Rada Europy: Polska powinna zmienić definicję gwałtu

grevio-rada-europy-konwencja-stambulska-prawa-kobiet-definicja-gwaltu-zbigniew-ziobro

Rada Europy opublikowała wczoraj swój pierwszy raport dotyczący Polski i przestrzegania przez kraj konwencji stambulskiej. / fot. via flickr [Marc Nozell]

Grupa Ekspertów Rady Europy ds. Przeciwdziałania Przemocy Wobec Kobiet i Przemocy Domowej (GREVIO) opublikowała wczoraj (16 września) pierwszy raport dotyczący przestrzegania przez Polskę konwencji stambulskiej. Eksperci zauważają dobre rozwiązania, zwracają jednak uwagę zaniedbania władz w walce z przemocą wobec kobiet.

 

 

Dokument pochwala niedawno wprowadzone przepisy dotyczące nagłych wypadków, umożliwiające organom ścigania czasową eksmisję sprawcy przemocy domowej z rodzinnego miejsca zamieszkania oraz procedurę „Niebieskiej Karty”, w ramach której zapewniane jest wsparcie i ochrona ofiarom przemocy w rodzinie.

Raport chwali również orzecznictwo dotyczące stalkingu, wprowadzone w 2011 r.

Morawiecki: Konwencja stambulska do Trybunału Konstytucyjnego

Premier Morawiecki kieruje do TK wniosek o zbadanie zgodności konwencji stambulskiej z konstytucją.

Konieczna jest zmiana definicji gwałtu

Pomimo postępów, według ekspertów GREVIO, należy podjąć kroki w celu powstrzymania przemocy seksualnej, gwałtu i molestowania seksualnego, zaczynając od zmiany definicji gwałtu.

Polska powinna dostosować tę definicję do wymogów konwencji, które odchodzą od definicji opartej na sile. Spośród 17 monitorowanych przez GREVIO krajów, tylko trzy stosują definicję przestępstwa na tle przemocy seksualnej opartą wyłącznie na braku zgody – są to Belgia, Malta i Szwecja.

Obecnie polska definicja gwałtu podkreśla konieczność wyrażenia sprzeciwu wobec niechcianych zachowań seksualnych.

„Bez nowej definicji gwałtu prokuratorzy będą podejmować decyzje przeciw wniesieniu aktu oskarżenia, gdy akt seksualny jest bezsporny, ale zarazem zgoda na ten akt nie jest bezsporna” – tłumaczy GREVIO.

Jak podaje Gazeta Wyborcza, latem tego roku były Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar, zaapelował do resortu sprawiedliwości o inicjatywę ustawodawczą – rząd przekonywał wówczas, że obecne zapisy kodeksu karnego są również otwarte na interpretację zgodną z konwencją stambulską.

Należy zwiększyć środki dla ofiar przemocy

Ustalenia GREVIO wskazują, że w Polsce brakuje ośrodków oferujących opiekę medyczną, i wysokiej jakości badania kryminalistyczne oraz natychmiastowe, krótko- i długoterminowe wsparcie pourazowe zapewniane przez specjalistów dla ofiar gwałtów i przemocy seksualnej. Takie usługi powinny być dostępne dla ofiar mieszkających zarówno na obszarach wiejskich, jak i w miastach, wskazują twórcy raportu.

Twórcy analizy wzywają do ulepszenia szkoleń dla organów ścigania – policjant może być pierwszą osobą, która ma kontakt z ofiarami gwałtu. Musi więc dostarczyć im informacji o usługach wsparcia, tłumaczą eksperci.

Aby zapewnić ofiarom gwałtu wszechstronnego wsparcia, GREVIO zachęca Polskę do większej liczby inicjatyw, takich jak „Punkt Profilaktyki Intymnej” w Poznaniu, który zapewnia całodobowe bezpłatne konsultacje i badania ginekologiczne, w tym wsparcie dla ofiar przemocy seksualnej, dostęp do antykoncepcji awaryjnej i badań przesiewowych w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową. Usługa ta jest dostępna dla osób bez ubezpieczenia zdrowotnego, w tym imigrantek.

GREVIO jest również zaniepokojona brakiem wystarczającego dialogu między agencjami rządowymi i grupami społeczeństwa obywatelskiego oraz organizacji pozarządowych działających na rzecz praw kobiet, wynika z raportu.

Konwencja stambulska: Jakie w praktyce mogą być skutki jej wypowiedzenia?

Decyzje polityczne dążące do wypowiedzenia konwencji mogą sprawić – jak przekonują eksperci – że ucierpią te, które konwencji potrzebują najbardziej.

Polska wypowie konwencję stambulską?

Konwencję stambulską podpisały wszystkie kraje UE, ale nie ratyfikowały jej Bułgaria, Czechy, Litwa, Łotwa, Słowacja i Węgry.

W Polsce w marcu tego roku do dalszych prac w komisjach sejmowych został skierowany obywatelski projekt „Tak dla rodziny, nie dla gender” dotyczący wypowiedzenia konwencji.

Za wnioskiem o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu głosowało 188 posłów, przeciw było 250. Natomiast za wnioskiem o niezwłoczne skierowanie do drugiego czytania tego projektu głosowało 40 posłów – w tym 11 z Konfederacji oraz 27 ze Zjednoczonej Prawicy – m.in. Zbigniew Ziobro. Przeciw głosowało 400 posłów.

W lipcu br. Zbigniew Ziobro złożył wniosek formalny do Ministerstwa Rodziny o podjęcie prac nad wypowiedzeniem konwencji.

„Konwencja Stambulska pod względem ścigania sprawców przestępstw jest zbędna. Pozostaje w sprzeczności nie tylko z pewnym systemem wartości, ale również z konkretnymi prawami konstytucyjnymi oraz zobowiązaniami międzynarodowymi, m.in. Konwencją Praw Dziecka. Właśnie dlatego powinna zostać wypowiedziana” – stwierdził wiceminister sprawiedliwości Marcin Romanowski, prezentując wniosek, który został przekazany do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.