Kazachstan: Prezydent ustępuje po niemal 30 latach u władzy

Nursułtan Nazarbajew, źródło: Wikipedia, fot. Margulan Zholaman (reative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe)

Nursułtan Nazarbajew, źródło: Wikipedia, fot. Margulan Zholaman (reative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe)

Kazachski prezydent Nursułtan Nazarbajew ogłosił wczoraj swoją decyzję w przemówieniu telewizyjnym. Krajem rządził niepodzielnie od grudnia 1991 r., czyli od uzyskania przez Kazachstan niepodległości. Wcześniej stał na czele państwa przez dwa lata u schyłku ZSRR.

 

78-letni Nursułtan Nazarbajew oświadczył, że podjął „trudną decyzję”. Nie podał jednak żadnych jej konkretnych powodów. „W tym roku minie 30 lat odkąd zajmuję najważniejsze stanowiska w kraju. Jako twórca niepodległego Kazachstanu widzę swoje obecne zadanie jako kogoś, kto wspiera nowe pokolenie przywódców, którzy poprowadzą dalej toczące się reformy” – powiedział ustępujący prezydent.

Tymczasowy prezydent

Nazarbajew przekazał tymczasowo władzę przewodniczącemu Senatu Kasym-Żomartowi Tokajewowi. Ma on wykonywać obowiązki głowy państwa do czasu przeprowadzenia wyborów prezydenckich, najprawdopodobniej w przyszłym roku. Dekret o ustąpieniu Nazarbajewa ma wejść w życie 30 marca.

Ustępujący prezydent nie znika jednak całkowicie z kazachskiej polityki. Pozostanie przewodniczącym Krajowej Rady Bezpieczeństwa oraz szefem rządzącej Demokratycznej Partii Ludowej „Nur Otan”.

Dodatkowo, już w 2010 r. został uhonorowany dożywotnim tytułem „Przywódcy Narodu” (org. Elbasy) dzięki czemu ma prawo kształtowania polityki kraju po przejściu na emeryturę. Tytuł zapewnia mu i jego rodzinie immunitet.

Jeszcze miesiąc temu – 21 lutego – zdymisjonował rząd, argumentując to tym, że „nie radził on sobie z zadaniem podniesienia poziomu życia obywateli”. Premierem mianował 53-letniego Askara MaminaZapowiedział też uruchomienie nowych programów społecznych dla najbiedniejszych.

Sytuacja gospodarcza Kazachstanu poprawiała się w ostatnich dwóch dekadach dzięki rosnącym cenom ropy naftowej i gazu, które są głównym towarem eksportowym kraju. Ale załamanie się cen ropy w 2014 r. mocno uderzyło w kazachską gospodarkę. Kazachstan odczuł też skutki nałożonych przez UE w tym samym roku sankcji na Rosję. Rosja jest bowiem najważniejszych partnerem gospodarczym Kazachstanu.

Kazachstan chce zbliżenia UE i Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej

Wiceszef MSZ Kazachstanu zaapelował o ścislejszą współpracę między kontrolowaną przez Rosję Euroazjatycką Unią Gospodarczą a Unią Europejską. Ostatecznym celem miałoby być stworzenie jednolitego obszaru gospodarczego rozciągającego się od Atlantyku po Pacyfik.
 

Komisja Europejska podchodzi do podobnych pomysłów z dystansem. Według jednego …

Kazachstan między Zachodem a Wschodem

Nazarbajew został wybrany na kolejną 5-letnią kadencję prezydencką w 2015 r. Ale od 2017 r. przygotowywał się już do przejścia na polityczną emeryturę. Rozpoczął wówczas wprowadzanie do konstytucji poprawek, które ograniczały władzę prezydencką i przekazywały część uprawnień parlamentowi. Interpretowano to wówczas jako chęć takiego rozproszenia władzy, aby po jego ewentualnej śmierci nie wybuchła w kraju wojna o sukcesję.

W tym samym roku rozpoczęto też zmianę alfabetu z wprowadzonej za czasów Imperium Rosyjskiego cyrylicy na kazachską wersję alfabetu łacińskiego. Proces ten ma jednak potrwać jeszcze kilka najbliższych lat. Uznano to za chęć zbliżenia się Kazachstanu do Zachodu.

Nazarbajew starał się w ostatnich latach balansować na arenie międzynarodowej między Rosją a USA. Z jednej strony zgodził się na wejście jego kraju do tworzonych przez Rosję Unii Celnej oraz Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej, a z drugiej umożliwiał NATO prowadzenie operacji w Afganistanie udostępniając lotniska czy trasy przejazdu transportów zaopatrzenia. Moskwa nie kryła zaskoczenia rezygnacją kazachskiego prezydenta. Przyznała to bliska współpracowniczka prezydenta Władimira Putina przewodnicząca Rady Federacji Walentina Matwijenko.

W styczniu 2018 r. Nazarbajew odwiedził Waszyngton, gdzie spotkał się z prezydentem USA Donaldem Trumpem. Dziękował mu wówczas za to, że Stany Zjednoczone wspierają bezpieczeństwo i integralność terytorialną Kazachstanu. Poinformowano wówczas także o tym, że Kazachstan zakupi amerykańskie samoloty transportowe Boeing oraz amerykańskie technologie informatyczne. Wartość kontraktów opiewała na wiele miliardów dolarów.

Choć Nazarbajewa chwalono za to, że w etnicznie zróżnicowanym Kazachstanie potrafił utrzymać pokój i stabilność, powszechnie go krytykowano za autorytarny sposób rządzenia, represjonowanie opozycji oraz fałszowanie wyborów.

Nowo wyznaczony tymczasowy prezydent Tokajew ogłosił jednak, że chciałby, aby stolica kraju Astana (stolicą stała się za rządów Nazarbajewa) zmieniła nazwę na Nursułtan.

Prezydent Kazachstanu rozpoczyna wizytę w Polsce

Po ceremonii oficjalnego powitania odbędzie się spotkanie prezydentów i rozmowy plenarne delegacji pod przewodnictwem szefów państw. Pierwszy dzień wizytyPrezydent Nursułtan Nazarbajew złoży następnie wieniec na Grobie Nieznanego Żołnierza, a w Łazienkach Królewskich spotka się z marszałkiem Senatu Stanisławem Karczewskim, który …