponieważ istniały tam już odpowiednie przepisy.

Europoseł podkreślił znaczenie stworzenia wspólnej płaszczyzny w zakresie stosowania dyrektywy i wezwał państwa UE do „uczenia się od siebie nawzajem”. Wyraził nadzieję, że uda się przyspieszyć działania w zakresie wdrożenia i stosowania dyrektywy.

Członkowie Komisji AGRI Parlamentu Europejskiego mają omówić raport w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych podczas najbliższego posiedzenia komisji, a ocena dyrektywy na poziomie UE ma nastąpić pod koniec 2025 r.