Nowy rozdział w relacjach unijno-kubańskich

źródło: https://www.flickr.com/photos/nataliemaynor

Parlament Europejski przyjął zawarte w grudniu porozumienie o współpracy z Kubą. Ratyfikacja kończy erę, w której Kuba była jedynym państwem latynoamerykańskim bez znormalizowanych stosunków z Unią Europejską.

 

Umowa o dialogu politycznym i współpracy pomiędzy Republiką Kuby a Unią Europejską (PDCA) została zawarta już w grudniu 2016 r., jednak do tej pory czekała na zatwierdzenie przez Parlament Europejski oraz państwa członkowskie. Udało się to osiągnąć w środę 5 lipca 2017 r. Do tej pory Kuba była jednym państwem Ameryki Południowej, które nie zinstytucjonalizowało swoich relacji z UE.

Unia podpisała porozumienie z Kubą

Po latach negocjacji podpisano umowę normalizującą stosunki pomiędzy Kubą, a Unią Europejską. Dzisiaj (12 grudnia) unormowano współpracę, blokowaną przez lata z powodu obaw o respektowanie praw człowieka za rządów Fidela Castro.

 

Od dziś (12 grudnia) stosunki między Unią Europejską, a Kubą …

PDCA zastąpiło tzw. „Wspólne Stanowisko” obowiązujące od 1996 r., będące główną przyczyną sporów pomiędzy Unią Europejska a Kubą.

Prawa człowieka na Kubie

Jednocześnie z przyjęciem porozumienia, PE wezwał Kubę do poszanowania praw człowieka. Europarlamentarzyści namawiają Kubańczyków do wprowadzenia w państwie standardów ochrony praw człowieka i obywatela zwartych w powszechnie przyjętych umowach międzynarodowych.

Rezolucja uchwalona w tej sprawie przez eurodeputowanych nie jest jednak prawnie wiążąca. PE potwierdził natomiast, że grudniowe porozumienie może zostać zerwane, jeśli Kuba nie wywiąże się z zobowiązań w kwestii ochrony praw człowieka.

Dotychczasowe relacje

Unia Europejska (wtedy  jeszcze Europejska Wspólnota Gospodarcza) formalnie nawiązała relacje dyplomatyczne z Kubą już w 1988 r., pomimo ówczesnej sytuacji politycznej utrudnionej dodatkowo rozpadem bloku komunistycznego.

24 lutego 1996 r. dwa śmigłowce należące do „Brothers to the Rescue” (organizacji utworzonej na terenie USA przez kubańskich uchodźców) zostały zestrzelone przez siły powietrzne Fidela Castro. Doprowadziło to do przyjęcia przez Kongres (amerykański parlament) ustawy Helmsa-Burtona, która podtrzymała amerykańskie embargo nałożone na Kubę. Stosunki wyspy z USA pośrednio przełożyło się także na relacje kubańsko-europejskie.

„Wspólne Stanowisko” zostało przyjęte później w tym samego roku, głownie za sprawą ówczesnego premiera Hiszpanii, José Maríi Aznara. Stanowisko za główne punkty i wyznaczniki stosunków pomiędzy stronami przyjmowało: podpisanie stosownej umowy normalizującej, ułatwienie Kubie przeprowadzenie transformacji demokratycznej oraz pomoc w odnalezieniu się państwa w nowym porządku międzynarodowym.

Dokument nie spodobał się jednak Hawanie – nazwano je „przeszkodą nie do pokonania w prowadzeniu stosunków bilateralnych”. Relacje pomiędzy stronami pozostały chłodne. Zdaniem Kuby Wspólne Stanowisko miało na celu jedynie wywieranie na państwie presji i dyskryminację Kubańczyków. Stanowisko było także kwestionowane później przez część państw członkowskich, m.in. jak Polskę i Czechy.

Jako najbardziej napięty w historii stosunków europejsko-kubańskich uważa się okres w latach 2003-2005. Hawana przeprowadziła wtedy szereg działań represyjnych wobec działaczy opozycyjnych, którzy współpracowali z Zachodem. W odpowiedzi Europa zredukowała udział swoich przedstawicieli w wydarzeniach dyplomatycznych organizowanych przez Kubę, zapraszała kubańskich opozycjonistów na międzynarodowe spotkania oraz nałożyła tymczasowe sankcje na reżim Fidela Castro.

Ocieplenie stosunków

Hiszpania doprowadziła do odnowy dialogu pomiędzy Brukselą a Hawaną w 2005 r. Castro zgodził się wypuścić czternaścioro więźniów politycznych, a Unia zniosła sankcje. Do 2008 r. wypuszczono kolejnych sześciu działaczy, co Unia poczytywała za znaczący gest w stronę osiągniecia porozumienia.

Przejecie władzy od brata przez Raúla Castro dodało dawkę optymizmu rozwijającemu się od tego momentu prężnie dialogowi. W efekcie szefowa unijnej dyplomacji Federica Mogherini zwróciła się na jesieni 2016 r. do państw członkowskich o uchylenie Wspólnego Stanowiska, co pozwoliło na podpisanie i wejście w życie PDCA.