Początek unijnej polityki wobec Arktyki

Za sprawą tego komunikatu UE dokonuje pierwszego kroku w kierunku polityki wobec Arktyki i w istotny sposób przyczynia się do realizacji zintegrowanej polityki morskiej. Komisarz UE ds. stosunków zewnętrznych i europejskiej polityki sąsiedztwa Benita Ferrero-Waldner powiedziała: „Arktyka jest wyjątkowym, a jednocześnie zagrożonym regionem, położonym w bezpośrednim sąsiedztwie Europy.”

Jej zdaniem rozwój tego regionu będzie miał istotne następstwa dla życia następnych pokoleń mieszkańców Europy. Zwiększone zaangażowanie Unii Europejskiej we współpracę z Arktyką otworzy nowe perspektywy dla kontaktów, jakie państwa UE utrzymują z państwami regionu arktycznego. „UE jest gotowa do współdziałania z nimi na rzecz zwiększenia stabilności, lepszego, wielostronnego zarządzania Arktyką w ramach istniejących przepisów prawnych, a także na rzecz utrzymania odpowiedniej równowagi między priorytetowym celem, jakim jest zachowanie środowiska naturalnego, a potrzebą zrównoważonego wykorzystania surowców naturalnych, między innymi węglowodorów.”, stwierdziła Ferrero-Waldner.

Komisarz UE ds. gospodarki morskiej i rybołówstwa Joe Borg dodał: „Nie możemy pozostać obojętni wobec niepokojących tendencji ogólnego rozwoju, które w negatywny sposób oddziałują na klimat Arktyki, a w konsekwencji na pozostałą część naszej planety. Z drugiej strony, połączenie zmian klimatu z najnowszymi osiągnięciami technicznymi stwarza nowe możliwości, przeplatające się z nowymi wyzwaniami. Polityka realizowana przez UE w licznych sektorach, m.in. środowiska, zmian klimatu, energii, badań, rybołówstwa oraz transportu ma bezpośredni wpływ na region arktyczny. W związku z tym konieczne jest podjęcie skoordynowanych działań; niezbędną płaszczyznę współpracy może stanowić zintegrowana polityka morska UE.”

W komunikacie podkreślono ścisłe powiązania między Unią Europejską a Arktyką. Polityka UE o szerszym lub globalnym zasięgu wywiera bezpośrednie oddziaływanie na region arktyczny. W dokumencie zawarto obszerne zestawienie informacji na temat interesów UE we wszystkich dziedzinach współpracy dotyczącej Arktyki. Podkreślono ponadto, że wszelki rozwój wymaga zintegrowanej strategii.

Trzy główne cele polityczne postawione przez komisję to ochrona i zachowanie Arktyki w zgodzie z jej mieszkańcami, działanie na rzecz zrównoważonego wykorzystania zasobów oraz przyczynienie się do lepszego, wielostronnego zarządzania Arktyką.

Komisja przedstawiła liczne propozycje działań zmierzających do osiągnięcia wymienionych celów, jak na przykład: stworzenie nowej infrastruktury badawczej, kontrolowanie i monitorowanie chemikaliów, zwiększenie współpracy w zakresie zapobiegania katastrofom, przygotowania na wypadek katastrof i reagowania na nie oraz zaangażowanie arktycznej ludności autochtonicznej w prowadzenie regularnego dialogu. Konieczne wydaje się również rozszerzenie istniejących ram prawnych dotyczących rybołówstwa, tak aby swoim zasięgiem objęły obszar Arktyki, wprowadzenie ulepszeń w zakresie nadzoru morskiego oraz działanie na rzecz pełnego wdrożenia istniejących przepisów oraz podnoszenia standardów dotyczących środowiska naturalnego i bezpieczeństwa, określonych przez Międzynarodową Organizację Morską.

UE powinna także zadbać o rozwój wielostronnego zarządzania Arktyką w oparciu o Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawie morza, w tym prowadzenie obszernego dialogu politycznego, o podniesienie rangi kwestii związanych z Arktyką w ramach międzynarodowego programu działań oraz zwiększenie zaangażowania Komisji w prace Rady Arktycznej poprzez objęcie funkcji stałego obserwatora.  (tmw)