Oficjalny koniec sporu między Grecją a Macedonią o nazwę. Ugoda podpisana

Premier Macedonii Zoran Zaew i premier Grecji Aleksis Tsiprac, źródło: Kancelaria Rządu Macedonii (vlada.mk/node/13992)

Premier Macedonii Zoran Zaew i premier Grecji Aleksis Tsipras, źródło: Kancelaria Rządu Macedonii (vlada.mk/node/13992)

Na mocy uzgodnionej przez oba kraje umowy, Macedonia zmieni swoją nazwę na Republikę Północnej Macedonii. Uroczyste złożenie podpisów przez szefów dyplomacji obu państw to jednak dopiero początek drogi do wdrażania w życie porozumienia, które budzi także wiele kontrowersji u sporej części macedońskiego i greckiego społeczeństwa.

 

Umowę kończącą 27-letni spór podpisali w niedzielę (17 czerwca) ministrowie spraw zagranicznych w obecności premierów obu państw. Szef greckiego rządu Aleksis Tsipras nazwał dokument „odważnym historycznym krokiem, który jest niezbędny obu społeczeństwom”. „To porozumienie, na którym skorzystają obie strony, a do tego ono w pełni szanuje wartości i zasady wyznawane przez ludzi” – mówił Tsipras, który w związku z wynegocjowaną umową musiał przetrwać w sobotę w greckim parlamencie głosowanie w sprawie wotum nieufności wobec jego gabinetu. Z kolei macedoński premier Zoran Zaew oświadczył, że na stronach porozumienia „ciąży historyczna odpowiedzialność za to, by ta ugoda nie zawisła w próżni”. „Jestem pewien, że zdołamy się z tego wywiązać” – mówił Zaew. Miał na myśli sytuację polityczną w Macedonii i Grecji. Oba rządy są bowiem mocno krytykowane przez opozycję za zawarcie porozumienia, a podpisaną wczoraj umowę będą jeszcze musiały zatwierdzić parlamenty obu krajów.

Uroczystość podpisania umowy odbyła się na północy Grecji na jeziorem Prespa, które leży u zbiegu granic greckiej, macedońskiej i albańskiej. Policja musiała jednak powstrzymać za pomocą gazu łzawiącego grupę protestujących Greków, którzy chcieli przerwać kordon służb bezpieczeństwa i zatrzymać ceremonię. Przeciw ugodzie z Macedonią protestuje wielu zwolenników ugrupowań prawicowych i konserwatywnych, nawet partii Niezależni Grecy (ANEL), która tworzy razem z lewicową SYRIZĄ premiera Tsiprasa koalicję rządową. ANEL wsparł jednak rząd podczas głosowania nad wotum zaufania, dzięki czemu udało się utrzymać gabinet. Według sondażu przeprowadzonego na zlecenie dziennika „Ekathimerini” niemal 7 na 10 Greków jest przeciwnych ugodzie z Macedonią.

Zamiast FYROM będzie Północna Macedonia

Po niemal 30 latach Macedonia nie będzie już nazywana FYROM, ale Północną Macedonią. Skopje porozumiało się bowiem w końcu  z Atenami i tymczasowa nazwa: Była Jugosłowiańska Republika Macedonii zostanie zastąpiona nazwą „Północna Macedonia” albo „Republiką Północnej Macedonii” (po macedońsku “Severna …

Na czym polega grecko-macedoński spór?

Grecko-macedoński spór trwa od 1991 roku, kiedy to Skopje ogłosiło niepodległość. Ateny od początku nalegały, by nowy kraj nie korzystał z nazwy „Macedonia”. Nazwa ta pochodzi bowiem od krainy historyczno-geograficznej, która rozciąga się także na obszarze Grecji i Bułgarii. Co więcej, aż trzy greckie regiony noszą nazwy z użyciem słowa „Macedonia”. To Macedonia Zachodnia, Macedonia Środkowa oraz Macedonia Wschodnia i Tracja. Ateny uznały więc, że Skopje nie może używać nazwy regionu do określania całego kraju. Wielu Greków sprzeciwia się użyciu słowa „Macedonia” w jakiejkolwiek formie, dlatego ugoda ustanawiająca nazwę „Północna Macedonia” nie zadowala prawicy czy nacjonalistów.

W Grecji panuje też oburzenie, że słowiańska Macedonia wykorzystuje do promocji oraz budowy własnej tożsamości antyczną grecką historię, przypisując sobie na przykład postać Aleksandra Wielkiego. Jego imieniem nazwano na przykład cywilne lotnisko w Skopje, a w kraju mnóstwo jest pomników twórcy największego helleńskiego imperium w historii. Chodzi nie tylko o historię i tradycję, ale także o oznaczenia handlowe, w tym produkty regionalne z obszaru całej historycznej krainy. Dlatego Grecja przeforsowała stosowanie na forum międzynarodowym (m.in. w ONZ czy UE) akronimu FYROM, czyli Była Jugosłowiańska Republika Macedonii (Former Yugoslav Republic of Macedonia). Z powodu sprzeciwu Aten Skopje miało też zablokowaną akcesję do UE czy NATO.

Grecja: Protesty w ponad 20 miastach ws. ugody z Macedonią

W 23 miastach w Grecji doszło wczoraj (6 czerwca) do protestów przeciwników zawarcia porozumienia z Macedonią dotyczącego oficjalnej międzynarodowej nazwy tego kraju. Negocjacje w tej sprawie dobiegają końca, a zarówno grecka, jak i macedońska dyplomacja informują, że osiągnięto już kompromis. …

Protesty także w Macedonii

Umowa nie podoba się także części społeczeństwa macedońskiego, mimo że otwiera ich krajowi drogę do dalszej integracji europejskiej i transatlantyckiej. Przeciw porozumieniu ostro wypowiada się m.in. wywodzący się z konserwatywnej opozycji prezydent Gjorge Iwanow, który odmówił na ten temat jakichkolwiek rozmów z socjaldemokratycznym premierem Zoranem Zaewem. Głowa państwa już zapowiedziała, że zawetuje ustawę ratyfikującą porozumienie z Grecją, zatem macedoński parlament będzie zapewne głosował dwukrotnie – najpierw nad umową, a potem nad odrzuceniem prezydenckiego weta.

Proces zmiany nazwy kraju będzie w Macedonii skomplikowany. Jesienią – we wrześniu lub październiku – odbędzie się w tej sprawie referendum, a potem potrzebna będzie jeszcze reforma konstytucji. Polegać ona będzie głównie na wymianie w tekście ustawy zasadniczej jednej nazwy państwa na drugą, ale nawet takie redakcyjne zmiany muszą być wprowadzane zgodnie z restrykcyjnymi regułami nowelizacji konstytucji.

Macedonia: Mediator ONZ przybył do Skopje ws. sporu z Grecją o nazwę kraju

Macedonia i Grecja spierają się o nazwę tego pierwszego państwa. Zdaniem Greków prawo do nazwy „Macedonia” zarezerwowane jest dla trzech greckich regionów. Spór, z powodu weta Aten, blokuje Skopje dalsze zbliżenie z UE i NATO. W ostatnich tygodniach doszło jednak …

Mediator ONZ: Otrzymałem wspaniały prezent na urodziny

Porozumienie Skopje i Aten chwali natomiast mocno społeczność międzynarodowa. Specjalny negocjator z ramienia ONZ Matthew Nimetz, który mediował między Grecją a Macedonią od niemal ćwierć wieku nazwał przywódców obu krajów „wspaniałymi politykami, których cechuje polityczna odwaga, wizja i umiejętności dyplomatyczne”. Nimetz, który wczoraj obchodził 79. urodziny, oświadczył: „Zapowiedziałem już rodzinie, że w tym roku nie potrzebuję żadnych prezentów, bowiem obaj premierzy sprezentowali mi właśnie coś wspaniałego.”

Porozumienie pochwaliła również Unia Europejska. Wysoka Przedstawiciel UE ds. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Federica Mogherini nazwała podpisanie umowy „historyczną chwilą” oraz oświadczyła, że liczy, że Komisja Europejska w ciągu najbliższych dwóch tygodni rozpocznie z Macedonią negocjacje na temat członkostwa w UE.

Prezydent Macedonii odmówił podpisania porozumienia z Grecją ws. nazwy kraju

Zdaniem prezydenta Gjorge Iwanowa, zawarte w ostatni wtorek historyczne porozumienie narusza macedońską konstytucję. Zakończyło ono ciągnący się prawie 30 lat między Skopje a Atenami spór o prawo do nazwy „Macedonia”, który blokował byłej jugosłowiańskiej republice akcesję do UE i NATO. …