UNICEF: Problemy ze szczepieniami dzieci w Azji i Afryce. Nowe ogniska błonicy i odry

Dziecko w Ugandzie, która przyjmuje dawkę doustnego szczepienia na chorobę Heinego-Medina/ Zdjęcie via Zahara Abdul / UNICEF/

UNICEF informuje, że pandemia koronawirusa odcięła wiele państw od niezbędnych dawek szczepionek, które umożliwiają zwalczanie takich chorób, jak odra, błonica czy choroba Heinego-Medina. Szczepionkę na tę ostatnią opracował w XX w. Polak – Hilary Koprowski.

 

 

UNICEF informuje, że w wielu państwach na świecie brakuje szczepionek przeciwko odrze, błonicy i chorobie Heinego-Medina (polio). Powodem jest zakłócenie międzynarodowych łańcuchów dostaw. Jednocześnie 25 państw zdecydowało się na wstrzymanie programów szczepień przeciwko odrze. Większość zawiesiła projekty przeciwko polio, niezgodnie z zaleceniami WHO.

„Po zatrzymaniu tych programów los milionów młodych ludzi wisi na włosku”, powiedział Robin Nandy, dyrektor programu ds. szczepień w UNICEF. 

UNICEF twierdzi, że jeszcze przed pandemią koronawirusa szczepionki przeciwko odrze i innych chorobom były niedostępne dla 20 mln dzieci poniżej pierwszego r. ż., a 13 mln dzieci w wieku poniżej 12 miesięcy na całym świecie nie otrzymało w 2018 r. żadnej szczepionki. W państwach o słabym systemie opieki zdrowotnej może to doprowadzić – ostrzega UNICEF – do kolejnych epidemii w 2020 r. i w następnych latach.

Powracające polio

Większość z państw, które zawiesiły programy szczepień znajduje się w Afryce i Azji. To m.in Bangladesz, Korea Północna, Nepal (odra, różyczka); Afganistan, Pakistan (choroba Heinego-Medina). W pięciu z 25 państw z listy UNICEF-u wystąpiła w 2019 r. epidemia odry. Ostatnim krajem, który poinformował o nowych przypadkach polio był Niger. W kwietniu br. władze potwierdziły dwa przypadki choroby wśród dzieci.

Niger w grudniu 2019 r. poinformował razem z Kenią i Mozambikiem o zakończeniu epidemii polio, która trwała przez 24 miesiące. Niger powstrzymał poprzednie epidemie polio, przeprowadzając skuteczne masowe szczepienia w 2019 r. Niestety, nie będzie to teraz możliwe, ponieważ zawiesiliśmy te działania z powodu pandemii koronawirusa, która wymaga standardów związanych z utrzymywaniem dystansu społecznego (…)”, powiedział dr Pascal Mkanda, koordynator programu zwalczania polio w Afryce.

Niger dołączył do innych państw Afryki, które zagrożone są epidemią tej choroby. Wśród nich są m.in.: Angola, Kamerun, Wybrzeże Kości Słoniowej, Etiopia, Mali, Nigeria. W wymienionych państwach słaby dostęp do rutynowych szczepień, odmowa przyjęcia szczepionki lub trudny dostęp do niektórych lokalizacji skutecznie paraliżuje programy skierowane do najmłodszych mieszkańców.

Bangladesz: Głód i nędza zamiast szycia "naszych" ubrań

Z powodu pandemii koronawirusa miliony osób w Bangladeszu, drugim na świecie eksporterze odzieży, są narażone na utratę pracy i pogorszenie warunków życia

Ryzyko liczone w milionach

Transporty szczepionek zmniejszono o 70-80 proc. ze względu na niemal całkowite unieruchomienie lotów komercyjnych w wyniku pandemii koronawirusa. „Z powodu opóźnień w dostawie dziesiątki państw są narażone na brak wystarczającej liczby dawek szczepionek. To zagrożenie dla życia wielu milionów dzieci”, powiedziała 1 maja rzeczniczka prasowa UNICEF Marixie Mercado.

W tej sytuacji kraje korzystają z rezerw kryzysowych. Według ekspertów zapasów wystarczy na maksymalnie trzy miesiące We wtorek (14 kwietnia) Inicjatywa Odra i Różyczka (MRI) poinformowała, że ponad 117 mln dzieci na całym świecie jest narażonych na ryzyko nieotrzymania szczepionki przeciwko odrze w związku z postępującą pandemią koronawirusa.

Ze statystyk UNICEF wynika, że w 2019 r. organizacja ta rozdzieliła na całym świecie około 2 mld 430 mln dawek szczepionek w 100 państwach, co pozwoliło pokryć około 45 proc. zapotrzebowania dla dzieci poniżej piątego r.ż. Organizacje międzynarodowe obawiają się, że zakłócenia w rutynowych szczepieniach będą skutkowały w 2020 r. kolejnymi epidemii.

Koronawirus: Szczepionka dostępna już jesienią?

Zdaniem uznanej brytyjskiej ekspertki do spraw szczepień, preparat zapewniający odporność na koronawirusa SARS-CoV-2 może być gotowy już we wrześniu tego roku.

Nie szczepi Afryka. Nie szczepi USA i Europa

UNICEF szacuje, że w latach 2010-2018 182 mln dzieci nie otrzymało pierwszej dawki szczepień przeciwko odrze – to średnio 20,3 mln osób rocznie. Ze statystyk organizacji wynika, że najgorzej pod tym względem jest w Etiopii. W latach 20102018 r, 10,9 mln dzieci poniżej 1 r.ż. nie otrzymało pierwszej dawki szczepionki. W Demokratycznej Republice Konga (DRK) było to 6,2 mln dzieci, w Afganistanie – 3,8 mln, w Czadzie, Madagaskarze i Ugandzie – około 2,5 mln.

Spośród państw o wysokim dochodzie na pierwszym miejscy znalazły się USA – 2,8 mln; Francja –  680 tys.; Wielka Brytania – 585 tys.; Włochy – 482 tys.; Japonia386 tys.; Kanada – 363 tys.; Niemcy – 195 tys.; Australia, Chile – 155 tys.; Hiszpana – 141 tys.

Jest kilka przyczyn braku skutecznego (obejmującego wszystkich) programu szczepień w Afryce. Wzrost liczby urodzeń – nie dla każdego wystarczy dawek. Populacja wszystkich państw w Afryce wynosi obecnie około 1 mld 336 mln. To 16,7 proc. światowej populacji. W 2019 r. przyrost rok do roku wyniósł 2,52 proc. – to 32 mln 143 tys. osób. W tym roku, wedle szacunków, będzie podobnie. Średnia wieku to 19,7. W Europie to ponad dwukrotnie więcej.

Innym problemem jest zahamowanie rozwoju kampanii szczepień. W Afryce Zachodniej i Środkowej statystyki zatrzymały się na 70 proc. dzieci poniżej 1 r.ż. dla DTP3 (trzech dawek przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi). Dla polio ten wskaźnik wyniósł 70 proc. dla odry – 71 proc.

Koronawirus zniknie dopiero gdy pojawi się szczepionka, a lockdowny będzie trzeba powtarzać?

Coraz więcej wskazuje na to, że wbrew nadziejom części lekarzy koronawirus SARS-CoV-2 nie zniknie wraz ze wzrostem temperatury. Zamiast latem uda się go pokonać najpewniej dopiero, gdy pojawi się skuteczna szczepionka. Dlatego lockdowny być może będzie trzeba cyklicznie powtarzać.

 

W wielu …

Nowe ogniska

Powyższe statystyki przekładają się na realną sytuacje w poszczególnych krajach. W DRK, jak informują Lekarze Bez Granic (MSF), w dobie pandemii koronawiursa odra stała się cichym zabójcą. Epidemia tej choroby trwa tam od czerwca 2019 r. W Czadzie, od maja 2018 r., w Republice Środkowoafrykańskiej od stycznia br. Jak pisze MSF, większość dzieci umiera w domach, nie widząc nigdy na oczy prawdziwego lekarza. Pomoc tradycyjnych uzdrowicieli kończy się wiadomym skutkiem.

Nie lepiej pod tym względem jest w Azji. Około jednej czwartej dzieci, 4,5 mln, które nie mają odporności na wspomniane choroby – lub nie zostały zaszczepione – mieszka w Azji Południowej. Większość z nich (97 proc.) w Indiach, Pakistanie i Afganistanie. Jak informują organizacje międzynarodowe pandemia koronawirusa przerwała program rutynowych szczepień, a rodzice coraz bardziej niechętnie zabierają swoje dzieci do ośrodków zdrowia z obawy przed zakażeniem koronawirusem.

UNICEF informuje, że ogniska błonicy i odry potwierdzono już w niektórych częściach Bangladeszu, Nepalu i Pakistanu, a ten ostatni kraj oraz Afganistan uznaje się za endemiczne dla polio (takie, gdzie dziki szczep wirusa krąży w środowisku i powoduje zakażenia wśród populacji).

„Zapasy szczepionek zbliżają się do niebezpiecznie niskiego stanu w niektórych państwach regionu. Powodem jest m.in. przerwanie łańcuchów dostaw z powodu odwołanych lotów (…)”, twierdzi Paul Rutterregionalny doradca UNICEF w Azji Południowej.

Koronawirus: Afryka następna po Europie?

Czy po chińskim Wuhan i Europie epicentrum wirusa przeniesienie się do Afryki?

Szyja Nerona to krok od śmierci

Odra, błonica czy choroba Heinego-Medina już od dawna nie stanowią zagrożenia w Europie, ale gdyby zapytać babć i dziadków to z pewnością mogliby opowiedzieć jakąś historię związaną z jedną z tych chorób. Błonica jeszcze w XX w. zbierała śmiertelne żniwo w Europie.

Błonica, inaczej dyfteryt, jest chorobą zakaźną przenoszoną drogą kropelkową. Jej najczęstszymi ofiarami są dzieci. W najlżejszej formie, gdy zaatakowane zostanie gardło, choroba przypomina anginę, której towarzyszy podwyższona temperatura ciała, a w gardle pojawiają się szarawe błony – stąd nazwa.

Wówczas dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych – tzw, szyja Cezara lub Nerona – przyspieszenie tętna. Pojawiają się trudności z oddychaniem, a powiększające się błony zwężają krtań. Choroba może uszkadzać wątrobę i nerki, a temperatura ciała w skrajnych przypadkach dochodzi do 40 stopni. Śmierć przez uduszenie jest ostatnim aktem choroby,

Od 2001 r. nie odnotowano żadnego przypadku błonicy na terenie Polski, ale jeszcze w latach 1950-1956 panowała duża epidemia tej choroby, w szczycie której odnotowano od ponad 24 tys. do prawie 44 tys. zachorowań, a liczba zgonów wynosiła od 1,6 tys. do ponad 3 tys. rocznie.

Dopiero wprowadzenie masowych szczepień przeciw błonicy w całym kraju w 1954 r. doprowadziło do znacznego spadku liczby zachorowań. W latach 1981-2000 odnotowywano pojedyncze przypadki zachorowań, głównie związanych z podróżami za wschodnią granicę Polski, gdzie panowała epidemia tej choroby.

W Europie notuje się nie więcej niż kilkadziesiąt przypadków rocznie, głównie  dzieci niezaszczepionych, tak jak w Hiszpanii w 2015 r. Sześcioletni nieszczepiony chłopiec zmarł po miesięcznej walce z chorobąWHO zarejestrowała w 2016 r. 7097 przypadków na całym świecie.

COVID Organics: Madagaskar walczy z koronawirusem przy pomocy napoju ziołowego i chce uleczyć nim całą Afrykę

Madagaskar dołączył do światowego peletonu poszukiwaczy leku na koronawirusa.

Polak, co szczepionkę opracował

Pod koniec lat 80. XX w. notowano na całym świecie ponad 300 tys. przypadków zachorowań na polio. Obecnie te statystyki zmniejszyły się, dzięki szczepieniom, o prawie 99 proc. W 2019 r. WHO odnotowała ich 539, z czego 175 w Afganistanie i Pakistanie, czyli w krajach endemicznych. W pozostałych przypadkach chorobę wywołała szczepionka (polio wywołuje czasem zarażenia w społecznościach o niewielkim odsetku szczepień).

Pod koniec kwietnia br. branżowe media pisały o odkryciu pierwszej od 50 lat szczepionki na polio (przeszła pierwszą fazę testów klinicznych), która nie wywołuje zachorowań. Prace są koordynowane przez prof. Raula Andino z Uniwersytetu Kalifornijskiego.

Tymczasem do wyścigu o wynalezienie szczepionki na polio pod koniec lat 40 XX w. stanął Polak – Hilary Koprowski, który przed wybuchem II wojny światowej wyjechał z kraju, by przez Włochy i Brazylię osiąść w USA. Koprowski w 1949 r. rozpoczął swoje badania, m.in. na szczurach i szympansach. Rok później udało mu się podać szczepionkę pierwszemu dziecku – w USA polio doprowadzała wówczas do paraliżu tysięcy dzieci. W wieku 39 lat na tę chorobę zachorował przyszły prezydent USA Franklin Delano Roosevelt

Sława wynalazcy szczepionki na polio przypadła jednak konkurentom Koprowskiego – Jonasowi Salkowi (przeprowadził masowe szczepienia w USA, które objęły prawie 2 mln dzieci). Prace kilka lat później udoskonalił Albert Sabin (Żyd urodzony w Białymstoku).

Koprowski ze względu na brak wsparcia finansowego ze strony amerykańskich instytucji nie miał okazji do doskonalenia swojego wynalazku w USA, a masową akcję szczepień – ponad 250 tys. dzieci w kilka tygodni – przeprowadził w 1958 r. w Kongu.

Koronawirus: Już 100 firm na świecie pracuje nad szczepionką. Chiny i USA na czele wyścigu

Prezentujemy listę wszystkich 100 firm, które pracują nad szczepionką na koronawirusa.