O akcyzie na alkohol, która poróżniła kraje bałtyckie

Sklep monopolowy. / Zdjęcie via unsplash.com @fourcolourblack

Rządy Łotwy i Estonii oddały się szczególnej rywalizacji. Dla wygenerowania większych zysków z handlu alkoholem, oba państwa licytują się na wysokość akcyzy. Gra toczy się o miliony euro, które mogą zasilić budżety republik.

 

 

Już sam fakt rywalizacji krajów bałtyckich jest czymś niespotykanym. Na co dzień państwa regionu współpracują na wielu płaszczyznach. Tymczasem kwestia akcyzy skłoniła rządy w Tallinie i Rydze do rywalizacji. Ostatecznie obywatele Łotwy i Estonii należą do najchętniej sięgających do kieszeni w przypadku wydatków za alkohol, dystansując konkurencję z całej Europy. Co zatem popchnęło rządy do wystąpienia przeciwko zaleceniom Światowej Organizacji Zdrowia w sprawie dostępu do napojów alkoholowych i ich ceny?

Estonia: Spięcia między nowym rządem a panią prezydent

Choć nowy rząd Estonii został zaprzysiężony dopiero tydzień temu, już doszło do poważnych spięć między jego ministrami, a estońską panią prezydent. Minister spraw wewnętrznych nazwał ją „rozedrganą emocjonalnie” po tym, jak dała ona wyraz swojego sprzeciwu wobec desygnowania na członka …

Turystyka alkoholowa

Główną przyczyną, która wywołała licytację odnośnie wysokości akcyzy, były wybory dokonywane przez konsumentów w Estonii. Woleli oni wybrać się na zakupy do sąsiedniej Łotwy niż przepłacać u siebie. Rząd postanowił zawalczyć o uciekające wpływy z akcyzy. 1 lipca weszło w życie 25 proc. obniżenie akcyzy na piwo, cydr i wyroby spirytusowe.

Ryga zareagowała natychmiast, aby ograniczyć potencjalne straty rząd postanowił – na razie na próbę – obniżyć podatek na wyroby alkoholowe o 15 proc. Z trójki państw bałtyckich jedynie Litwa zachowała wstrzemięźliwość w sprawie cen. Powodem mogą być zmiany, do jakich dochodzi w rządzie. Litwa przechodzi proces wyłaniania nowej koalicji. Lokalne media zwracają uwagę, że obniżki cen u sąsiadów mogą zwiększyć i tak nie małe spożycie alkoholu. Istnieją uzasadnione obawy, że wpłyną także na wzrost konsumpcji u Finów, którzy także dokonują zakupów u sąsiadów. Z danych Eurostatu wynika, że przeciętny Fin wydaje niewiele mniej na produkty alkoholowe niż sąsiedzi z republik bałtyckich.

Transgraniczny handel alkoholem jest wyceniany w samej tylko Łotwie na 45-50 mln euro. Licytacja na obniżenie akcyzy może poza negatywnymi skutkami społecznymi przynieść realne straty w dochodach budżetowych. Nie podjęcie żadnych działań oszacowano na 92 mln euro potencjalnych strat. Rząd w Rydze zdecydował o obniżeniu cen przynajmniej do marca 2020 r.

Alkoholowe ograniczenia w Irlandii

W Irlandii od zeszłego roku (2015) trwają prace nad nowymi przepisami regulującymi obrót alkoholem. Mimo opóźnień wywołanych tegorocznymi wyborami parlamentarnymi, minister zdrowia Irlandii Marcella Corcoran Kennedy zapewniła EurActiv, że nowe regulacje pozostają priorytetem dla jej rządu.CeleDodała ponadto, że we wtorek (27 września) …

Problem polityczny

Litwa nie podążyła w ślad za sąsiadami, ale też Wilno od lat realizuje politykę ograniczenia wysokiej konsumpcji. W 2018 r. wprowadzono restrykcyjne zasady. Zakazano m. in. jakichkolwiek form reklamy produktów alkoholowych, zwiększając ustawowy wiek możliwości dokonania zakupu wyrobów oraz zwiększając podatki na nie. Ministerstwo zdrowia postanowiło tym samym zawalczyć o zdrowie obywateli zgodnie z wytycznymi WHO.

Estonia, jak dotąd, była chwalona przez UE i WHO za podejmowane kroki, mające na celu ograniczenie spożycia alkoholu. Polityka stopniowego zwiększania akcyzy od 2005 r. przynosiła pożądany skutek. Wyższa cena oraz kampanie medialne przyczyniły się do zmniejszenia o jedną trzecią liczby zgonów spowodowanych przez choroby wywołane spożyciem alkoholu.

System działał do 2017 r., gdy policzono straty dla budżetu. W 2017 r. obroty zmniejszyły się o 33 proc., a odsetek obywateli wybierających przygraniczne sklepy na Łotwie wzrósł do jednej czwartej. O ponad 50 mln euro spadły ponadto dochody do kasy państwowej. Dlatego przy okazji niedawnych wyborów parlamentarnych ugrupowania polityczne zdecydowały się na umieszczenie obniżki akcyzy w swoich programach wyborczych, w tym skrajnie prawicowa Konserwatywna Partia Ludowa Estonii (EKRE).

Prawie 100 milionów Europejczyków cierpi na problemy psychiczne

Jeden na sześciu Europejczyków zmaga się z zaburzeniami psychicznymi, wskazuje najnowszy raport OECD i Komisji Europejskiej „Health at a Glance: Europe 2018”*. Pod tym względem Polska wypada nieźle – jesteśmy trzeci od końca z odsetkiem zachorowań na poziomie 14,9 proc. …

Rozwiązaniem Bruksela?

Wydaje się, że łotewska kontrofensywa cenowa jest tymczasowa. Ryga znajduje się w przededniu, podobnego w założeniach do Litwy, planu ograniczenia konsumpcji przewidzianego na lata 2020-2022. Eksperci zwracają uwagę, że zakończenie rywalizacji cenowej mogłaby przynieść zmiana polityki UE, dotycząca przewozu alkoholu między państwami członkowskimi.

Aktualne limity są stosunkowo wysokie i sprzyjają sytuacji znanej z pogranicza łotewsko-estońskiego. Zgodnie z ustawodawstwem „osób prywatnych nie obowiązują żadne ograniczenia co do rodzaju produktów, jakie mogą zakupić i zabrać ze sobą w podróż w obrębie granic UE (…)„. Naturalnie każde państwo może ustalić limity, jednak nie wyższe niż np. 10 litrów wyrobów spirytusowych, 90 litrów wina  czy 110 litrów piwa.

Rząd premiera Jüriego Ratasa przedstawił Komisji Europejskiej propozycję zmian podczas sprawowania prezydencji rotacyjnej prezydencji w Radzie UE w drugim półroczu 2017 r. Tallin ma nadzieję na aktualizację zasad.

Papierosy w Polsce mogą być nielegalne

Jeśli nie uda się szybko uchwalić ustawy umożliwiającej rejestrację każdej paczki papierosów w unijnym systemie śledzenia wyrobów tytoniowych Track&Trace, to pod koniec maja ich sprzedaż będzie nielegalna – alarmuje Polska Izba Handlu (PIH).