Bośnia: 14 lat więzienia dla zbrodniarki wojennej z lat 90.

Azra Bašić, źródło Prokuratura Generalna Bośni i Hercegowiny

Azra Bašić, źródło Prokuratura Generalna Bośni i Hercegowiny

Nazywana „Panią życia i śmierci” była oficer sił bośniacko-chorwackich z czasów wojny na Bałkanach Azra Bašić została skazana za wielokrotne znęcanie się nad serbską ludnością cywilną oraz przynajmniej jedno zabójstwo. Przez 16 lat ukrywała się przed sprawiedliwością na terenie USA. W środę (27 grudnia) otrzymała najwyższa karę za zbrodnie wojenne wymierzoną dotąd kobiecie.

 

Azra Bašić spędzi za kratami 14 najbliższych lat. Sąd w Bośni ukarał ją w ten sposób za traktowanie podczas wojny domowej z pierwszej połowy lat 90. cywilnej serbskiej ludności ze „szczególnym okrucieństwem” oraz „nieludzkie traktowanie jeńców, zadawanie ogromnego bólu oraz bezczeszczenie zwłok”. Świadkowie opisywali jak Bašić wycinała nożem pojmanym prawosławnym Serbom krzyże na czołach, kazała im połykać monety lub zmuszała ich do czołgania się nago po potłuczonym szkle. Przynajmniej jeden mężczyzna musiał natomiast napić się benzyny po czym podpalono mu – również umazane paliwem – ręce i twarz. Innego mężczyznę zamordowała wbijając mu w szyję nóż. Pozostali pojmani musieli natomiast zlizać krew ze zwłok ofiary. Do wszystkich udowodnionych zbrodni doszło w okolicy miejscowości Derventa około 130 km na północ od stołecznego Sarajewa.

Ekstradycja z USA

Proces Azry Bašić rozpoczął się w przed sądem w stolicy Bośni w styczniu. Służąca podczas wojny w bośniacko-chorwackich oddziałach wojskowych kobieta nie została przekazana do Hagi. Zdecydowano się ją postawić przed sądem w dawnej ojczyźnie. Stało się to możliwe, ponieważ w 2016 r. o jej ekstradycji ze Stanów Zjednoczonych zdecydował amerykański sąd federalny. Bašić zbiegła do USA w 1994 r. posługując się fałszywą tożsamością. Osiadła w stanie Kentucky, gdzie pracowała w fabryce produktów spożywczych. Otrzymała nawet na swoje fałszywe nazwisko amerykańskie obywatelstwo. Sąsiedzi i współpracownicy wspominali ją jako „serdeczną i bardzo miłą osobę”.

58-letnia Bašić została jednak rozpoznana w 2011 r. Aresztowano ją najpierw za oszustwo w dokumentach imigracyjnych, ostatecznie jednak amerykańscy sędziowie przekazali ją do Bośni, gdzie sądzono ją już za zbrodnie wojenne. Sama oskarżona do końca nie przyznawała się do winy. Przewodniczący składu sędziowskiego Sead Djikić uznał jednak, że w przypadku 12 ofiar Azry Bašić jej wina nie pozostawia wątpliwości.

Haga: Zbrodniarz wojenny z czasu wojny na Bałkanach otruł się podczas odczytywania wyroku

Do szokującego wydarzenia doszło na sali sądowej Trybunału w Hadze podczas procesu apelacyjnego politycznych i wojskowych przywódców bośniackich Chorwatów z czasów wojny w byłej Jugosławii. Jeden z oskarżonych wypił nagle truciznę, gdy usłyszał potwierdzenie wyroku skazującego go na 20 lat …

Krwawa wojna w Bośni

Podczas walk w Bośni zginęło w latach 1992-1995 od 97 tys. do nawet 110 tys. osób. Większość z nich padła ofiarą czystek etnicznych. Wojnę zakończył wymuszony przez społeczność międzynarodową i wynegocjowany dzięki zaangażowaniu USA układ z Dayton, który stworzył współczesną Bośnię i Hercegowinę jako kraj podzielony między grupy etniczne prawosławnych Serbów, katolickich Chorwatów i muzułmańskich Bośniaków. Do tej pory najgłośniejsze były przypadki skazywania przez Trybunał w Hadze serbskich i chorwackich zbrodniarzy. Najsłynniejsza jest natomiast masakra w Srebrenicy z lipca 1995 r. Serbskie oddziały paramilitarne zamordowały wówczas ponad 8 tys. bośniackich mężczyzn i chłopców. Dowodzący wtedy serbskimi oddziałami w Bośni Ratko Mladić został w listopadzie skazany za tę zbrodnię na dożywocie.

Ratko Mladić skazany na dożywocie za zbrodnie podczas wojny w Bośni

Były dowódca wojska bośniackich Serbów z czasu wojny na Bałkanach w latach 90. XX wieku, nazywany „Rzeźnikiem Bośni”, spędzi resztę życia w więzieniu. O taki wyrok od początku wnioskowali prokuratorzy. Decyzja Trybunału w Hadze zapadła ponad 22 lata po masakrze …

Do tej pory skazaną na najdłuższy wyrok za zbrodnie wojenne kobietą była eks-prezydent Republiki Serbskiej w Bośni Biljana Plavšić. W 2003 r. usłyszała ona przed haskim trybunałem wyrok 11 lat więzienia za prześladowania wobec ludności chorwackiej i bośniackiej. Sama oddała się w ręce sprawiedliwości, a przed sądem przyznała do części zarzutów. Wyrok odsiadywała w Szwecji, a tamtejsze więzienie opuściła ostatecznie w 2009 r. za „dobre sprawowanie”. 87-letnia dziś Plavšić mieszka w Belgradzie.