Czas na Otwarte Bałkany. Za 2 lata bez granic pomiędzy Albanią, Macedonią Północną i Serbią

otwarte-balkany-albania-macedonia-serbia-kosowo-vucic-kurti-zaew

Prezydent Serbii Aleksandar Vucić / foto via facebook [Aleksandar Vucic (FB)]

Przywódcy Albanii, Macedonii Północnej oraz Serbii dogadali się ws. współpracy regionalnej w zakresie pomocy, handlu, rynku pracy i wewnętrznego ruchu międzynarodowego. Inicjatywa, nazywana dotychczas „mini-Schengen”, otrzymała nową nazwę – Otwarte Bałkany.

 

W czwartek (29 lipca) podczas regionalnego dwudniowego forum gospodarczego w Skopje premier Albanii Edi Rama, jego odpowiednik z Macedonii Północnej, gospodarz spotkania Zoran Zaew oraz prezydent Serbii Aleksandar Vučić podpisali porozumienie o współpracy w zakresie klęsk żywiołowych oraz dwa memoranda dotyczące ułatwień w handlu i unifikacji rynku pracy w regionie.

Decyzja ta jest następstwem dwuletnich spotkań trzech przywódców i odmowy przyłączenia się do inicjatywy trzech pozostałych krajów Bałkanów Zachodnich – Bośni i Hercegowiny (BiH), Kosowa oraz Czarnogóry.

Łatwiejszy handel i wymiana pracowników

Porozumienie o współpracy w zakresie klęsk żywiołowych przewiduje regionalne współdziałanie w zakresie katastrof naturalnych, umożliwiając trzem krajom ścisłą kooperację nie tylko w zakresie zapobiegania ekstremalnym zjawiskom przyrodniczym, ale także w udzielaniu i koordynacji wzajemnej pomocy podczas trzęsień ziemi, burz, pożarów i innych katastrof.

Memorandum dotyczące ułatwień w handlu zakłada zlikwidowanie zbędnej biurokracji i przyspieszenie przewozu towarów na przejściach granicznych. Jednym z omawianych pomysłów było otwarcie specjalnych „szybkich torów” na przejściach granicznych dla obywateli Bałkanów, aby Ci mieli pierwszeństwo w przejeździe.

Kolejne memorandum przewiduje praktyczną unifikację rynków pracy poprzez łatwiejsze wydawanie pozwoleń na pracę dla obywateli jednego kraju w dwóch pozostałych, a także wzajemną akceptację dyplomów i kwalifikacji zawodowych. Takowe działania mają zwiększyć elastyczność i dostępność siły roboczej oraz że przyciągnąć więcej inwestycji.

Udało się także dogadać ws. ruchu międzynarodowego. „Osiągnięto porozumienie w sprawie zniesienia kontroli granicznych między naszymi trzema krajami od 1 stycznia 2023 r.”, oświadczył prezydent Serbii. „Od 2023 r. na granicach nie będzie już korków i czekania. Każdy, kto chce do nas dołączyć, jest mile widziany”, dodał premier Albanii.

Orban: Serbia kluczem do stabilności na Bałkanach Zachodnich

„Dopóki Serbia nie będzie zintegrowana, dopóty Bałkany Zachodnie nie będą zintegrowane”, powiedział węgierski premier.

Trzy bałkańskie kraje mówią jednym głosem

Na Forum Ekonomicznym ds. Współpracy Regionalnej prezydent Vučić ogłosił, że w ciągu ostatnich dwóch lat między nim a premierami Macedonii Północnej i Albanii rozwinęło się prawdziwe zaufanie i jest ono kluczem do dalszej współpracy, działania i postępu trzech zainteresowanych krajów.

Zaew stwierdził, że „narody: macedoński, albański i serbski podzielają tę samą drogę, wizję i europejskie wartości oraz że razem posuwają się naprzód”.

„Bałkany już wystarczająco długo były otoczone murami, ale zamiast murów zbudowaliśmy dziś nowe mosty”, dodał premier Macedonii Północnej. Ocenił, że „reszta Europy będzie nas bardziej szanować, jeśli będziemy zjednoczeni, a poza tym każdy z krajów bałkańskich może, zgodnie z własnymi interesami wybrać, w której części tej inicjatywy chce uczestniczyć”.

„Nie powinniśmy odwracać się do siebie plecami, jak to robiliśmy przez ostatnie 500 lat”, dodał Edi Rama.

Serbia: Władze chcą płacić każdej zaszczepionej osobie

„To pozwoli nam uzyskać odporność zbiorową”, przekonuje prezydent kraju.

Kosowo niechętne projektowi

Przemawiając na wspólnej konferencji prasowej, premier Albanii wezwał „sceptyków” w Kosowie, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze, którzy odmawiają przyłączenia się do inicjatywy, określanej dotychczas jako „Mini-Schengen”, aby powiedzieli, co zniechęca ich do projektu nazwanego obecnie jako „Otwarte Bałkany”.

„Wspólnie będziemy mogli walczyć z klęskami żywiołowymi, mieć wspólne systemy i pomagać sobie wzajemnie w razie potrzeby”, dodał. „Każdy kraj, który chce dołączyć, powinien zrobić to sam, a nie tworzyć karykaturę Bałkanów i wysyłać ją do Brukseli. Nie możemy sobie pozwolić na luksus marnowania czasu, ponieważ straciliśmy już dziesięciolecia”, podsumował.

Premier Kosowa Albin Kurti odrzucił propozycję spotkania, określając projekt jako inicjatywę „bez wizji” i wezwał kraje regionu do zawarcia umowy handlowej z Unią Europejską.

Stanowisko Kurtiego różni się od tego, które reprezentował poprzedni premier Kosowa Avdullah Hoti. Zobowiązał się on do dołączenia do inicjatywy w ramach porozumienia podpisanego z prezydentem Serbii pod auspicjami byłego prezydenta USA Donalda Trumpa w Waszyngtonie we wrześniu 2020 r.

BiH oraz Czarnogóra stwierdziły, że nie widzą żadnych szczególnych korzyści ze wspierania projektu, ponieważ ułatwienie podróży i handlu jest już objęte szerszą umową CEFTA (Środkowoeuropejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu) oraz umowami dwustronnymi między krajami regionu.

Kosowo: Vjosa Osmani nową prezydentką. Opowiada się za normalizacją stosunków z Serbią

Nowa prezydent Kosowa postrzegana jest jako zwolenniczka prozachodniego kursu.

UE wspiera Otwarte Bałkany

Rzeczniczka Komisji Europejskiej, Ana Pisonero oświadczyła, że „Unia Europejska popiera zobowiązanie przywódców do współpracy regionalnej. Jest ona istotnym elementem europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich i stanowi integralną część procesu stabilizacji”.

„Rozumiemy, że chęć posunięcia się naprzód, a jednocześnie jeden proces obejmujący całe Bałkany Zachodnie, to niezbędne elementy. W tym kontekście ważne jest, aby cały region postępował w kierunku ustanowienia Wspólnego Rynku Regionalnego, co jest politycznym zobowiązaniem złożonym przez sześciu przywódców regionu na szczycie w Sofii zeszłej jesieni”, dodała Pisonero.

W ramach spotkania przywódców zorganizowano również regionalne forum gospodarcze, w którym wzięło udział około 350 firm, głównie pochodzących z tych trzech krajów, ale także z innych części Bałkanów.

Kolejne spotkanie liderów krajów uczestniczących w projekcie „Otwarte Bałkany” ma mieć miejsce przed końcem roku w albańskiej Tiranie.