Zamiast FYROM będzie Północna Macedonia

Pomnik Aleksandra Wielkiego w Skopje, żródło: Flicr

Pomnik Aleksandra Wielkiego w Skopje, żródło: Flicr

Po niemal 30 latach Macedonia nie będzie już nazywana FYROM, ale Północną Macedonią. Skopje porozumiało się bowiem w końcu  z Atenami i tymczasowa nazwa: Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zostanie zastąpiona nazwą „Północna Macedonia” albo „Republiką Północnej Macedonii” (po macedońsku “Severna Makedonija”).

 

Informację o nowej nazwie kraju, który powstał po rozpadzie Jugosławii, potwierdzili premier Grecji Alexis Tsipras i premier Macedonii Zoran Zaew.

Koniec wieloletniego sporu

Już pod koniec maja szef macedońskiej dyplomacji Nikoła Dimitrow informował o uzgodnieniu ram kompromisowego porozumienia. Nie było wtedy jednak mowy o ostatecznej nazwie. Zapowiadano natomiast ostateczne rozmowy premierów obu państw.

Koniec tymczasowej nazwy FYROM?

Republika Macedonia Ilindeńska (Republic of Ilinden Macedonia) – taką nazwę obecnej Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii być może przyjmą wkrótce politycy Grecji i FYROM (Former Yugoslav Republic of Macedonia). Jutro i pojutrze odbędzie się kolejna tura negocjacji w tej sprawie.

Ostatnie sporne kwestie wyjaśniono wczoraj (12 czerwca) w kolejnej rozmowie telefonicznej szefów rządów. Premier Grecji podkreślił, że zawarte porozumienie spełnia wszystkie żądania jego kraju i zawiera także zmiany konstytucyjne, do których zobowiązał się rząd w Skopje. Chodzi m.in. o to, by nowa nazwa obowiązywała zarówno na arenie międzynarodowej, jak i wewnątrz kraju. Szef greckiego rządu dodał, że rozwiązano też kwestie sporne dotyczące języka macedońskiego i tożsamości narodowej.

Historyczna chwila dla całych Bałkanów

W ocenie Tsiprasa jest to historyczna chwila dla całych Bałkanów, choć porozumienie będzie musiał jeszcze przyjąć parlament Macedonii i podpisać prezydent tego kraju. Wtedy Grecja wyśle pismo do UE i NATO dotyczące rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych z tym państwem. Premier Zaew zapowiedział, że w Macedonii odbędzie się też referendum w tej sprawie. Korzystając ze swoich uprawnień jako członka UE i NATO, Grecja blokowała bowiem dotychczas akcesję Macedonii zarówno do Unii, jak i do Sojuszu.

Nie wiadomo jednak, jak na decyzję o wtorkowym porozumieniu zareaguje grecka opinia publiczna. Zwłaszcza bowiem w greckim regionie Macedonii protestowano przeciwko zgodzie rządu na to, by słowo “Macedonia” w jakiejkolwiek formie znalazło się w nazwie sąsiada. Na początku roku na ulice wyszły w związku z tym dziesiątki tysięcy ludzi.

Grecja: 150 tys. osób na demonstracji w Atenach ws. nazwy sąsiedniego kraju

Tłum na placu Syntagma przed budynkiem parlamentu protestował przeciw używaniu przez sąsiednią była jugosłowiańską republikę nazwy Macedonia. Zdaniem Greków określenie to powinno być zarezerwowane dla regionów greckich, a Skopje roszcząc sobie prawa do nazwy podszywa się pod cudze tradycje. Trwają …

Spór o dziedzictwo i politykę

Powstała po rozpadzie Jugosławii Macedonia przyjęła nazwę historycznego regionu i socjalistycznej republiki, wchodzącej w skład nieistniejącego już państwa. Jednak na nazwę „Macedonia” nie zgodziła się sąsiadująca z nią Grecja, wywołując spór między oboma krajami. Skutkował on m.in. tym, że  na arenie międzynarodowej Macedonia funkcjonowała przez prawie 30 lat pod tymczasową nazwą “Była Jugosłowiańska Republika Macedonii”, a właściwie skrótem tej nazwy w języku angielskim “FYROM” (the former Yugoslav Republic of Macedonia).

Chodziło z jednej strony o obawy polityczne i terytorialne – niektórzy Grecy sądzą, że zaakceptowanie tej nazwy stworzyłoby Macedonii drogę do roszczeń terytorialnych wobec regionu Grecji o tej samej nazwie. Ponadto część Greków nie chciała, by  sąsiedni kraj budował swoją tożsamość narodową i politykę historyczną w nawiązaniu do starożytnej Macedonii Aleksandra Wielkiego. Argumentowali, że mieszkańcy dzisiejszej Macedonii to głównie słowiański naród, który nie wywodzi się od starożytnych, greckich Macedończyków.

Spór zaostrzył się po dojściu prawicy w Macedonii w 2008 roku do władzy i dopiero obecny, bardziej lewicowy rząd okazał się skłonny do kompromisu.

Grecja i Macedonia znów spróbują się porozumieć ws. nazwy

Ciągnący się już trzecią dekadę spór o prawo do używania nazwy „Macedonia” blokuje akcesję tej byłej jugosłowiańskiej republiki do NATO i UE. Ateny uważają bowiem, że słowiańskie Skopje uzurpuje sobie tradycje helleńskie. Dwa sąsiadujące ze sobą kraje postanowiły jednak znów …