Kosowo: Prezydent ugina się pod presją NATO

Sekretarz Generalny NATO Jens Stoltenberg i Prezydent Kosowa Hashim Thaçi // źródło: NATO North Atlantic Treaty Organization [flickr.com]

 

Opór państw NATO wstrzymuje plany prezydenta Kosowa Hashima Thaçiego. W czwartek prezydent porzucił projekt przekształcenia państwowych sił bezpieczeństwa w zawodową armię.

Na początku marca do kosowskiego parlamentu wpłynęła inicjatywa prezydencka, umożliwiająca deputowanym zmianę obowiązującego prawa o statusie sił zbrojnych.

Zmiany obozu prezydenckiego

Siły Bezpieczeństwa Kosowa powstałe w styczniu 2009 r. są liczącą 4500 osób formacją porządkową. Do ich głównych zadań należy ochrona obywateli w obrębie granic państwa oraz udział w operacjach związanych z katastrofami naturalnymi.

5 marca 2014 r. Hashim Thaçi, wówczas jeszcze jako premier, zadeklarował chęć zmian organizacyjnych wojska. Ogłosił wtedy chęć powołania ministerstwa obrony, zwiększenia finansowania armii z budżetu państwa oraz ustalenia stałej liczby zawodowych wojskowych. Zapowiadane zmiany dotychczasowego statusu sił zbrojnych miały na celu dostosowanie armii do standardów NATO.

Wybór Thaçiego na prezydenta 26 lutego 2016 r. otworzył możliwość wprowadzenia tych postulatów w życie. Prezydent Kosowa posiadając inicjatywę zgłaszania poprawek konstytucyjnych może również doprowadzić do zmian Konstytucji w odniesieniu do formalnego statusu tamtejszej armii. Hashim Thaçi wykorzystał to uprawnienie 7 marca br.

Obywatele Kosowa oczekują, że nowe regulacje prawne zapewnią siłom bezpieczeństwa lepsze podstawy do ochrony suwerenności oraz terytorialnej integralności naszego państwa. Ustawa przyniesie również poprawę ochrony naszych obywateli oraz ich majątków, zapewniając trwały pokój w tym regionie świata” – stwierdził wówczas prezydent Thaçi.

Zapowiadane zmiany w kosowskiej armii spotkały się jednak z dezaprobatą przedstawicieli mniejszości serbskiej w Kosowie. Procedura zmiany postanowień konstytucji jest dwuetapowa: Konstytucyjne zmiany wymagają, by odsetek 2/3 głosów zarówno 100 przedstawicieli partii kosowskich, jak i 20 reprezentantów partii mniejszości poparły projekty zmian. Serbowie mają 10 spośród tych 20 deputowanych, przy czym postawa przedstawicieli innych mniejszości nie jest znana. Możliwe jest więc zablokowanie przyszłych zmian.

Porzucenie ambitnych planów

Przy obecnym składzie parlamentu pozytywne przegłosowanie zmian było więc utrudnione. Serbowie obawiali się uchwalenia zmian w formie zwykłej ustawy, niewymagającej przestrzegania restrykcyjnych procedur.

Do planów przedstawicieli władzy wykonawczej Kosowa ustosunkowali się przedstawiciele państw NATO apelujący o powstrzymanie planowanych zmian. Również sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg ostrzegł przywódców Kosowa przed jednostronnymi działaniami, które w jego ocenie byłyby przeciwskuteczne.

Wzywamy prezydenta, rząd oraz wszystkie zaangażowane strony do wycofania się z nowych regulacji. Trwający obecnie proces konsultacji społecznych powinien być kontynuowany” – stwierdził Hoyt Brian Yee, przedstawiciel Departamentu Stanu USA podczas środowej wizyty w Pristinie. Według komentatorów, nastawienie państw sojuszniczych wynika z obawy o wzrost napięcia międzynarodowego w regionie.

 

W wyniku presji państw i przywództwa NATO 30 marca prezydent Thaçi wycofał projekty planowanych zmian.

Status Republiki Kosowa

Kosowo ogłosiło niepodległość 17 lutego 2008 r. będąc wcześniej składową częścią Serbii. Od 1999 r. stacjonują na jego terenie międzynarodowe siły stabilizacyjne NATO (KFOR) dbając o bezpieczeństwo, suwerenność i integralność terytorialną Kosowa.