Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweski Mechanizm Finansowy, czyli tzw. fundusze norweskie i EOG, to fundusze, na które składają się trzy państwa nienależące do UE: Norwegia, Liechtenstein oraz Islandia w zamian za możliwość uczestnictwa w EOG.

To bezzwrotna pomoc udzielana kilkunastu państwom Europy Środkowej i Południowej oraz krajom bałtyckim. Polska jest największym beneficjentem środków pochodzących z tego źródła.

Głównym celem funduszy jest działanie na rzecz zmniejszania różnic ekonomicznych i społecznych w EOG i wzmacnianie stosunków bilateralnych pomiędzy państwami-darczyńcami a państwem-beneficjentem.

USA: List z trucizną dla Donalda Trumpa / Europa i świat w skrócie

List z trucizną do Donalda Trumpa miał być wysłany z Kanady. Swiatłana Cichanouska została zaproszona do Brukseli na spotkanie z szefami dyplomacji państw członkowskich UE. Europa i świat w skrócie.

Strefy „anty-LGBT” bez wsparcia z funduszy norweskich

O kwestię alokacji funduszy w kontekście przyjęcia przez niektóre gminy uchwał o tzw. „strefach wolnych od ideologii LGBT” zapytała szefową norweskiego MSZ Ine Marie Eriksen posłanka opozycyjnej Partii Pracy Anniken Huitfeldt, była minister w kilku resortach w rządzie Jensa Stoltenberga.

Kraśnik oraz inne gminy, które przyjęły podobne deklaracje (o strefach wolnych od LGBT – red.) nie otrzymały wsparcia projektowego w bieżącym okresie finansowania i nie otrzymają takiego wsparcia, dopóki te deklaracje pozostaną w mocy”, poinformowała Eriksen. Jak podkreśliła, „dotyczy to również wszystkich instytucji znajdujących się pod kontrolą władz miejskich”.

Co dalej z rezolucją Parlamentu Europejskiego o praworządności i "strefach wolnych od LGBT"?

„Parlament Europejski reprezentuje obywateli Polski, którzy będąc Polakami są też Europejczykami”, powiedział szef komisji sprawiedliwości Juan Fernando López Aguilar w trakcie dzisiejszej (15 września) konferencji prasowej. Już w czwartek Parlament podejmie decyzję w sprawie praworządności i „stref wolnych od LGBT” w Polsce.

Deklaracje przeciwko LGBT „sprzeczne z wartościami europejskimi”

Zdaniem minister deklaracje „anty-LGBT” są sprzeczne z wartościami, na których opiera się europejska współpraca. Według niej uchwały te mogą także stanowić naruszenie  Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Szefowa norweskiej dyplomacji zastrzegła jednak, że finansowanie nie zostanie odebrane gminom, które nie przyłączyły się oficjalnie do deklaracji o „strefach wolnych od ideologii LGBT”, ale należą do powiatów lub województw, które taką uchwałę przyjęły.

Wcześniej komisarz UE ds. równości Helena Dalli poinformowała, że Komisja Europejska odrzuciła wnioski sześciu polskich miast, które starały się o unijne środki w ramach programu „Partnerstwo Miast” („Town Twinning”), a zadeklarowały się jako strefy wolne od LGBT.

Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro uznał decyzję KE za „akt bezprawia”, twierdząc, że polskie gminy są „szykanowane przez Komisję Europejską z przyczyn ideologicznych”. Zapowiedział również rządowe wsparcie dla gmin „skrzywdzonych przez komisarz Dalli”. Pomoc ze strony resortu sprawiedliwości otrzyma m.in. gmina Tuchów.

UE: Brak funduszy dla polskich miast za "strefy wolne od LGBT"

W jaki sposób decyzję argumentowała unijna komisarz ds. równości Helena Dalli?

Spór o zarządzanie funduszami

W ostatnich latach zmian w sposobie przyznawania funduszy norweskich domagał się minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński, który walczył o przekazanie kompetencji w kwestii rozdysponowania środków podmiotom związanym z rządem.

Fundusze składają się z dwóch części – krajowej i regionalnej. Wicepremier Gliński chciał, by za alokację funduszy w ramach pierwszej z tych części odpowiadała rządowa agencja – Narodowy Instytut Wolności. Na takie rozwiązanie nie zgodzili się jednak Norwegowie.

„Nie możemy dopuścić, by rządy Polski i Węgier otrzymały kontrolę nad pieniędzmi na cele społeczne. Musimy być pewni, że środki te rozdzielane są przez niezależne organizacje”, mówiła w 2017 r. premier Erna Solberg.

Ostatecznie w drodze konkursu zarządzanie pieniędzmi z funduszy zostało przekazane konsorcjum stworzonemu przez Fundację im. Stefana Batorego wspólnie z Pracownią Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia” oraz Fundacją Akademia Organizacji Obywatelskich. KPRM uznała wówczas, że konkurs „nie spełniał podstawowych standardów demokratycznych, w tym w szczególności zasady transparentności i równości stron”.

W ubiegłym roku wydano decyzję o kompetencjach w zakresie dysponowania drugą częścią środków. Zostały one przyznane trzem organizacjom: Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej i Fundacji Edukacja dla Demokracji. Rząd, który brał udział w procedurze konkursowej, sprzeciwiał się wyborowi tych fundacji. Decydujący głos w sprawie mieli jednak darczyńcy, którzy podtrzymali decyzję dotyczącą wyboru organizacji.

Więcej informacji o funduszach norweskich i EOG można znaleźć tutaj.