Rolnictwo regeneratywne: W Hiszpanii postrzegane jako ważne działanie na rzecz klimatu

hiszpania-UE-unia-europejska-klimat-ekologia-CO2-dwutlenek-węgla-gleba-rolnictwo węglowe-wspólna-polityka-rolna-WPR-

Foto via Canva

Hiszpania przy współudziale Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) chce dążyć do przeciwdziałania zmianom klimatu poprzez zatrzymanie (sekwestrację) dwutlenku węgla w glebie. Rolnicy domagają się jednak większych środków finansowych na wsparcie ich wysiłków.

 

 

Hiszpański rząd i 17 wspólnot autonomicznych pracują nad Krajowym Planem Strategicznym (KPS) – dokumentem, który stanie się podstawą do rozdziału środków ze Wspólnej Polityki rolnej (WPR) UE w latach 2023-2027. Kraje członkowskie mają czas do końca br. na przesłanie KPS do Brukseli.

Około 40 proc. z nich zostanie przeznaczone na działania związane z ochroną klimatu i środowiska. Wśród nowości znajdują się liczne ekoprogramy, mające zachęcać do realizacji zrównoważonych praktyk rolniczych dotyczące agroekologii czy tzw. rolnictwo niskoemisyjne, które ma na celu zwiększenie zdolności pochłaniania przez gleby dwutlenku węgla, by w ostateczności przyczynić się do osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu – sztandarowego programu Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen.

Ponadto, hiszpański rząd zaproponował pakiet zachęt dla producentów do włączenia w codziennych praktykach rolniczych m.in.: wypasu pastwiskowego (poprawa dobrobytu zwierząt), płodozmianu, siewu bezpośredniego (polega na umieszczaniu materiału siewnego specjalnym siewnikiem w nieuprawionej roli), upraw konserwujących (ich celem jest ochrona gleby przed degradacją) czy stosowania okrywy roślinnej. Działania te mają na celu ochronę bioróżnorodności.

Ekoprogramy będą finansowane kwotą 1,107 mld euro rocznie do 2027 r., co odpowiada 23 proc. bezpośredniej pomocy z WPR (w ramach pierwszego filaru). Nadal trwają negocjacje dotyczące wielkości pomocy w ramach drugiego filaru.

Rolnictwo węglowe szansą dla środowiska. Rozwinie się w Polsce?

Rolnictwo węglowe może okazać się kluczową metodą pozyskiwania żywności w najbliższym czasie.

Uwagi do nowej WPR

Minister Rolnictwa, Rybołówstwa i Żywności Luis Planas zapowiedział, że zamierza wspierać rolników w przejściu na bardziej zrównoważone – z ekonomicznego, społecznego i środowiskowego punktu widzenia – rolnictwo.

Organizacje rolnicze – podobnie jak w innych krajach członkowskich UE – podkreślają jednak potrzebę uzyskania większego wsparcia w obliczu rosnących wymagań środowiskowych. Zwracają jednocześnie uwagę na zdolność rolnictwa do łagodzenia skutków zmian klimatu poprzez zatrzymywanie (sekwestrację) dwutlenku węgla, a więc zapobieganie jego uwalnianiu do atmosfery.

Według Ignacio Lópeza ze Stowarzyszenia Producentów Rolnych (Asaja), Hiszpania zdecydowała, że ​​środki WPR służą „rekompensowaniu” wysiłków producentów, którzy nie uważają propozycji za „wystarczająco atrakcyjną”.

„Proszą nas o więcej działań”, które de facto zmuszą rolników do zmian w priorytetach inwestycyjnych, podkreślił López. W praktyce oznacza to ponoszenie wyższych kosztów bez otrzymywania większej pomocy ze strony decydentów, zaznaczył rozmówca EURACTIV. „Na to wszystko nakłada się duża niepewność związana z sytuacją w rolnictwie”, dodał.

Ignacio López dostrzega jednak potrzebę przyjęcia zrównoważonych praktyk czy rozwiązywania charakterystycznych dla branży problemów, jak erozja gleby czy liczne – zwłaszcza latem – pożary.

Rolnictwo węglowe: Rolnicy są zainteresowani, ale stawiają warunki

Rolnictwo węglowe jest metodą, zmierzającą do redukcji emisji dwutlenku węgla do atmosfery.

CO2 w glebie

W ramach strategii „Od pola do stołu” Komisja Europejska chce zmniejszenia przed 2030 r. zużycia chemikaliów i pestycydów o 50 proc., a nawozów o 20 proc. Ponadto Bruksela chciałaby rozszerzenia upraw w ramach rolnictwa ekologicznego do powierzchni 25 proc. gruntów rolnych.

Plan obejmuje również Inicjatywę na rzecz Rolnictwa Węglowego oraz ramy regulacyjne dotyczące certyfikacji usuwania dwutlenku węgla.

Przedstawiciel Komitetu FAO do spraw Rolnictwa (COAG – Committee on Agriculture) –  odpowiedzialnego za zapewnienie ogólnej polityki i wytycznych regulujących kwestie związane z rolnictwem, hodowlą zwierząt, bezpieczeństwem żywności, żywieniem, rozwojem obszarów wiejskich oraz zarządzaniem zasobami naturalnymi – w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym (EKES), Andoni García, podkreśla, że ​​produkcja rolna odpowiada za emisje gazów cieplarnianych i pełni funkcję pochłaniacza, zwiększając ilość materii organicznej w glebie.

Ekspert wyraża jednak niepokój wiążący się z możliwością wejścia rolnictwa na ścieżkę komercjalizacji kredytów węglowych – uznawanych jako miary sekwestracji gleby (jeden kredyt węglowy umożliwia emisję 1 tony CO2 do atmosfery – red).

Adoni Garcia przekonuje, że potrzebne jest większe wsparcie finansowe dla interesariuszy, ponieważ nie wystarczy zintegrować zwiększonych kosztów wynikających z bardziej zrównoważonej produkcji z cenami żywności, zwłaszcza gdy „UE eksternalizuje te koszty”, zezwalając na import tanich produktów z krajów trzecich.

Rolnictwo węglowe: Wzmocni wkład branży w ochronę klimatu?

Ekolodzy przekonują, że niektóre z promowanych praktyk mają ograniczoną wartość klimatyczną.

Promowanie rozwoju obszarów wiejskich

W Hiszpanii jest około 10 proc. ekologicznych gruntów rolnych. Rolnicy ekologiczni twierdzą, że zmiana modelu – także w przypadku pomocy rządowej czy to na szczeblu europejskim – pomogłaby pobudzić gospodarkę wiejską, łącząc tworzenie miejsc pracy i korzyści ekonomiczne z ochroną środowiska, walką ze zmianami klimatycznymi i poprawą dobrostanu zwierząt.

Tymczasem nie brakuje wezwań, w tym od przemysłu spożywczego, do zwiększenia inwestycji w rolnictwo precyzyjne – polega na mierzeniu i dostosowywaniu konkretnych działań pod daną uprawę z dokładnością nawet do kilku centymetrów – dzięki nowym technologiom, innowacjom i odpowiednim przepisom.

David Erice z Unii Małych Rolników i Hodowców (UPA) twierdzi, że ​​”zarządzanie” glebą na Półwyspie Iberyjskim można znacznie poprawić dzięki takim praktykom, jak płodozmian, który „nie zagraża przetrwaniu gospodarstw z ekonomicznego punktu widzenia”.

Bardziej krytycznie odnosi się jednak do ograniczeń w stosowaniu, np. nawozów. Jednocześnie kwestionuje „pozostawianie rolników bez narzędzi do produkcji”, w przypadku promocji rozwiązań, które będą wymagały od właścicieli gospodarstw niekorzystnych dla nich zmian. Dlatego wzywa do rzeczywistej oceny wpływu postulowanych reform.