O przyszłości Bałkanów Zachodnich w Berlinie

Flaga Serbii i UE (źródło: flicktr.com)

Paryż i Berlin zamierzają mocniej zaangażować się w sprawy Bałkanów Zachodnich. Dziś w stolicy Niemiec dojdzie do rozmów między państwami regionu a kanclerz Angelą Merkel i prezydentem Emmanuelem Macronem.

 

Inicjatorami nieformalnych rozmów na rzecz rozwoju współpracy gospodarczej i stabilności politycznej w regionie Bałkanów Zachodnich są Niemcy i Francja. W Berlinie pojawi się także wysoka przedstawiciel Unii Europejskiej ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federica Mogherini.

Dyskusje skupią się na stosunkach gospodarczych, współpracy w zakresie handlu bronią, zwalczaniu przestępczości, a także przezwyciężeniu trudnej historii. Spotkanie nie ma jednak na celu zastąpienia innych istniejących procesów, zwłaszcza w ramach UE. Zamysłem organizatorów jest m. in. podzielenie się doświadczeniami w wypracowaniu dobrosąsiedzkich relacji francusko-niemieckich, osiągniętych pomimo skomplikowanej historii.

Jedna piąta Serbów chce wyjechać z kraju

Około jednej piątej obywateli serbskich chce wyemigrować w poszukiwaniu lepszego życia i lepiej płatnych miejsc pracy. Większość z nich to młodzi ludzie i prawie wszyscy chcą wyjechać na Zachód. Raport EURACTIV Serbia.
 

Ci, którzy już wyjechali, nie chcą wracać do …

Przerwane rozmowy

Nieoficjalnie głównym celem szczytu, na którym pojawią się wszyscy przywódcy państw Bałkanów Zachodnich (Albanii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Kosowa, Macedonii Północnej, Serbii) oraz Chorwacji i Słowenii, będzie wznowienie dialogu między Belgradem a Prisztiną, który od kilku miesięcy utknął w martwym punkcie. Brak porozumienia między tymi państwami stanowi przeszkodę na drodze wstąpienia do Unii Europejskiej. Belgrad prowadzi negocjacje akcesyjne od stycznia 2014 r.

Stawką rozmów jest uznanie Kosowa przez Serbię i wypracowanie dobrosąsiedzkich stosunków. Skomplikowana historia nie ułatwia rozmów. Od 2008 r., gdy Prisztina ogłosiła niepodległość, Belgrad nie uznał niezależności byłej prowincji. Negocjacje przerwano w listopadzie ub. r., a pretekstem był spór o wysokość ceł na import towarów z Serbii. W odpowiedzi Belgrad ogłosił zawieszenie rozmów do czasu rozwiązania kwestii handu między sąsiadami. Żadnej z zagranicznych delegacji nie udało się w ostatnich miesiącach namówić Prisztiny do zmiany decyzji w sprawie ceł. Kosowo zostało, jak dotąd, uznawane przez 23 z 28 członków UE – w tym Polskę.

Ponowne zaangażowanie

Dla Berlina oraz Paryża, szczyt jest okazją do ponownego zaangażowania się w sprawy Bałkanów Zachodnich. Wiele na tym polu do zrobienia ma szczególnie dyplomacja francuska – do niedawna mało aktywna w tym regionie. Eksperci zwracają uwagę, że aktywizacja głównych europejskich graczy stanowi spóźnioną odpowiedź na zintensyfikowane wysiłki w tym regionie, takich państw, jak Chiny, Rosja czy Turcja.

Bałkany protestują

Fala antyrządowych protestów ogarnęła Bałkany Zachodnie. Niemal w tym samym czasie masowe demonstracje odbywają się w trzech bałkańskich stolicach Bałkanów – Belgradzie, Podgoricy i Tiranie. Protestujący Serbowie, Czarnogórcy i Albańczycy domagają się rezygnacji partii rządzących, skuteczniejszej walki z korupcją i …

W lutym w Belgradzie była ówczesna francuska minister ds. europejskich Nathalie Loiseau potwierdziła wsparcie dla Belgradu w staraniach o przyjęcie do UE. W lipcu Serbię odwiedzi ponadto Emmanuel Macron.

O zmianę paradygmatu negocjacyjnego

Innym z celów berlińskich rozmów będzie próba zmiany logiki negocjacji między Serbią a Kosowem. Nie brak bowiem głosów, że dotychczasowe próby, którym patronowała Federica Mogherini wraz z zespołem okazały się nieskuteczne m. in. z powodu nieakceptowanej przez przez obie strony gotowości Brukseli do zmiany granic między państwami.

Zdaniem analityków dzisiejsze rozmowy w Berlinie mają stanowić wstęp do rozwiązania spornych kwestii – od lat budzących kontrowersje między sąsiadami. Ewentualne fiasko może w dłuższej perspektywie mieć dwojakie konsekwencje: zahamować proces integracji obu państw regionu z UE na lata, a także utrudnić umocnienie pozycji Kosowa na arenie międzynarodowej.

Bałkany: Wyniki rankingu Freedom House

Amerykańska organizacja pozarządowa Freedom House opublikowała coroczny raport, w którym m.in. państwa regionu bałkańskiego odnotowały spore zmiany we wskaźnikach wolności. W części z nich sytuacja się poprawiła, w części – pogorszyła.
 

Najnowszy ranking przyniósł poważny spadek Serbii. Ocena tego …

Szczyt Bałkanów w Poznaniu

Dzisiejsze rozmowy odbędą się poza istniejącymi formatami, takimi jak Proces Berliński – inicjatywie Niemiec skupiającej kilka państw europejskich, w tym Polskę, mającej na celu wspieranie współpracy regionalnej w regionie Bałkanów Zachodnich oraz uzupełniającej politykę rozszerzenia UE.

W 2019 r. Polska przewodzi pracom Procesu Berlińskiego. 11 i 12 kwietnia w Warszawie odbyło się spotkanie robocze ministrów spraw zagranicznych tej inicjatywy, na którym dyskutowano o współpracy regionalnej, o przezwyciężeniu trudności w relacjach dwustronnych, by ułatwić modernizację na niwie gospodarczej i infrastrukturalnej. Ponadto omówiono stan przygotowań do tegorocznego szczytu Bałkanów Zachodnich, który w dniach 4 i 5 lipca odbędzie się w Poznaniu.