Węgry dogadają się z Sorosem?

Siedziba Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Budapeszcie, źródło Wikipedia

Siedziba Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Budapeszcie, źródło Wikipedia

Działający w Budapeszcie Uniwersytet Środkowoeuropejski (CEU), założony przez liberalnego amerykańskiego milionera i filantropa o węgierskich korzeniach George’a Sorosa obawiał się likwidacji. Władze Węgier chciały zakazać uczelni przyjmowania nowych studentów, argumentując, że nie spełnia ona prawnych wymogów. Sprawa zaniepokoiła UE. Teraz jednak CEU informuje, że „osiągnięto podstawę do porozumienia”.

 

Negocjacje w sprawie przyszłości CEU toczą się w USA, zaś ich gospodarzem jest gubernator stanu Nowy Jork Andrew Cuomo. Uniwersytet Środkowoeuropejski jest bowiem zarejestrowany w Stanach Zjednoczonych, ale od 1993 r. funkcjonuje wyłącznie na Węgrzech.

Kontrowersje wokół CEU

W myśl znowelizowanej w kwietniu węgierskiej ustawy o szkolnictwie wyższym, działalność edukacyjną na Węgrzech mogą prowadzić tylko te akredytowane zagranicą uczelnie, które mają specjalną umowę z władzami w Budapeszcie lub prowadzą także zajęcia dla studentów na terenie kraju pochodzenia. Uniwersytet założony na Węgrzech przez George’a Sorosa nie spełniał ani jednego z tych warunków. CEU alarmował, że nowe przepisy są wymierzone właśnie w tę instytucję, ponieważ premier kraju Viktor Orban wielokrotnie krytykował aktywność Sorosa, który chętnie wspiera organizacje pozarządowe w regionie Europy Środkowej i Wschodniej. Rektor Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego Michael Ignatieff uznał nawet, że zakaz przyjmowania od 1 stycznia 2018 r. nowych studentów poskutkuje „pierwszym od zakończenia II wojny światowej przypadkiem, gdy demokratyczne europejskie państwo zmusi wyższą uczelnię do zamknięcia”. W obronie uczelni protestowały w Budapeszcie tysiące – głównie młodych – ludzi.

Rząd Węgier odpowiadał, że ustawa nie ma na celu uderzyć w żadną konkretną uczelnię, a CEU może dostosować się do nowego prawa. Teraz rzeczniczka uniwersytetu Colleen Sharkey poinformowała, że uniwersytet podpisał memorandum o współpracy z Bard College, które prowadzi własną działalność edukacyjną w miejscowości Hudson Valley w stanie Nowy Jork. Zdaniem władz CEU spełnia tym samym wymogi znowelizowanej węgierskiej ustawy, co musi jeszcze oficjalnie potwierdzić Budapeszt. Sharkey oświadczyła jednak, że jest dobrej myśli, ponieważ „stworzona została podstawa do osiągnięcia porozumienia”.

Węgry zapowiadają blokowanie integracji europejskiej Ukrainy

Minister spraw zagranicznych Węgier Péter Szijjártó ostrzegł władze Ukrainy, że Budapeszt będzie na forum UE blokował wszystkie przedsięwzięcia, które w ramach Partnerstwa Wschodniego mogłyby doprowadzić Ukrainę do większego zbliżenia z Europą. Węgierskie władze zdenerwowała nowa ukraińska ustawa oświatowa.
 
„Ukrainę zaboli wdrożenie tej ustawy” – …

Świat oburzony na Węgry

Premier Viktor Orban, który otwarcie popierał amerykańskiego prezydenta Donalda Trumpa w czasie jego kampanii wyborczej, nie doczekał się jednak w sporze z Sorosem wsparcia ze strony amerykańskiej administracji. Wprost przeciwnie, Departament Stanu oświadczył, że zmiany w węgierskiej ustawie dotyczącej uczelni wyższych poskutkują w amerykańskiej ocenie wdrożeniem „dyskryminujących i nadmiernie obciążających wymogów wobec instytucji zarejestrowanych w USA, ale działających na Węgrzech”.

Krytyczna wobec Budapesztu była też Unia Europejska. Parlament Europejski w maju wezwał do uruchomienia przeciw Węgrom artykułu 7. Traktatu o Unii Europejskiej, czyli wszczęcia procedury o naruszenie unijnej praworządności, która może się zakończyć nałożeniem sankcji. Chodziło nie tylko o nowe prawo o uczelniach wyższych, ale także wywieranie presji na korzystające z międzynarodowych grantów organizacje pozarządowe. W lipcu do działań przeszła natomiast Komisja Europejska, która otworzyła kolejny etap postępowania wobec Węgier. Może się ono zakończyć rozprawą przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. KE uznała, że węgierska ustawa o szkołach wyższych narusza swobodę prowadzenia na terenie UE działalności gospodarczej oraz swobodę świadczenia usług. Zdaniem Brukseli działania Węgier mogą naruszać fundamentalne zasady funkcjonowania wewnętrznego unijnego rynku.

UE i Węgry spierają się o wiejską kolejkę

To kolejny element sporny między Budapesztem a Brukselą. Tym razem chodzi o wizytę grupy europosłów, którzy chcą skontrolować sfinansowane z unijnych funduszy projekty. Jednym z nich jest licząca niespełna 6 km kolejka łącząca dwa miasteczka. Z jedną z nich blisko związany …

Orban kontra Soros

Tymczasem władze Węgier ostro krytykują George’a Sorosa i dofinansowywane przez niego instytucje czy fundacje. Premier Viktor Orban oskarżył milionera o próbę potajemnego wpływania na węgierską politykę wewnętrzną przed zaplanowanymi na 2018 r. wyborami parlamentarnymi. Zdaniem premiera Węgier Soros ma finansować działalność antypaństwową i stać nie tylko za sfinansowaniem protestów w obronie CEU, ale także zachęcać uchodźców i migrantów do wyruszania do Europy, w tym także na Węgry. „Imperium George’a Sorosa rozciąga się ponad europejskimi granicami” – mówił na początku roku Viktor Orban. W lipcu na ulicach pojawiły się atakujące Sorosa plakaty i billboardy, a do wielu Węgrów przyszły pocztą dodatkowo ulotki z krytyką finansisty. „Nie pozwólmy, aby Soros śmiał się ostatni” – głosiła część plakatów, na których znalazła się roześmiana twarz milionera. Po ostrych protestach na samych Węgrzech oraz zagranicą, plakaty zniknęły z ulic, choć niektórzy przedstawiciele węgierskiego rządu wyjaśniali, że od początku kampania była planowana jako zaledwie kilkudniowa.