Projekt ustawy o połączeniu UKIE z MSZ

Nowa ustawa ma usprawnić funkcjonowanie administracji rządowej i uprościć tryb podejmowania decyzji w najważniejszych sprawach dotyczących polityki zagranicznej i członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Oznacza to m.in. połączenie Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, który zajmował się programowaniem i koordynowaniem polityki w sprawach związanych z Unią Europejską, z MSZ.

Na konferencji prasowej po posiedzeniu rządu premier Donald Tusk wyjaśniał, że taka zmiana jest konieczna, ponieważ trudno oddzielić działania resortu dyplomacji od spraw związanych z integracją europejską. „Nie ma dzisiaj polskiej polityki zagranicznej bez polityki europejskiej” – cytowały słowa premiera media.

Jeśli parlament przyjmie ustawę, a prezydent Lech Kaczyński ją podpisze, to koordynacją spraw europejskich będzie się zajmować Rada Ministrów, a dotychczasowy szef UKIE Mikołaj Dowgielewicz zostanie sekretarzem stanu ds. europejskich w MSZ.

Tusk zwrócił uwagę, że dzięki nowej regulacji „całość polityki zagranicznej będzie skoncentrowana w jednym urzędzie”.

„Wzmocnieniu ulegnie ponadto koordynacyjna rola ministra spraw zagranicznych, który będzie mógł efektywniej i skuteczniej realizować politykę zagraniczną. Gruntowna zmiana dotychczas obowiązujących przepisów wynika również z aktualnych wymagań stojących przed polską administracją rządową w związku z rozpoczęciem przygotowań do prezydencji w Unii Europejskiej, która nastąpi w drugiej połowie 2011 r.” – podkreśla CIR w swoim komunikacie.

Dodaje, że zaproponowane zmiany w ustawie o działach administracji rządowej umożliwią ministrowi spraw zagranicznych prowadzenie bardziej niż do tej pory spójnej i jednolitej polityki zagranicznej.

Ma to być możliwe dzięki przedstawianiu rządowi – do 20 grudnia każdego roku – programu działania z określeniem kierunków i celów polityki zagranicznej; opiniowaniu rocznych i wieloletnich planów współpracy zagranicznej poszczególnych ministrów, a także dzięki współuczestnictwu szefa dyplomacji w „istotnych dla interesów Polski relacjach międzynarodowych”. Ponadto minister SZ ma opracowywać i przedstawiać rządowi wieloletnie strategie dotyczące „szeroko rozumianych spraw zagranicznych”.

W projekcie ustawy przyjęto „nadrzędną zasadę uzgadniania stanowisk poszczególnych ministrów w sprawach wymagających jednolitego stanowiska rządu wobec Unii Europejskiej”.

System koordynacji stanowisk poszczególnych resortów w sprawach, które wymagają jednolitego stanowiska na forum Unii Europejskiej, będzie funkcjonował na dwóch poziomach: Rady Ministrów, zajmującej się wszystkimi sprawami związanymi z członkostwem Polski w UE i nowo utworzonego Komitetu ds. Europejskich (ma zastąpić dotychczasowy Komitet Europejski Rady Ministrów), który będzie mógł działać z upoważnienia rządu. Na czele nowego komitetu ma stanąć premier.

„Kluczową rolę w systemie koordynacji będzie spełniać Rada Ministrów” – podkreśla CIR w komunikacie.  Zastrzega jednak, że „większość problemów i spornych stanowisk będzie rozwiązywana na poziomie Komitetu”. Dopiero brak uzgodnienia stanowiska na tym poziomie spowoduje przeniesienie sprawy do rozstrzygnięcia przez Radę Ministrów.

Po połączeniu Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej pracownicy UKIE przejdą do MSZ. W miejsce działu „integracja europejska” powstanie nowy: członkostwo Polski w Unii Europejskiej. Zgodnie z projektem ustawy, zarówno ten dział, jak i dział „sprawy zagraniczne” zostaną powierzone ministrowi spraw zagranicznych. Ponadto w dziale „sprawy zagraniczne” mają być skupione wszystkie zdziałania podejmowane na rzecz kształtowania wizerunku Polski za granicą.

Premier Tusk przewiduje, że połączenie „doświadczenia MSZ i energii UKIE” pozwoli na to, że polska dyplomacja będzie jeszcze lepsza niż dotychczas. „Świetne kadry, młodzi, bardzo energiczni, dobrze przygotowani, pełni entuzjazmu ludzie, którzy trafili do UKIE mogą stać się i staną fundamentem bardzo nowoczesnej polskiej dyplomacji” – cytują media słowa premiera z konferencji prasowej.

W ocenie ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego, połączenie UKIE z MSZ jest przezwyciężeniem stanu, który był dobry w połowie lat 90, w czasie przygotowań do członkostwa w UE. Teraz – wyjaśniał – potrzebna jest synergia, dobra współpraca.

Relacje miedzy Urzędem Komitetu Integracji Europejskiej a MSZ nigdy nie układały się zbyt dobrze, bo UKIE pomyślano jako przeciwwagę dla resortu dyplomacji. Urząd utworzono bowiem w czasie, gdy MSZ było tzw. resortem prezydenckim, a rząd SLD-PSL miał problemy z uzgadnianiem wspólnego stanowiska w sprawach integracji europejskiej z ówczesnym prezydentem Lechem Wałęsą.

Urząd Komitetu Integracji Europejskiej powstał 3 października 1996 r. i koordynował działania wszystkich resortów oraz instytucji zaangażowanych w proces integracji Polski z UE. Urząd przejął zadania realizowane wcześniej przez Pełnomocnika Rządu ds. Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej. (bea)