Chiny i Norwegia kończą noblowski spór

Børge Brende (l), minister spraw zagranicznych Norwegii oraz Wang Yi, minister spraw zagranicznych ChRL// Źródło: Rząd Norwegii

Chiny i Norwegia przywróciły stosunki dyplomatyczne. Kończy to trwający od sześciu lat spór wywołany kwestionowaną przez Pekin nagrodą dla chińskiego dysydenta.

 

W poniedziałek (19 grudnia) Chiny i Norwegia poinformowały o normalizacji zamrożonych w 2010 r. wzajemnych stosunków dyplomatycznych.

Konflikt

Konflikt wybuchł w 2010 r. 8 października 2010 r. Liu Xiaobo decyzją Norweskiego Komitetu Noblowskiego (pokojowy Nobel jest jedyną nagrodą Nobla, którą przyznaje komitet norweski, a nie szwedzki) otrzymał pokojową nagrodę Nobla, co skrytykowały Chiny.

Według Pekinu, decyzja NKN stanowi wyraz braku szacunku dla chińskiego wymiaru sprawiedliwości. W momencie przyznania nagrody Liu odsiadywał bowiem wyrok więzienia. Z tego powodu rząd chiński zdecydował o zamrożeniu relacji z Norwegią.

Rok wcześniej, 23 grudnia 2009 r., Liu został skazany przez sąd w Pekinie na 11 lat więzienia i dwa lata pozbawienia praw publicznych. Uzasadnieniem miało być podburzanie przez Liu do obalenia władzy w Chinach.

Liu

Liu jest aktywistą politycznym, krytykiem literackim i pisarzem, przez cztery lata był szefem chińskiego PEN Clubu. Pisywał również dla periodyków prodemokratycznych i opowiadał się za zakończeniem w Chinach rządów jednej partii i był krytyczny wobec chińskiego systemu władzy, nazywając go nieludzkim.

Liu brał udział w słynnym proteście na placu Tiananmen w 1989 r., a w latach późniejszych – w wydarzeniach upamiętniających kolejne rocznice. Domagał się także faktycznego urzeczywistnienia zapisów chińskiej konstytucji, która gwarantuje obywatelom swobody demokratyczne, w tym wolność zgromadzeń, wolność prasy i swobodę wypowiedzi (artykuł 35, konstytucja w jęz. angielskim TUTAJ).

Do więzienia trafił zaś za współautorstwo Karty 08. Manifest z 2008 r. wzywał rząd Chiny do stopniowej transformacji ustrojowej w kierunku zachodniego modelu liberalnej demokracji. Został opublikowany 10 grudnia 2008 r., w 60. rocznicę przyjęcia przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Powszechnej deklaracji praw człowieka.

Kartę podpisało ponad 300 chińskich intelektualistów. Jedna czwarta z nich została później wezwana przez policję, a pół roku później aresztowano Liu.

Koniec konfliktu

Negocjacje między Chinami i Norwegią nt. normalizacji stosunków miały trwać od kilku lat. „Poprzez szczegółowe i liczne rozmowy, obie strony w ciągu ostatnich lat osiągnęły poziom zaufania umożliwiający powrót do normalnych relacji” – powiedział Børge Brende, minister spraw zagranicznych Norwegii.

Chiny przedstawiły tę sprawę w innym świetle. „Norwegia dokonała głębokiej refleksji nad tym, co naruszyło wzajemne zaufanie. Następnie przeprowadziła poważne i pracowite konsultacje z Chinami na temat poprawy naszych relacji” – stwierdził Wang Yi, minister spraw zagranicznych Chin.

W oświadczeniach chińskiego ministra oraz premiera Li Keqianga, także biorącego udział w oficjalnym przywróceniu relacji, nie padło ani razu nazwisko Liu. Chiny i Norwegia mają teraz powrócić do rozmów nt. umowy o wolnym handlu.