Święto Trzech Króli w Europie: W Hiszpanii wręczanie prezentów. W Grecji i Macedonii Płn. łowienie krzyża w wodzie

Trzej Królowie, święto Trzech Króli, prawosławne Boże Narodzenie, los Reyes Magos,

Trzej Królowie. Według Ewangelii św. Mateusza Mędrcy podążali za Gwiazdą Betlejemską, aby oddać pokłon Jezusowi i przekazać mu dary – złoto, kadzidło i mirrę. Ewangelia nie podaje jednak liczby mędrców, a powszechne przekonanie, że było ich trzech wywodzi się właśnie z liczby darów, jakie mieli ofiarować. / [Zdjęcie via unsplash.com]

Dziś w Kościele katolickim obchodzone jest święto Trzech Króli, natomiast Kościół prawosławny rozpoczyna właśnie święta Bożego Narodzenia. Jakie tradycje wiążą się z 6 stycznia w Europie?

 

Święto Objawienia Pańskiego, potocznie zwane świętem Trzech Króli, obchodzone jest na pamiątkę przybycia Mędrców ze Wschodu do Betlejem, gdzie narodził się Jezus. Jest to święto nakazane, więc katolicy mają obowiązek uczestniczyć we mszy świętej (nie podczas pandemii)

Według Ewangelii św. Mateusza Mędrcy podążali za Gwiazdą Betlejemską, aby oddać pokłon Jezusowi i przekazać mu dary – złoto, kadzidło i mirrę. Ewangelia nie podaje jednak liczby mędrców, a powszechne przekonanie, że było ich trzech wywodzi się właśnie z liczby darów, jakie mieli ofiarować.

6 stycznia jest dniem wolnym od pracy w Austrii, Chorwacji, Finlandii, Grecji, Hiszpanii, Słowacji, Szwajcarii, Szwecji, Włoszech, na Cyprze i w trzech niemieckich landach (Badenii-Wirtembergii, Bawarii i Saksonii-Anhalt). W Polsce jest to dzień wolny od 2011 r.

Boże Narodzenie w UE: Tegoroczne święta (zupełnie) inne niż w przeszłości?

Boże Narodzenie to jedno z najważniejszych wydarzeń w roku dla wielu mieszkańców Europy, w szczególności dla chrześcijan.

Jakie są zwyczaje związane ze świętem Trzech Króli?

W Polsce 6 stycznia wiąże się z tradycją poświęcania złota i kadzidła. Złotem dotykano szyi, a kadzidłem okadzano domy, co miało chronić przed chorobami i nieszczęściami. Tradycja ta wykształciła się na przełomie XVI i XVII w., natomiast od XVIII w. święci się również kredę. 

Poświęcona kreda służy do zapisywania na drzwiach domów liter „K+M+B”, które powszechnie są utożsamiane z imionami – Kacper, Melchior i Baltazar. W rzeczywistości jednak przekaz ukrywający się pod literami jest znacznie starszy niż imiona przypisane trzem Mędrcom.

To łacińska sentencja „Christus Mansionem Benedicat” („Niech Chrystus błogosławi ten dom”) jest podstawą tej tradycji, więc właściwsze byłoby zapisywanie liter „C+M+B”. Kościół jednak uznaje obie formy za poprawne.

Dawniej 6 stycznia dzieci obdarowywane były prezentami, kolędnicy odwiedzali domy, a tradycyjną potrawą było ciasto z jednym migdałem. Ten, kto go znalazł, miał wyprawić taneczną zabawę i tym samym rozpoczynał się karnawał. Okres dwunastu dni od Bożego Narodzenia do 6 stycznia zwiastował pomyślność na kolejne 12 miesięcy.

Sylwester i Nowy Rok w UE: Duńczycy tłuką talerze. Holendrzy jedzą pączki a Hiszpanie winogrona

Jakie są tradycyjne zwyczaje sylwestrowe i noworoczne w krajach UE?

Jak święto obchodzone jest w Europie?

6 stycznia w Hiszpanii jest wyjątkowym dniem. W całym kraju organizowane są huczne parady i orszaki, czyli tak zwane Cabalgatas de los Reyes Magos, z których największy jest w Madrycie. Inscenizowany przyjazd Trzech Króli do miast na koniach, wielbłądach czy nawet helikopterem, budzi zainteresowanie tłumów. Zwłaszcza najmłodsi z niecierpliwością czekają na rozrzucane przez nich cukierki.

W Hiszpanii Trzej Królowie są odpowiednikiem św. Mikołaja, dlatego właśnie tego dnia dzieci otrzymują prezenty. Tradycyjnym przysmakiem jest natomiast Roscon de Reyes, czyli drożdżowy wieniec z kremem, bakaliami i kandyzowanymi owocami. 

Podobne obchody organizowane są we Włoszech. Dzieci otrzymują słodycze i prezenty, które bezzębna, ubrana w łachmany wiedźma – La Befana – ukrywa w pończochach. Do miast przybywają wesołe miasteczka, z których największe znajduje się tradycyjnie na Piazza Navona w Rzymie.

W Grecji święto Trzech Króli związane jest ze święceniem wód. Kapłan wrzuca do morza krzyż, a tego, kto go wyłowi – ceremonia jest przeznaczona wyłącznie dla mężczyzn – czeka zdrowe i dostatnie życie. Podobna tradycja jest kultywowana w Macedonii Północnej. Posłużyła ona za pretekst do opowiedzenia historii Petrunii – młodej Macedonki walczącej z patriarchalnymi normami społecznymi – w uhonorowanym w 2019 r. nagrodą LUX Parlamentu Europejskiego filmie pt. Bóg istnieje, a Jej imię to Petrunia w reżyserii Teony Strugar Mitevskiej.

Wodę święci się również w Chorwacji, a następnie zanosi do domów i skrapla pola czy sady. Dzieci natomiast przebierają się za mędrców i kolędując odwiedzają pobliskie domy.

Finowie z kolei obdarowują się korzennymi ciasteczkami w kształcie gwiazdy, o nazwie Piparkakut. Zgodnie z tradycją, należy je ścisnąć w dłoni i jeśli przełamie się na trzy części, spełni się pomyślane wcześniej życzenie. 

W Niemczech najważniejszym zwyczajem jest kolędowanie, w które angażują się głównie dzieci i młodzież. Odwiedzają oni domy i zbierają pieniądze, które przekazywane są później na pomoc potrzebującym. 

Co przyniesie 2021 rok dla Europy i świata? // PODCAST

Nowy lokator Białego Domu, walka ze zmianami klimatu, czy oficjalne wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej to tylko niektóre z zapowiedzi na 2021 rok.

Prawosławne Boże Narodzenie

Święto Trzech Króli jest obchodzone nie tylko przez Kościół katolicki, ale też prawosławny. Jednak zgodnie z kalendarzem juliańskim, przypada ono dopiero na 19 stycznia według kalendarza gregoriańskiego, który obowiązuje w Kościele katolickim. Dziś (6 stycznia) zatem wyznawcy prawosławia, ale także grekokatolicy obchodzą Wigilię Bożego Narodzenia.

W Kościele prawosławnym święta Bożego Narodzenia trwają trzy dni. Poprzedzone są 40-dniowym postem, zwanym Filipowym. Powinien on być okresem większej pobożności i duchowej przemiany w życiu człowieka.

Dzień przed Bożym Narodzeniem wierni zasiadają do wieczerzy wigilijnej, podczas której tradycją jest dzielenie się prosforą. Są to małe, pszenne bułeczki, często spożywane z miodem i popijane łykiem święconej wody. Oprócz tego na stołach znaleźć można 12 potraw, między innymi kutię, barszcz, ryby i pierogi. 

Podobnie jak katolicy, wyznawcy prawosławia również idą w Wigilię o północy na Pasterkę. Natomiast w pierwszy dzień Świąt odprawiana jest liturgia św. Bazylego Wielkiego, drugiego dnia czci się Najświętszą Marię Pannę, a trzeciego dnia wspomina się św. Stefana – pierwszego męczennika.

W cerkwiach zamiast żłóbka, na środku świątyni, umieszczona jest ikona Bożego Narodzenia. Po nabożeństwach rozpoczyna się kolędowanie. Kolędnicy wędrują po domach i śpiewają, niosąc ręcznie wykonaną gwiazdę.