Polska i Łotwa „idą tą samą drogą”

Beata Szydło i Māris Kučinskis

Polska i Łotwa „idą tą samą drogą” – stwierdziła szefowa polskiego rządu Beata Szydło po wczorajszym spotkaniu z premierem Łotwy Mārisem Kučinskisem. Czwartkowe rozmowy premierów obu państw dotyczyły bezpieczeństwa w regionie Morza Bałtyckiego, przyszłości UE, a także współpracy energetycznej i gospodarczej. Szydło podkreśliła, że Polska i Łotwa mają bardzo wiele wspólnych tematów i projektów.

 

„Idziemy tą samą drogą. Zarówno dla Polski, jak i Łotwy najważniejsze jest bezpieczeństwo w regionie i przetrwanie UE, znalezienie rozwiązań do przyjęcia dla wszystkich państw członkowskich tak, by po zmianach UE była silniejsza i się rozwijała” – powiedziała Beata Szydło na wspólnej konferencji prasowej z premierem Łotwy.

Szydło: Polska podejmie debatę ws. reformy UE

Polska premier przypomniała, że już w przyszłym tygodniu na szczycie UE w Malcie rozpoczną się rozmowy dotyczące zmian w UE po Brexicie, priorytetów oraz sposobu prowadzenia negocjacji ws. wyjścia Wlk. Brytanii z Unii. Premier podkreśliła, że Polska widzi potrzebę dyskusji ws. reformowania UE i zapowiedziała, że jej rząd taką debatę podejmie. „Polska ocenia, że decyzja obywateli Wlk. Brytanii o wyjściu ze Wspólnoty była podyktowana zniechęceniem do takiego funkcjonowania UE, jak do tej pory” – powiedziała Szydło. „Żeby uniknąć kolejnych rozłamów powinniśmy podjąć dyskusję na temat koniecznych zmian w samej Unii, po to, żeby utrzymać jej spójność” – dodała.  W ocenie szefowej polskiego rządu UE powinna nie tylko utrzymać spójność, ale także być „płaszczyzną dla rozwoju gospodarczego i bezpieczeństwa w Europie oraz partnerem dla świata”.

>> Czytaj więcej o planach reformy UE

Bezpieczeństwo w regionie

Powiedziała również, że decyzje podjęte na szczycie NATO w Warszawie dotyczące wzmocnienia wschodniej flanki Sojuszu są „bardzo satysfakcjonujące” zarówno dla Polski, jak i dla Łotwy. Polska premier przekazała, że rozmowy dotyczyły m.in. „działań hybrydowych” i możliwości przeciwstawiania się im. „Zarówno dla Polski, jak i Łotwy, kwestie bezpieczeństwa są w tej chwili priorytetowymi” – zapewniła.

Māris Kučinskis oświadczył ze swej strony, że Polska jest bardzo ważnym partnerem Łotwy zarówno w UE, jak i w NATO. „Polska ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa regionu i jest jednym z naszych najbliższych partnerów w NATO” – przyznał. Podkreślił, że polskie samoloty regularnie patrolują łotewską przestrzeń powietrzną, a w ramach wzmacniania wschodniej flanki NATO wkrótce na Łotwie pojawią się także polscy żołnierze.

Łotwa jest jednym z czterech państw regionu (poza nią jest to Litwa, Estonia i Polska), w których postanowiono umieścić grupy batalionowe NATO w ramach wzmacniania wschodniej flanki Sojusz. Polska wyśle żołnierzy do batalionu na Łotwie i pododdział do Rumunii.

Obawy Łotwy

Jednak Łotwa coraz poważniej obawia się rosyjskiej agresji, zwłaszcza wobec zapowiedzi nowego prezydenta USA Donalda Trumpa o zbliżeniu Waszyngtonu i Moskwy. Dzieje się tak, mimo że kraj ten jest członkiem UE i NATO, a Sojusz zwiększył w zeszłym roku liczbę żołnierzy stacjonujących na Łotwie. Teraz łotewscy żołnierze trenują wspólnie z żołnierzami amerykańskimi i brytyjskimi.

Mimo to Ryga, chcąc być lepiej przygotowana do obrony swoich granic, zwiększa nakłady na armię. Rosjanie stanowią bowiem aż 1/3 mieszkańców Łotwy. „Jedna kwestia nie podlega dyskusji: wszyscy jesteśmy zdania, że trzeba zwiększać wydatki na obronę. Abyśmy mogli czuć się naprawdę bezpiecznie ważna jest obecność jednostek NATO w naszym kraju” – cytują media ministra spraw zagranicznych Łotwy Edgarsa Rinkēviča.

Współpraca w dziedzinie energetyki

Premier poinformowała też, że ważną kwestią w rozmowach z szefem łotewskiego rządu było bezpieczeństwo energetyczne. „Dla Polski Nord Stream 2, Opal to tematy, które konsekwentnie podnosimy na arenie międzynarodowej” – przypomniała domagając się jednocześnie „jasnego stanowiska Brukseli” ws. gazociągu Nord Stream 2 i podkreślając niezgodę polskiego rządu na unijne stanowisko ws. Opalu.

W 2009 r. OPAL-owi przyznano na 22 lata wyjątkowe warunki w ramach unijnego III pakietu energetycznego: rosyjski Gazprom miał rezerwację 50-proc. przepustowości OPAL-u. Gazociąg ten, który stanowi przedłużenie ułożonego na dnie Bałtyku gazociągu Nord Stream, prowadzi przez Niemcy równolegle do granicy z Polską, a jego maksymalna przepustowość wynosi ok. 35 mld m sześc.

Październikową decyzją KE przyznała Rosjanom możliwość wykorzystywania 80 proc. przepustowości OPAL-u do 2033 roku.  Większy przesył tym gazociągiem umożliwia również zwiększenie przesyłu Nord Streamem, a tym samym zmniejszenie roli Ukrainy jako kraju tranzytowego. Polski rząd w grudniu zeszłego roku zaskarżył do Trybunału Sprawiedliwości UE to rozstrzygnięcie Komisji. Tuż przed końcem zeszłego roku Trybunał wstrzymał wykonanie decyzji Komisji.

Mówiąc o niezależności energetycznej Szydło poinformowała, że Polska zabiega o wsparcie Łotwy w związku ze zmianami w tzw. pakiecie zimowym. Pod koniec listopada zeszłego roku KE przedstawiła w nim przegląd unijnego rynku energii elektrycznej i zaproponowała nowe regulacje dla energii odnawialnej i efektywności energetycznej. Zapisano tam m.in. wyśrubowany limit emisji CO₂, wynoszący 550 gramów na kilowatogodzinę (kWh), dla wspieranych z publicznych pieniędzy wytwórców energii elektrycznej.

„Te zapisy nie są akceptowalne dla polskiej gospodarki” – stwierdziła szefowa polskiego rządu i poinformowała, że zwróciła się do premiera Rinkēviča o wsparcie Polski w tej kwestii.

Wśród tematów polsko-łotewskich rozmów znalazły się również kwestie wschodnie (dotyczące Rosji, Białorusi, Ukrainy, Partnerstwa Wschodniego) oraz relacje dwustronne, z uwzględnieniem problematyki oświaty polskiej mniejszości na Łotwie. Premier Szydło podziękowała m.in. szefowi łotewskiego rządu „za opiekę nad mniejszością polską na Łotwie, wspaniały klimat dla Polonii i wsparcie dla naszych rodaków”.

„Ze swojej strony potwierdzam to, co mówiła premier Polski, że dla nas ważna jest współpraca na wszystkich płaszczyznach, także wsparcie polskich szkół i stowarzyszeń kulturalnych na Łotwie” – powiedział szef łotewskiego rządu. Podkreślił też, że oba kraje łączą „wspaniałe relacje bilateralne”, a oba kraje mają szanse na rozwój współpracy gospodarczej.

Szefowie rządów obu państw omawiali ponadto kwestie współpracy transportowej, w tym projekty Rail Baltica i Via Baltica, a także współdziałanie w ramach formatu Europa Środkowo-Wschodnia-Chiny.