Bezwarunkowy dochód podstawowy w Niemczech: 1200 euro miesięcznie „za nic”

dochód podstawowy, pandemia, kryzys, Niemcy, Finlandia, Guy Standing

122 osoby co miesiąc przez trzy lata otrzymają 1200 euro. / Foto via unsplash [@cdubo]

We wtorek (1 czerwca) w Niemczech rozpoczął się eksperyment dotyczący bezwarunkowego dochodu podstawowego. 122 osoby co miesiąc przez trzy lata otrzymają 1200 euro „za nic”.

 

 

Chętnych do wzięcia udziału w badaniu było 2 mln osób. Jak podaje portal DW, uczestnicy nie musieli być „w potrzebie”, a w czasie trwania projektu mogą pracować tyle, ile chcą. Jedynym warunkiem jest wypełnienie w okresie trzech lat siedmiu formularzy. Przez czas trwania eksperymentu otrzymają 43,2 tys. euro na osobę.

Ponadto, 1380 innych osób także wypełni co sześć miesięcy formularze w zamian za drobne wynagrodzenie. Uczestnicy zostali wybrani losowo.

Eksperyment jest inicjatywą stowarzyszenia Mój Dochód Podstawowy, które przeprowadzi go razem z berlińskim Niemieckim Instytutem Badań Gospodarczych (DIW). Badacze chcą zwrócić tym samym uwagę na aspekty społeczne i zmianę zachowań wśród uczestników badania.

Środki na przeprowadzenie eksperymentu pochodzą od około 150 tysięcy prywatnych darczyńców. Łącznie inicjatywa jest warta 5,2 mln euro.

„Sprawdzamy, co robią ludzie, którzy przez trzy lata mają zapewnione materialne bezpieczeństwo. Czy wydają te pieniądze, czy je odkładają? Czy przestają pracować, czy pracują mniej? Czy stają się bardziej socjalni i dają więcej innym?”, podkreśla w rozmowie z DW kierownik projektu Juergen Schupp z Niemieckiego Instytutu Badań Gospodarczych.

„Do tej pory bezwarunkowy dochód podstawowy i jego efekty były badane tylko w odniesieniu do zatrudnienia, ale teraz chcemy zbadać działania i uczucia uczestników, jak również ich zmiany w wartościach, umiejętnościach poznawczych i wykorzystaniu czasu. Na podstawie tych wyników oszacujemy możliwe społeczne konsekwencje bezwarunkowego dochodu podstawowego i stworzymy podstawy do kalkulacji modeli realistycznego finansowania dochodu podstawowego dla każdego”, zaznaczają na swojej stronie internetowej członkowie stowarzyszenia Mój Dochód Podstawowy.

Bezwarunkowy dochód podstawowy: Czy się stoi, czy się leży, godne życie się należy – Guy Standing

99 proc. ludzi chce poprawiać swoje życie. I z minimalnym dochodem bezwarunkowym nie przestaną tego chcieć – mówi prof. Guy Standing

Fińska perspektywa

Niemiecki eksperyment jako pierwszy w Europie nie był uzależniony od żadnych kryteriów. Na podobne rozwiązanie zdecydowała się w latach 2017-2018 Finlandia. Wówczas 2 tys. osób w przedziale wiekowym od 25-58 lat, pobierających zasiłek dla bezrobotnych, wzięło udział w inicjatywie.

Zakwalifikowani do programu przez 2 lata pobierali 560 euro. Podobnie jak w Niemczech, nie musieli podejmować żadnych prac, a kwota nie podlegała opodatkowaniu. Całkowity koszt projektu wyniósł ponad 20 mln euro.

Nie zdecydowano się jednak na kontynuację projektu. W lutym 2019 r. opublikowano wstępne podsumowanie. Wynika z niego, że projekt nie miał znaczącego wpływu na poziom zatrudnienia. Doprowadził jednak do zmniejszenia biurokracji, większego zadowolenia z życia i dobrego samopoczucia badanych osób.

„Dwa lata to za krótko, by wysnuwać daleko idące wnioski. Potrzebujemy więcej czasu i pieniędzy, by otrzymać wiarygodne wyniki badań”, powiedział w publicznym radiu YLE Olli Kangas, ekspert zaangażowany w eksperyment.

Ówczesny minister finansów Petteri Orpo powiedział wówczas dziennikowi „Hufvudstadsbladet”, że szuka alternatywnych rozwiązań dla systemu pomocy socjalnej.

Za dochodem podstawowym nie opowiedzieli się również Szwajcarzy. W 2016 r. w referendum zagłosowali oni przeciw wprowadzeniu takiego rozwiązania.

Koronawirus: W trakcie pandemii rosną fortuny najbogatszych. Rekordzistą jest właściciel firmy sprzedającej… wodę

Kryzys gospodarczy nie dotyczy właścicieli największych fortun na świecie. 

Zalety BDP

W rozmowie z EURACTIV.pl, prof. Guy Standing z London School of Economics, który opracował koncepcje gwarantowanego dochodu podstawowego, wskazał na następujące plusy BDP:

„Za BDP stoją względy moralne i filozoficzne, znacznie mocniejsze od wszelkich argumentów z dziedziny efektywności ekonomicznej. Tu chodzi o likwidację biedy i – w szerszej perspektywie – o zapewnienie sprawiedliwości społecznej”.

„Dochód bezwarunkowy daje wolność, której mamy coraz mniej w czasach permanentnej kontroli. A esencją wolności republikańskiej jest prawo, by powiedzieć NIE. NIE dla poniżającej pracy, której nie chcę. NIE dla chamskiego szefa czy nieludzkich warunków. NIE dla wścibskiej biurokracji w urzędzie opieki społecznej”, dodaje ekspert. Zaznaczył również, ze BDP zwiększa potencjał indywidualny człowieka oraz jego kapitał społeczny.

Wśród innych zwolenników BPD znajdują się m.in. Elon Musk (założyciel firmy Tesla i Space X), Mark Zuckerberg (Facebook) czy Richard Branson (Virgin Group)

Koronawirus: Hiszpania wprowadzi bezwarunkowy dochód podstawowy?

Kryzys gospodarczy wywołany pandemią koronawirusa przyczynił do ożywienia dyskusji o gwarantowanym dochodzie podstawowym.

Dochód podstawowy lekarstwem na pandemię?

Za BDP opowiada się także Organizacja Narodów Zjednoczonych. W lipcu ubiegłego roku Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) opublikował raport, w którym przekonuje, że zapewnienie na określony czas podstawowej pomocy finansowej dla 1/3 ludzkości może sprawić, że pandemia będzie rozwijać się wolniej. UNDP zaproponowało wówczas, by wprowadzić taki dochód dla najbiedniejszych.

Twórcy raportu „Temporary Basic Income: Protecting Poor and Vulnerable People in Developing Countries” („Tymczasowy dochód podstawowy: Ochrona biednych i narażonych ludzi w krajach rozwijających się”) zwrócili uwagę na fakt, że ogromna część ludzkości nie może sobie pozwolić na dystansowanie społeczne ze względu na źródła dochodu.

Według autorów, obecnie poniżej progu ubóstwa znajduje się przynajmniej 1,07 mld ludzi na całym świecie, a 1,71 mld może w najbliższym czasie w nie popaść. Ponadto, za sprawą pandemii, poniżej progu ubóstwa może żyć łącznie 2,78 mld osób, czyli 44 proc. mieszkańców krajów rozwijających się.

W związku z powyższym, UNDP w raporcie zaproponowało zapewnienie najbiedniejszym tymczasowego dochodu podstawowego, co pozwoliłoby im na pozostanie w domach i spowolnienie rozwoju pandemii.

ONZ proponuje: Tymczasowy dochód podstawowy dla najbiedniejszych może spowolnić rozwój pandemii

Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) w opublikowanym właśnie raporcie przekonuje, że zapewnienie na określony czas podstawowej pomocy finansowej dla ponad 1/3 ludzkości może sprawić, że pandemia będzie wolniej się rozwijać.

BDP w Polsce?

W rozmowie z EURACTIV.pl, prof. Elżbieta Mączyńska ze Szkoły Głównej Handlowej, Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego (PTE), zaznaczyła, że pandemia nie jest dobrym momentem na wprowadzanie bezwarunkowego dochodu gwarantowanego. „Obecnie cały świat znajduje się przed największym wyzwaniem od lat. W pierwszej kolejności należy zadbać o sytuację osób najbardziej narażonych na negatywne skutki kryzysu”, podkreśliła.

„Czy jest to najpotrzebniejszy postulat do realizacji? Moim zdaniem nie. Powinniśmy skupić się na ochronie praw 16 mln pracowników, którzy mogą znaleźć się w trudnym położeniu w przypadku zwolnienia z pracy”, podkreślił inny z rozmówców EURACTIV.pl Sebastian Koćwin, wiceprzewodniczący Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (OPZZ).

Według przedstawiciela strony związkowej, powinno się w pierwszej kolejności np. zwiększyć zasiłek dla bezrobotnych.