Premier Danii popłakała się na fermie norek / Europa i świat w skrócie

Mette Frederiksen, źródło: Flickr/Arbeiderpartiet, fot. Sandra Skillingsås (CC BY-ND 2.0)

Premier Danii popłakała się na fermie norek | Senat przyjął uchwałę autorstwa Koalicji Obywatelskiej, która wzywa rząd do przyjęcia wynegocjowanego projektu budżetu Unii Europejskiej |

W piątek Ministerstwo Zdrowia poinformowało o 17 060 nowych przypadkach zakażenia koronawirusem w Polsce i 579 zgonach.

W ciągu ostatniej doby najwięcej nowych zakażeń przybyło zaś w USA – 108,2 tys., w Indiach – 43.1 tys., w Brazylii – 37,6 tys., we Włoszech – 29 tys. oraz w Rosji – 25,4 tys.

Liczba wykrytych na całym świecie od początku pandemii zakażeń wynosi 61,3 mln, zmarło ponad 1,4 mln osób, ale wyzdrowiało już ponad 42,3 mln.

  • Dziś Turcja odrzuciła wezwanie Parlamentu Europejskiego do nałożenia sankcji na swój rząd w związku z niedawną wizytą prezydenta Tayyipa Erdogana w separatystycznym Cyprze Północnym, nazywając to żądanie „oderwanym od rzeczywistości”. Decyzja wynika z ostatnich napięć między Ankarą a Grecją i Cyprem w sprawie poszukiwania węglowodorów na spornych wodach wschodniej części Morza Śródziemnego oraz podróży Erdogana do opuszczonego kurortu Varosha, który od inwazji tureckiej w 1974 roku pozostaje strefą buforową.
  • Pierwsza Minister Szkocji i przewodnicząca Szkockiej Partii Narodowej Nicola Sturgeon zapowiedziała, że referendum niepodległościowe powinno odbyć się na początku następnej kadencji szkockiego parlamentu, która rozpocznie się w maju przyszłego roku. W referendum z 2014 roku 55% Szkotów zagłosowało przeciwko odłączeniu się od Wielkiej Brytanii, jednak z powodu Brexitu oraz nieudanych działań rządu w obliczu pandemii wzrosły nastroje niepodległościowe. Wyniki większości badań wskazują na poparcie niepodległości przez mieszkańców, wahające się pomiędzy 51% a 59%.
  • Premier Danii popłakała się na na fermie norek, które zostały zabite ze względu na mutację koronawirusa rozprzestrzeniającą się na ludzi. Mette Frederiksen odwiedziła hodowcę, który  zabił wszystkie swoje norki po tym, jak na początku listopada, na konferencji prasowej premier ogłosiła, że wszystkie norki, bez względu na to czy są zakażone czy nie, muszą zostać zabite. Niedawno jednak okazało się, że rząd nie ma podstaw prawnych do nakazywania uboju zwierząt, w związku z czym Frederiksen rozpoczęła podróż po kraju, aby przeprosić  hodowców, którzy zdążyli już je zabić. „Przepraszam za to całe zamieszanie, popełniliśmy błędy” – powiedziała.
  • Jordania usiłuje zatwierdzić swoją opiekę nad meczetem al-Aksa w Jerozolimie w obliczu zbliżenia izraelsko-saudyjskiego. Po tym, jak doszło do spotkania premiera Benjamina Netanjahu i księcia Mohammeda bin Salmana (więcej piszemy tutaj), w Ammanie rosną obawy co do zamierzeń Donalda Trumpa odnośnie świątyni. Odkąd w 1924 roku Mekka i Medyna przeszły w ręce rodu Saudów, opieka nad al-Aksą i Kopułą na Skale stanowi kluczowe źródło legitymizacji rządzącej dynastii Haszymidów w Jordanii. Od tego czasu obie dynastie są zaangażowane w walkę o wpływy, w której coraz bardziej widoczna jest dominacja Arabii Saudyjskiej, wspieranej przez patronat Stanów Zjednoczonych.
  • Minister spraw zagranicznych Azerbejdżanu wezwał ambasadora Francji aby wyrazić swój sprzeciw wobec głosowania we francuskim senacie, w którym uznano Górski Karabach za niepodległą republikę. Przyjęta rezolucja nie jest prawnie wiążąca, co oznacza, że Paryż nie musi uznawać regionu za niepodległe państwo, jednak stanowi to wyraz wsparcia dla społeczności ormiańskiej we Francji. Ministerstwo spraw zagranicznych Azerbejdżanu oświadczyło, że dokument można traktować tylko jako „prowokację” i „nie ma on mocy prawnej”.
  • Turcja: prawie 500 osób zostało skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności za udział w próbie puczu w 2016 r. Wśród nich znajdują się oficerowie wojskowi, piloci i cywile. Oskarżono ich o kierowanie puczem i bombardowanie budynków rządowych a także o próbę zabicia prezydenta Erdogana. Proces ten był najważniejszym spośród dziesiątek innych procesów, prowadzonych przeciwko tysiącom osób zaangażowanych w próbę zamachu stanu.
  • Premierzy Polski i Węgier zaproponowali ułatwienie szybkiego przyjęcia pakietu finansowego Unii Europejskiej poprzez ustanowienie dwutorowego procesu. Mateusz Morawiecki i Viktor Orban podczas rozmów w Budapeszcie podpisali wspólną deklarację w sprawie unijnych negocjacji budżetowych. Polska i Węgry są przeciwne projektowi budżetu, który wiąże wypłaty środków z oceną stanu praworządności.
  • Kambodża: rozpoczyna się masowy proces 130 krytyków rządu, których oskarżono o zdradę. Oskarżeni są w większości byłymi członkami albo zwolennikami opozycyjnej Partii Narodowego Ocalenia Kambodży i zarzuca się im branie udziału w pokojowych protestach przez ostatnie 3 lata. Za zarzucane im przestępstwa grozi nawet 12 lat pozbawienia wolności. Jeden z obrońców powiedział, że w związku z tak dużą liczbą osób objętych procesem obawia się, czy jego klienci będą traktowani uczciwie i zgodnie z międzynarodowym standardem. Theary Seng, jedna z oskarżonych, znana prawniczka, otwarcie krytykująca obecny rząd, powiedziała: „Czuję się spokojna, bo nie zrobiłam nic złego. To nie jest sala sądowa. To teatr polityczny, to cyrk polityczny”.
  • Zjednoczone Emiraty Arabskie, Izrael: linie lotnicze Flydubai uruchamiają pierwsze planowe loty z Dubaju do Tel-Awiwu, co stanowi konsekwencję zawartej we wrześniu umowy normalizującej stosunki obu państw. Dubajski przewoźnik będzie przemierzał tą trasę dwa razy dziennie. Z kolei w przyszłym miesiącu komercyjne połączenia między tymi miastami uruchomić ma Izrael. ZEA były trzecim arabskim państwem, po Egipcie i Jordanii, które znormalizowało stosunki z Izraelem.
  • Etiopia: Dziś premier Abiy Ahmed ogłosił, że w związku z wygaśnięciem ultimatum nakazującym poddanie się sił Tigraju, armia etiopska rozpocznie ,,ostatnią fazę” ofensywy w spornym regionie północnym. „72-godzinny okres przyznany klice przestępczej TPLF (Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia) na pokojową kapitulację dobiegł końca, a nasza kampania w zakresie egzekwowania prawa osiągnęła ostateczny etap” – napisał na Twitterze Abiy, wzywając mieszkańców Mekelle do ,,rozbrojenia, pozostania w domu i trzymania się z dala od celów wojskowych”.
  • Dziś rano silny cyklon Nivar uderzył w południowe wybrzeże Indii. Ulewne deszcze wywołane burzą spowodowały powodzie na niektórych ulicach miasta Chennai w Tamil Nadu. Lokalne media donoszą o co najmniej pięciu ofiarach.
  • Parlament Europejski: W PE odbyła się debata dotycząca aborcji w Polsce. Europosłowie grup EPL, Odnowić Europę, socjalistów i Zielonych krytykowali polskie władze, twierdząc, że orzeczenie TK to atak na prawa kobiet. Europosłowie EKR podkreślali, że prawo do życia to jedno z fundamentalnych praw obywatelskich. Debatę otworzyła unijna komisarz ds. równości Helena Dalli. Jak podkreśliła, UE nie ma kompetencji, jeśli chodzi o prawo dotyczące aborcji w państwach. Dodała przy tym, że KE ma zastrzeżenia odnośnie do legitymacji Trybunału Konstytucyjnego, który podjął decyzję w tej sprawie.
  • Parlament Europejski: Przywódcy największych frakcji PE opowiedzieli się dziś (25 listopada) za przyjęciem mechanizmu dotyczącego praworządności w budżecie Unii Europejskiej. Szef największej frakcji w Parlamencie Europejskim, EPL, Manfred Weber podkreślał podczas debaty dotyczącej unijnego budżetu, że w sprawie mechanizmu nie można robić kroku wstecz. W imieniu grupy EKR głos zabrała była premier, europosłanka Beata Szydło (PiS). Przekonywała, że w unijnych traktatach nie ma zapisów o powiązaniu funduszy UE, budżetu UE z praworządnością i że jest to próba narzucenia przez większość będącą w PE zasad, które nie są zapisane w unijnym prawie.
  • Polska: Senat przyjął uchwałę autorstwa Koalicji Obywatelskiej, która wzywa rząd do przyjęcia wynegocjowanego projektu budżetu Unii Europejskiej. Uchwałę poparło 49 senatorów, 48 było przeciw. Przeciw uchwale opowiedzieli się senatorowie Prawa i Sprawiedliwości. W ubiegłym tygodniu Sejm przyjął uchwałę wyrażającą wsparcie dla rządu w sprawie negocjacji dotyczących budżetu Unii Europejskiej i ich zablokowania w związku z przyjęciem mechanizmu warunkującego wypłatę unijnych funduszy od przestrzegania praworządności.
  • Argentyna: Legenda piłki nożnej i posiadacz słynnej „ręki Boga” Diego Maradona zmarł w wieku 60 lat w swoim domu w Buenos Aires na atak serca. Na początku listopada trafił w poważnym stanie do szpitala, gdzie usunięto mu krwiaka mózgu. Od lat zmagał się z wieloma chorobami, w tym z kardiologicznymi. Walczył także z nadużywaniem alkoholu oraz narkotyków. Mimo wybitnego talentu piłkarskiego nie udała mu się aż tak bardzo kariera trenerska. Bywał za to z powodu wybuchowego temperamentu na pierwszych stronach plotkarskich gazet i magazynów. Na wieść o śmierci Maradony prezydent Argentyny Alberto Fernandez ogłosił trzydniową żałobę narodową.
  • Podczas dzisiejszego posiedzenia rady legislacyjnej Hongkongu szefowa administracji Carrie Lam wygłosiła swoje coroczne przemówienie. W zebraniu nie uczestniczyli przedstawiciele prodemokratycznej opozycji. Lam pochwaliła przepisy dotyczące bezpieczeństwa narodowego oraz oskarżyła grupy działające na rzecz niepodległości lub samostanowienia o „rażące kwestionowanie autorytetu rządu centralnego w Pekinie i rządu regionu administracyjnego oraz ich udział w ingerencję aktorów zewnętrznych w sprawy Hongkongu”.
  • Tajlandia: prominentnym działaczom prodemokratycznym postawiono zarzuty obrażania króla. W Tajlandii obowiązuje jedno z najsurowszych praw na świecie, które mówi, że każdy kto „zniesławia, obraża lub grozi królowi, królowej, następcy tronu lub regentowi” może zostać skazany na nawet 15 lat pozbawienia wolności. W kraju od dłuższego czasu dochodzi do protestów, podczas których głównie młodzi ludzie domagają się zmian w obowiązującym prawie i ograniczenia roli monarchy.
  • Węgry: Ambasador Ukrainy w Budapeszcie został wezwany do węgierskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych po tym, gdy pełnomocnika rządu Węgier nie wpuszczono na Ukrainę – poinformował szef węgierskiej dyplomacji Peter Szijjarto w nagraniu na Facebooku. Ukraińskie MSZ poinformowało wcześniej, że pełnomocnik rządu Węgier ds. leżącego na ukraińskim terytorium Zakarpacia Istvan Grezsa jest objęty zakazem wjazdu na Ukrainę i nie został wpuszczony do kraju w związku z prowadzoną przez niego agitacją w czasie wyborów lokalnych.
  • Libia: W niedzielę marynarze niemieckiej fregaty rakietowej Hamburg w ramach unijnej misji IRINI, polegającej na kontroli przestrzegania embarga ONZ na dostawy broni do pogrążonej wojną domową Libii, podjęli próbę zrewidowania tureckiego statku handlowego, płynącego po wodach Morza Śródziemnego. Wywołali tym ostrą reakcję Ankary. Komunikat tureckiego MSZ piętnuje „obłudne i sprzeczne z prawem” traktowanie płynących do Libii tureckich statków handlowych, dodając, że akcja prowadzona była „bez pełnomocnictw i z użyciem siły”. Hamburg miał napotkać ok. 200 km od portu Bengazi kontenerowiec Rosaline A pod banderą turecką. W związku z podejrzeniami postanowiono sprawdzić jego ładunek, jednak wkrótce rewizję przerwano na żądanie władz Turcji.
  • USA: Stany Zjednoczone oficjalnie wycofały się z układu o otwartych przestworzach (Open Skies Treaty). Umożliwia on weryfikowanie ruchów wojsk i przestrzegania układów o ograniczeniu zbrojeń przez państwa sygnatariuszy. Powodem jest nierespektowanie warunków obowiązującej od 2002 r. umowy przez Rosję, co prezydent Donald Trump zarzucał Moskwie wielokrotnie. Państwa europejskie, w tym Francja, Niemcy, Belgia i Hiszpania, wyraziły ubolewanie z powodu tej decyzji, przyznając jednocześnie, że podzielają zaniepokojenie Waszyngtonu działaniami Rosji.
  • Szwajcaria: Dwie kobiety zostały ranne w ataku nożowniczki w centrum handlowym Lugano, przekazuje agencja Reutera, powołując się na dziennik „Blik”. Napastniczka miała najpierw dusić jedną z dwóch zaatakowanych kobiet, a następnie wyciągnąć nóż i pchnęła nim drugą ofiarę, która ciężko ranna została wyniesiona na noszach do karetki pogotowia. Nożowniczka – mieszkanka Lugano – została już aresztowana.
  • Białoruś: „Sytuacja u zachodnich granic kraju budzi zaniepokojenie, choć na razie nie zagraża Białorusi”, stwiedził minister obrony Wiktar Chrenin w państwowej telewizji. W jego opinii na terenie państw sąsiadujących z Białorusią można zaobserwować „wielokrotnie większą liczbę i intensywność operacyjno-bojowych działań przygotowawczych”. „W tym roku szczególnie zauważalne są loty wzdłuż naszej granicy strategicznych bombowców B-52 z kontynentalnej części USA w minimalnej odległości do 30 km od naszej granicy, dodał. Minister poinformował też, że w ramach działań odstraszających w przyszłym roku odbędą się białorusko-rosyjskie manewry „Zachod-2021”, a władze w Mińsku podpisały już kontrakt z Rosją na zakup czterech śmigłowców Mi-35 i kolejnych samolotów Su-30SM.
  • Słowacja: W kraju wprowadzony został drugi stopień zagrożenia terrorystycznego, poinformował rzecznik ministerstwa spraw wewnętrznych Petar Lazarov. Powody decyzji nie są znane. „Ze względów bezpieczeństwa nie możemy podać więcej szczegółów”, oświadczył rzecznik. Jak podkreślił, sam atak na Słowacji jest mało prawdopodobny, ale nie można go wykluczyć. Służby wzmocniły czujność, ale wprowadzenie drugiego stopnia w czterostopniowej skali zagrożenia nie nakłada na obywateli żadnych dodatkowych ograniczeń.
  • Rosyjski okręt wojenny przyłapał amerykańskiego USS John S. McCaina na terytorialnych wodach Rosji na Morzu Japońskim. Ministerstwo Obrony poinformowało, że rosyjski niszczyciel Admirał Winogradow zmusił statek do opuszczenia obszaru pod groźbą staranowania. Według Moskwy okręt nielegalnie naruszył wody terytorialne dziś o godzinie 3:17 GMT na terenie Zatoki Piotra Wielkiego. Po opuszczeniu tego obszaru Amerykanie nie podjęli dalszych prób przekraczania rosyjskiej strefy.
  • Izrael: Benjamin Netanjahu zapowiedział swoją wizytę w Bahrajnie na zaproszenie księcia Salmana al-Khalify. Bahrajn razem ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Sudanem podpisał umowę o normalizacji stosunków z Izraelem, w której pośredniczyły Stany Zjednoczone. To wydarzenie wiąże się z konsolidacją proamerykańskiego sojuszu strategicznego na Bliskim Wschodzie przeciwko Iranowi. Podróż Netanjahu jest odpowiedzią na wizytę delegacji bahrajńskiej w Izraelu, która miała miejsce 18 listopada.
  • Polska: Minister Spraw Zagranicznych Zbigniew Rau zaprzeczył w Polskim Radiu 24 doniesieniom o planowaniu wyjścia Polski z Unii Europejskiej i powiedział, że „Polexit jest absolutnym absurdem i nigdy żadne polityczne ugrupowanie liczące się na polskiej scenie nie formułowało takiego postulatu, a obóz Zjednoczonej Prawicy byłby ostatnim, który by w tych kategoriach próbował myśleć albo prowadzić dyskurs”. Minister odniósł się w ten sposób komentarzy związanych z zapowiadanym wetem budżetu europejskiego. Dodał także, że spotyka się to z „histeryczną reakcją opozycji”, podczas gdy weto stanowi „absolutnie uprawniony element negocjacji” w kwestiach unijnych.
  • Admirał amerykańskiej marynarki wojennej, nadzorujący wywiad wojskowy w regionie Azji i Pacyfiku, złożył niezapowiedzianą wizytę na Tajwanie. Ani Tajwan, ani Stany Zjednoczone nie potwierdziły oficjalnie podróży. W reakcji na wydarzenie, rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Chin Zhao Lijian powiedział, że Chiny „zdecydowanie sprzeciwiają się” jakiejkolwiek formie wymiany między amerykańskimi a tajwańskimi urzędnikami lub tymi, których łączą stosunki militarne. „Strona chińska, w zależności od rozwoju sytuacji, podejmie uzasadnioną i niezbędną odpowiedź”, oświadczył Zhao. Podobne oburzenie wywołała wizyta sekretarza zdrowia USA Alexa Azara w Tajpej w sierpniu oraz podsekretarza stanu Keitha Kracha we wrześniu tego roku.

Janusz Reiter: Era Bidena. Jak zmieni się świat po Trumpie? // PODCAST

Jaka będzie polityka międzynarodowa Joego Bidena? Czego po nowym prezydencie powinna spodziewać się Polska? Rozmowa z Januszem Reiterem, byłym ambasadorem RP w Niemczech i USA.

Kim jest Janez Janša – premier Słowenii, który chce bronić Polski i Węgier ws. budżetu?

Kim jest polityk, który „mógł być słoweńskim Vaclavem Havlem, ale postanowił być drugim Orbánem”?

Wszystko co ważne w Europie i na świecie na EURACTIV.pl

Zapraszamy także do czytania codziennego przeglądu informacji z europejskich stolic – The Capitals – aby być na bieżąco z najważniejszymi wydarzeniami w Unii Europejskiej.