Zmiany w unijnej straży granicznej

Wspólna unijna straż graniczna i przybrzeżna to nowa agencja Unii Europejskiej, która ma powstać w październiku br. z Frontexu, dotychczasowej unijnej agencji ochrony granic zewnętrznych. W planach jest zaprowadzenie dogłębnych zmian w pilnowaniu na europejskich granicach lądowych i morskich, jako odpowiedź kryzysem spowodowanym falą uchodźców.

>> Czytaj więcej o propozycji utworzenia nowej straży granicznej i przybrzeżnej

Nowe działania straży

Choć decyzja w sprawie odsyłania uchodźców do krajów pochodzenia niezmiennie ma być podejmowana przez państwa członkowskie, znacznie zwiększy się rola straży w tej kwestii. Fabrice Leggeri, dyrektor Frontexu poinformował, że od teraz straż nie będzie musiała czekać na loty powrotne dla uchodźców organizowane przez kraje członkowskie.

Nowa agencja otrzyma bowiem zwiększone fundusze, które pozwolą na samodzielność w sprawie ich organizacji. Tego roku budżet przewidywany na loty powrotne jest większy o 60 mln euro. W efekcie liczba lotów zwiększyła się czterokrotnie względem 2014 r.

Zmiany obejmą także zwiększenie zasobów ludzkich. Ma zostać powołane 1,5 tys. funkcjonariuszy szybkiego reagowania. Także liczba pracowników warszawskiej centrali Frontexu ma wzrosnąć z 350 do 600 osób przed końcem 2017 r.

Nowy system będzie wspierany przez oficerów łącznikowych, wyznaczonych do pracy w krajach członkowskich. Informacje o wszelkich nagłych okolicznościach, które stanowiłyby zagrożenie dla państw strefy Schengen zostaną natychmiast przekazane Komisji Europejskiej.

Stress test

Najważniejszą zmianą ma być wprowadzenie „testu warunków skrajnych” (stress test). Będą one służyć powstrzymaniu przyszłych kryzysów spowodowanych falami uchodźców w strefie Schengen. Będą one wzorowane na systemie używanym obecnie w bankach w celu ocenienia ich wytrzymałości na szok gospodarczy.

Takie testy przeprowadzane są w bankach w całej Unii Europejskiej od 2009 r. Polegają na symulacji szoku gospodarczego by ocenić jak bank poradzi sobie w sytuacji kryzysowej. W przypadku niepomyślnego przejścia testu bank musi podjąć odpowiednie działania, polegające np. na zwiększeniu rezerw kapitałowych.

Program pilotażowy

Frontex apeluje także do państw członkowskich, by wzięły udział w jesiennym programie pilotażowym stress testów. Opierać się on będzie na serii próbnych testów, wykorzystujących różne metody, które ostatecznie będą używane przy „ocenie podatności” na granicach krajów strefy Schengen.

W poniedziałek (11 lipca) Leggeri powiedział, że jego działania są inspirowane problemem radzenia sobie z kryzysem finansowym w strefie euro. „Kraje europejskie muszą wspólnie przygotować się do walki z kryzysem, biorąc pod uwagę różne możliwe scenariusze.” – dodał.

Leggeri poinformował, że program pilotażowy nie zostanie użyty by oceniać podatność danego kraju na fale nielegalnych migracji, jakie miały miejsce w Grecji lub Włochach. „Program będzie miał na celu sprawdzenie systemu, a nie podatności państw, dlatego tak ważne jest, by kraje członkowskie dobrowolnie wzięły w nim udział” – tłumaczył.

Wymagane zmiany

„Głównym celem jest znalezienie właściwych środków, które kraje członkowskie będą musiały wdrożyć” – powiedział Leggeri. Zaznaczył także, że rozporządzenie w sprawie stworzenia nowej straży granicznej i przybrzeżnej daje możliwość uczynienia zmian obligatoryjnymi dla państw członkowskich. „Lepiej byłoby jednak, gdyby kraje zdecydowały się współpracować”-  dodał.

Leggeri uważa, że taka sytuacja to ostateczność. Przyznaje, że kraje członkowskie musiałyby dobrowolnie udzielić informacji o szczelności swoich granic. Zaznacza jednak, że ocena podatności państw będzie trwała dużo dłużej, jeśli nie zgodzą się współpracować. (kł)