Unia Europejska zamyka niebo dla białoruskich samolotów: Najbardziej ucierpią przeciwnicy Łukaszenki?

Białoruś, Unia Europejska, Rosja, sankcje, Cichanouska, pandemia, Łukaszenka, Putin, Polska, Litwa, zakaz lotów, Belavia

Przywódcy państw Unii zdecydowali o zakazie przelotów przez przestrzeń powietrzną UE dla białoruskich linii lotniczych. Dodatkowo samoloty białoruskie mają zakaz lądowania na unijnych lotniskach. W praktyce chodzi o jedną firmę – Belavia. Linie Belavia mają już zakaz latania nad Litwą, Łotwą, Ukrainą, Szwecją, Wielką Brytanią i Francją. Na podobny krok zdecydowała się Polska. Na zdjęciu protest Białorusinów w Mińsku w sierpniu 2020 r. / Foto via unsplash [@arnidan]

Jednym ze skutków europejskich sankcji wobec Białorusi może być zablokowanie możliwości opuszczenia kraju przez przeciwników białoruskich władz. „Białorusini nie mają teraz możliwości ucieczki z kraju, gdy chcą umknąć przed reżimem”, podkreśla liderka białoruskiej opozycji Swiatłana Cichanouska.

 

 

W niedzielę (23 maja) władze białoruskie zawróciły samolot linii Ryanair lecący z Aten do Wilna i zażądały jego awaryjnego lądowania w Mińsku. W samolocie przebywał białoruski opozycjonista Roman Pratasiewicz, który chwilę po lądowaniu został aresztowany.

Łotwa: Linie lotnicze Air Baltic po wczorajszym uprowadzeniu samolotu Ryanair omijają Białoruś

Łotewskie linie lotnicze zmieniły trasy przelotu swoich samolotów, aby ominąć przestrzeń powietrzną Białorusi. To skutek wczorajszego (23 maja) uprowadzenia do Mińska samolotu z Aten do Wilna, aby aresztować białoruskiego opozycjonistę. Omijanie Białorusi rozważają też m.in. PLL LOT.

 

Samoloty linii Air Baltic …

Unia zamyka niebo dla białoruskich samolotów

Szef unijnej dyplomacji Josep Borrell opublikował w poniedziałek (24 maja) oświadczenie, w którym zażądał dochodzenia w sprawie naruszenia międzynarodowych przepisów lotniczych.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaapelowała o natychmiastowe uwolnienie opozycjonisty oraz nałożenie sankcji na osoby odpowiedzialne za, jak to ujęła, uprowadzenie samolotu.

Przywódcy państw Unii zdecydowali o zakazie przelotów przez przestrzeń powietrzną UE dla białoruskich linii lotniczych. Dodatkowo samoloty białoruskie mają zakaz lądowania na unijnych lotniskach. W praktyce chodzi o jedną firmę – Belavia. Linie Belavia mają już zakaz latania nad Litwą, Łotwą, Ukrainą, Szwecją, Wielką Brytanią i Francją.

Na podobny krok zdecydowała się Polska. Rada Ministrów przyjęła zakaz wlotu w polską przestrzeń powietrzną samolotów użytkowanych przez przewoźników z Białorusi, poinformował wczoraj (26 maja) rzecznik rządu Piotr Müller. Rozporządzenie wejdzie w życie dziś (27 maja).

Na szczycie UE wezwano ponadto wszystkie unijne linie lotnicze, by zaprzestały lotów tranzytowych nad Białorusią unikając ewentualnego niebezpieczeństwa przechwycenia samolotów.

Estonia, Francja i Irlandia, czyli państwa członkowskie UE zasiadające obecnie z Radzie Bezpieczeństwa ONZ, wspólnie wezwały Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) do przeprowadzenia analizy incydentu z niedzieli. Dziś (27 maja) Rada ICAO ma zebrać się w celu zbadania sprawy. 

Szczyt Rady Europejskiej: UE nałoży kolejne sankcje na Białoruś

Restrykcje obejmować będą m.in. zakaz przelotów przez przestrzeń powietrzną UE dla białoruskich linii lotniczych.

Odizolowanie Białorusi działa na niekorzyść społeczeństwa obywatelskiego

Jednak nie brakuje głosów, że niektóre unijne sankcje wobec władz w Mińsku mogą uderzyć także w jego przeciwników. Połączenia lotnicze są jedną z niewielu dróg na opuszczenie Białorusi.

Z powodu pandemii granica lądowa jest zamknięta. Władze białoruskie zadecydowały o zamknięciu od 21 grudnia 2020 r. do odwołania lądowych przejść granicznych dla osób chcących opuścić kraj. Ograniczenia mogą więc zaszkodzić dysydentom uciekającym przed władzami. 

Zdaniem wielu działaczy, dziennikarzy i polityków sankcje powinny być skierowane w białoruską gospodarkę oraz elity sprawujące władzę jako współodpowiedzialnych za obecną sytuację w kraju.

„Ropa naftowa i węglan potasu są głównymi artykułami eksportowymi Białorusi. To tam należy uderzyć, jeśli chce się trafić w reżim prezydenta Łukaszenki”, przekonuje Juergen Trittin, ekspert niemieckiej partii Zielonych ds. polityki zagranicznej

Przed możliwymi, niechcianymi skutkami europejskich sankcji ostrzega także organizacja Reporterzy bez Granic.

Zakaz startu i lądowań dla maszyn białoruskich linii lotniczych może okazać się „kontrproduktywny”, ostrzega w rozmowie z Redaktionsnetzwerk Deutschland cytowany przez serwis DW.com  szef niemieckiego oddziału organizacji Reporterzy bez Granic Christian Mihr.

Białoruś wyrzuca wszystkich łotewskich dyplomatów, Łotwa wszystkich białoruskich

To echa uprowadzenia do Mińska samolotu lecącego z Grecji na Litwę z białoruskim opozycjonistą na pokładzie.

Rosja bramą do Europy

Z kolei partner sieci EURACTIV, litewski serwis  lrt.lt podkreśla, że tylko Białorusini posiadający wizę uprawniającą do wjazdu na terytorium strefy Schengen mogą udać się za granicę. Od czasu wybuchu antyprezydenckich protestów w sierpniu 2020 r. w reakcji na sfałszowanie wyborów prezydenckich, Litwa wydała Białorusinom blisko 800 zezwoleń na skorzystanie z tak zwanego korytarza humanitarnego, informuje portal lrt.

W ten sposób osoby, które ucierpiały lub są prześladowane na Białorusi, mogą bez skomplikowanych formalności opuścić swój kraj. Białorusini, którzy chcą przybyć na Litwę, muszą się zwrócić do litewskiej ambasady w Mińsku z wnioskiem o wydanie wizy Schengen.

Cytowany przez litewski portal dyplomata z tego kraju podkreśla, że pod pozorem pandemii, białoruskie władze sukcesywnie ograniczają rodakom możliwości wyjazdu za granicę. „To ważne, by Ci ludzie mieli możliwość zobaczenia, że w Europie żyje się inaczej niż przedstawia to rządowa propaganda, która karmi ich każdego dnia fałszywymi informacjami na temat Europy (…). To szczególnie ważne w sytuacji, gdy coraz bardziej ograniczana jest działalność niezależnych mediów„, podkreśla rozmówca lrt.lt.

Maksimas Milta, analityk z wileńskiego Ośrodka Studiów nad Europą Wschodnią (EKES) dodaje, że Białorusinom coraz trudniej jest „ewakuować się” z kraju. „Do tej pory najpopularniejszym sposobem dla osób chcących opuścić Białoruś była podróż samolotem, ze względu na brak możliwości przekroczenia granicy z Litwą czy Polską drogą lądową”. „Kilkanaście lotów tygodniowo z Mińska do Wilna – to główny sposób, w jaki Białorusini trafiali na Litwę”.

Ekspert zwraca uwagę, że obecnie droga do Europy dla Białorusinów wiedzie przez Rosję (Ukraina także zamknęła przestrzeń powietrzną dla linii Belavia), co tylko pogłębia zależność Mińska od Moskwy.

„Powinniśmy pomyśleć o tym, jak dalej pomagać społeczeństwu obywatelskiemu, […] które jest teraz całkowicie zamknięte i pozbawione jakichkolwiek powiązań z resztą świata”, dodał.

Tymczasem UE już debatuje o nałożeniu najdotkliwszych dla Białorusi sankcji gospodarczych na podstawie art. 215 Traktatu o Unii Europejskiej. Na tym etapie szczyt UE informuje o możliwości silnego ograniczenia eksportu chemicznego, stali, paliw z Białorusi do państw Unii.

Trwają również prace nad wydłużeniem listy nazwisk białoruskich władz objętych sankcjami. Ponadto znacząco ma być wydłużona „czarna lista” firm z zamrożonymi aktywami w UE –  o przedsiębiorstw i instytucji, które finansują reżim Łukaszenki.