Złe warunki w europejskich ośrodkach dla uchodźców

Posłowie z Komisji Wolności Obywatelskich odwiedzili w latach 2005-2008 ośrodki przetrzymywania nielegalnych imigrantów i osób ubiegających się o azyl w kilkunastu państwach członkowskich, w tym Polsce.  Mieli sprawdzić, czy prawo dotyczące osób ubiegających się o azyl, zostało wdrożone i jest przestrzegane.

Raport wytyka wiele zaniedbań, opisuje także bardzo złe warunki panujące w ośrodkach, zwłaszcza ze względu na higienę i dostęp do lekarzy. Opisano także braki w dostępie do ochrony prawnej, brak dostępu do nauki wśród dzieci i młodzieży oczekujących na azyl. Komisja zwróciła uwagę, że taki stan rzeczy jest nie do zaakceptowania, a kraje nie stosują przyjętych dyrektyw.

Eurodeputowana Martine Roure (PSE, Francja), która przygotowała raport, zwróciła się do posłów przed głosowaniem nad treścią rezolucji, podkreślając, że tak zła sytuacja wymaga dalszego monitorowania i kontroli, do czego Parlament Europejski powinien mieć prawo. Zwróciła uwagę, iż nie wymieniono żadnego państwa w raporcie. „Spoczywa na nas zbiorowa odpowiedzialność, sytuacja jest zła ogólnie, dlatego nie wymieniono żadnego z krajów. Widzimy kompletny brak solidarności w tym temacie”, powiedziała Martine Roure.

Posłowie podkreślili w rezolucji, że prawa podstawowe, takie jak prawo do godnego życia, do ochrony życia rodzinnego, dostępu do opieki zdrowotnej, muszą być zagwarantowane niezależnie od okoliczności. Parlament podkreślił, że nie może zaakceptować, by jakakolwiek osoba była traktowana inaczej, tylko dlatego, że ma ona status nielegalnego imigranta.

Posłowie wyrazili ubolewanie z powodu licznych braków w odniesieniu do jakości warunków przyjmowania oraz że istniejące dyrektywy nie są stosowane przez niektóre państwa członkowskie. Parlament wezwał do większej solidarności z państwami zmagającymi się z problemem imigracji.

Podkreślono fakt, że ilość miejsc dla uchodźców jest niedostosowana do potrzeb imigrantów. Parlament wystąpił też z wnioskiem, aby osoby ubiegające się o azyl i imigranci byli przyjmowani przede wszystkim w otwartych, a nie odizolowanych ośrodkach. Przypomniano o obowiązku zapewnienia dostępu do procedur azylowych. W żadnym przypadku nie można odmawiać podstawowych warunków przyjmowania, takich jak żywność, mieszkanie czy doraźna opieka zdrowotna, podkreślili eurodeputowani.

Posłowie stwierdzili, że informacje na temat procedur są w większości przypadków podawane w formie pisemnej, co stwarza problemy ze zrozumieniem i jest przeszkodą w korzystaniu z przysługujących praw. Wobec tego, broszury powinny być dostępne w językach osób najczęściej ubiegających się o azyl w danym państwie. Zwrócono uwagę na częsty brak odpowiednio przeszkolonych tłumaczy. Parlament przypomniał o istniejącym Europejskim Funduszu na rzecz Uchodźców, który może być wykorzystany właśnie na informacje oraz tłumaczenia.

Bezpłatna pomoc prawna jest w wielu krajach prawie niedostępna i ogranicza się do podania listy nazwisk adwokatów. W wyniku tego, osoby nie posiadające dostatecznych środków finansowych, pozostają bez pomocy. Posłowie wezwali do zapewnienia dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej lub reprezentowania osoby ubiegającej się o azyl w przypadkach, gdy nie jest ona w stanie zapłacić za adwokata. Niedostateczna opieka lekarska, zwłaszcza specjalistyczna, na przykład dla kobiet w ciąży, czy ofiar tortur jest powszechna, co powinno zostać jak najszybciej rozwiązane

Niektóre państwa członkowskie coraz częściej stosują zatrzymanie. Posłowie podkreślili, że nikt nie powinien być zatrzymany wyłącznie dlatego, że poszukuje ochrony międzynarodowej. Często, osoby ubiegające się o azyl i nielegalni migranci są przetrzymywani w warunkach więziennych, chociaż nie popełnili przestępstwa.

Parlament domaga się także, by zatrzymanie nieletnich było zasadniczo zabronione, a zatrzymywanie nieletnich razem z rodzicami było stosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach i miało na celu uwzględnienie nadrzędnego interesu dziecka. Posłowie wezwali państwa członkowskie, które jeszcze nie podpisały i nie ratyfikowały Konwencji o prawach dziecka, aby niezwłocznie to uczyniły. Przypomniano o zakazie stosowania kar cielesnych wobec dzieci. (tmw)