USA, Kanada i Wielka Brytania: Ukraiński samolot w Teheranie został zestrzelony

Miejsce katastrofy ukraińskiego samolotu w Teheranie, źródło: MojNews, fot. Amirabbas Ghasemi (CC BY 4.0)

Kolejne państwa potwierdzają, że samolot pasażerski ukraińskich linii lotniczych UIA, który rozbił się w środę rano w Teheranie, został zestrzelony przez irańską obronę przeciwlotniczą.

 

Samolot linii Ukraine International Airlines (UIA), który leciał z Teheranu do Kijowa, zapalił się w powietrzu 2 minuty po starcie z lotniska i chwilę później runął na ziemię. Zginęły wszystkie znajdujące się na pokładzie osoby – 176 osób.

Wśród ofiar katastrofy było 11 obywateli Ukrainy (w tym 9 członków załogi). Najwięcej ofiar to Irańczycy (82 osoby) i Kanadyjczycy (63 osoby). Wśród Kanadyjczyków większość to osoby pochodzenia irańskiego. 138 osób jeszcze wczoraj miało się w Kijowie przesiąść na lot do Toronto. Pozostałe ofiary katastrofy to 10 obywateli Szwecji, 4 Afgańczyków oraz 3 Niemców i 3 Brytyjczyków. Na pokładzie nie było Polaków.

Amerykańskie media: To było zestrzelenie

Irańskie władze od początku przekonują, że przyczyną katastrofy była awaria samolotu, ale pojawia się coraz więcej wątpliwości. Wczoraj amerykański tygodnik „Newsweek”, powołując się na swoje źródła w Pentagonie, napisał, że samolot został trafiony pociskiem ziemia-powietrze z jednej z baterii zainstalowanych do obrony przeciwlotniczej Teheranu. Ponieważ kilka godzin wcześniej doszło do irańskiego ostrzału amerykańskich baz w Iraku, załoga baterii przeciwlotniczej miała wziąć ukraiński samolot pasażerski za wojskowy samolot amerykański i zareagowała omyłkowo.

Według „Newsweeka”, ukraińscy śledczy, którzy natychmiast udali się do Teheranu, mieli odnaleźć szczątki produkowanej przez Rosję (a użytkowanej m.in. przez armię Iranu) rakiety przeciwlotniczej „Tor”. Wśród członków ukraińskie delegacji znalazły się osoby, które brały udział w badaniu zestrzelenia przez prorosyjskich separatystów w Donbasie w 2014 r. malezyjskiego samolotu pasażerskiego.

Informacje o możliwym przypadkowym zestrzeleniu podały też telewizja CNN i dziennik „New York Times”. Dotarły one bowiem do nagrania wykonanego smartfonem, na którym widać jak wystrzelony z ziemi pocisk uderza w jakiś cel w powietrzu. Nagranie miało zostać wykonane właśnie w chwili, gdy doszło do katastrofy ukraińskiego samolotu. Możliwe jest, że wystrzelono dwa pociski, a filmujący zareagował dopiero na drugą rakietę, która trafiła w samolot.

Swoje dochodzenie przeprowadził też uznany portal śledczy „Bellingcat”. Jego dziennikarze zweryfikowali (dzięki danym geolokalizacyjnym i innym metadanym) prawdziwość nagrania. Porównali też widoczne na nim budynki ze zdjęciami satelitarnymi Teheranu i określili, że nagranie zrobiono w dzielnicy Parand właśnie w środę nad ranem. Trajektoria lotu rakiety wskazywać ma, że wystrzelono ją z irańskiej bazy przeciwlotniczej na zachodzie Teheranu, zaś kurs trafionego w powietrzu obiektu pokrywa się z kursem ukraińskiego samolotu.

Katastrofa ukraińskiego samolotu w Iranie

Samolot ukraińskich linii lotniczych UIA, czyli narodowego przewoźnika Ukrainy, rozbił się krótko po starcie z lotniska w Teheranie. Irańskie służby informują, że doszło do awarii maszyny, ale strona ukraińska żąda kolejnych wyjaśnień.

 

Samolot Boeing 737-800 należący do linii lotniczych UIA (Ukraine …

Zełenski zadzwoni do Pompeo

USA oficjalnie nie oskarżyły jeszcze Iranu o zestrzelenie pasażerskiego Boeinga 737-800, ale przecieki do amerykańskich mediów pochodzą zapewne z Departamentu Stanu lub Departamentu Obrony. Ale prezydent Donald Trump powiedział jedynie: „Mam przeczucie, że stało się coś strasznego. To tragiczna rzecz. Ktoś po drugiej stronie mógł popełnić błąd. To nie był nasz system. Nie mamy z tym nic wspólnego. Samolot leciał w dość burzliwej okolicy i ktoś mógł się pomylić. Niektórzy mówią, że powód był mechaniczny. Ja osobiście uważam, że to nie wchodzi w grę.”

Ale Kanada i Wielka Brytania wprost mówią o tym, że ukraiński samolot został zestrzelony. „Te informacje niewątpliwie będą kolejnym szokiem dla rodzin już pogrążonych w żałobie i mierzących się z tą przytłaczającą tragedią. Mamy wywiadowcze informacje z różnych źródeł, zarówno od naszych sojuszników, jak i od naszych własnych służb. Dowody wskazują na to, że samolot został zestrzelony irańską rakietą ziemia-powietrze. Mogło być to zestrzelenie omyłkowe. Te nowe informacje jeszcze mocniej pokazują, że potrzeba uczciwego śledztwa w tej sprawie. Kanada współpracuje ze swoimi sojusznikami, aby zapewnić uczciwe i wiarygodne śledztwo, które wyjaśni przyczynę tej wielkiej tragedii. Jak już mówiłem wczoraj – Kanadyjczycy mają pytania i Kanadyjczycy muszą dostać na nie odpowiedzi” – powiedział kanadyjski premier Justin Trudeau.

Jego słowa powtórzył potem minister spraw zagranicznych Kanady Francois-Philippe Champagne, dodając jeszcze, że „pytania mają nie tylko Kanadyjczycy, ale cały świat i cały świat musi otrzymać odpowiedzi”. Towarzyszący mu szef dyplomacji Wielkiej Brytanii Dominic Raab stwierdził natomiast: „Zgadzamy się z kanadyjskimi ocenami mówiącymi, że było to zestrzelenie irańską rakietą przeciwlotniczą. I też podejrzewamy, że doszło do tego omyłkowo. Chcemy podkreślić, że widzimy potrzebę niezależnego międzynarodowego śledztwa, które ustali wszelkie okoliczności tego zdarzenia. Irańskie władze muszą się otworzyć na społeczność międzynarodową i dać jak najszybciej dostęp do miejsca katastrofy niezależnym ekspertom” – stwierdził Raab.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski tonuje natomiast nastroje. Oświadczył on, że „zestrzelenie samolotu jest jedną z branych pod uwagę hipotez”. „Jesteśmy w stałym kontakcie z naszymi przedstawicielami. Wersja rakietowa nie jest wykluczona, ale nie została jeszcze potwierdzona. Wzywamy wszystkich partnerów międzynarodowych – w szczególności rządy Stanów Zjednoczonych, Kanady i Wielkiej Brytanii – do przedstawienia danych i dowodów świadczących o przyczynach katastrofy” – powiedział Zełenski. Dziś popołudniu ukraiński prezydent ma odbyć rozmowę z sekretarzem stanu USA Mikiem Pompeo.

Ukraiński samolot w Teheranie mógł zostać zestrzelony?

Ukraińscy śledczy mają 4 wstępne hipotezy na temat przyczyn wczorajszej katastrofy lotniczej w Teheranie, w której rozbił się samolot pasażerskich ukraińskich linii lotniczych UIA ze 176 osobami pokładzie. Wśród tych hipotez jest także zestrzelenie maszyny rakietą przeciwlotniczą.

 

Samolot Boeing 737-800 linii …

Dziś badanie czarnych skrzynek

Ukraina otrzymała dziś także dane wywiadowcze od USA na temat katastrofy samolotu linii UIA. „Otrzymane przez nas informacje będą przeanalizowane przez naszych specjalistów” – powiedział ukraiński minister spraw zagranicznych Wadym Prystajko. Szef ukraińskiej dyplomacji spotkał się już też z przedstawicielami ambasady USA w Kijowie.

Dziś wieczorem ma także dojść do próby odtworzenia zapisów z czarnych skrzynek rozbitego ukraińskiego Boeinga. Dojdzie do tego w laboratorium portu lotniczego Teheran-Mehrabad. Nie jest pewne czy to się uda, ponieważ – jak utrzymuje strona irańska – rejestratory parametrów lotu uległy poważnemu uszkodzeniu w wyniku eksplozji samolotu. Jeżeli irańscy specjaliści napotkają trudności w analizie czarnej skrzynki, pomogą im eksperci z Rosji, Francji, Kanady lub Ukrainy. Delegacja ukraińska będzie natomiast brała udział w badaniu już teraz.

Do dochodzenia mają zostać także dopuszczeniu eksperci z amerykańskiego Boeinga (producenta samolotu) oraz francuskiej spółki CFM (producent silników). Wcześniej Teheran wykluczał możliwość dopuszczenia tych osób do śledztwa, ale ostatecznie uległ pod międzynarodową presją.

Iran zaprzecza zestrzeleniu

Władze w Teheranie zaprzeczają jednak, że doszło do zestrzelenia ukraińskiego samolotu. „To kłamstwo. Godne ubolewania jest to, że system operacji psychologicznych rządu USA i jego niedoinformowani sojusznicy zwiększają ból rodzinom pogrążonym w żałobie, aby osiągnąć swoje cele w wojnie psychologicznej” – powiedział rzecznik irańskiego MSZ Ali Rabiei.

Także Organizacja Lotnictwa Cywilnego Iranu, która koordynuje śledztwo w sprawie przyczyn katastrofy, odrzuca hipotezę o przypadkowym zestrzeleniu. Narodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego Iranu nie może niczego zgadywać. Musimy być pewni każdego słowa, jakie wypowiemy. Przyczyny tej katastrofy nie są dla nas jasne, ale tak jak to już wcześniej podkreślaliśmy – z pewnością samolot nie został trafiony rakietą. Musimy ustalić, dlaczego na pokładzie doszło do pożaru i jak dalej potoczyła się ta katastrofa” – stwierdził dyrektor organizacji Ali Abedzadeh.

Amerykańska telewizja CBS poinformowała jednak, że irańskie służby uprzątnęły miejsce katastrofy jeszcze przed przybyciem tam zagranicznych śledczych. Wywieziono m.in. szczątki rozbitej maszyny.

Iran ostrzelał amerykańskie bazy w Iraku

W sumie 22 pociski spadły na dwie amerykańskie bazy wojskowe w Iraku – w Ajn Al-Asad na zachodzie kraju oraz w Irbilu na północy. Według Waszyngtonu nikt w tych atakach nie ucierpiał.

 

Z kolei irańska telewizja poinformowała, że zginęło w tym …