Expose premiera Włoch: jednak uniwersalny dochód podstawowy

źródło: MaxPixel

źródło: MaxPixel

Choć popierany przez populistyczno-liberalny Ruch Pięciu Gwiazd (M5S) oraz prawicową Ligę Północną (LN) Giuseppe Conte wykluczył w swoim wystąpieniu w Senacie to, że Włochy mogłyby opuścić strefę euro, to jednak inne jego propozycje nie spodobały się inwestorom. Chodzi między innymi o kwestię wprowadzenia dochodu gwarantowanego.

 

Giuseppe Conte, zanim włoski Senat zatwierdził jego gabinet, przez przeszło godzinę prezentował program rządu. Ten profesor ekonomii i wykładowca prywatnych uczelni w Rzymie i Florencji najwięcej mówił o gospodarce. Zastrzegał też, że nie postrzega siebie jako polityka. „Nie mam doświadczenia politycznego, jestem obywatelem, który wyraził gotowość wzięcia na siebie odpowiedzialności za rząd. Przyjmuję to zadanie z pokorą i determinacją, ze świadomością moich ograniczeń, ale także z pasją” – mówił.

Włochy wprowadzą dochód gwarantowany?

Wbrew obawom i wcześniejszym sugestiom koalicyjnych partii – M5S i LN – Conte nie zapowiedział działań w kierunku opuszczenia przez Włochy strefy euro. „Musimy to powtórzyć: opuszczenie strefy euro nigdy nie było rozważane i nie będzie rozważane” – mówił, uspokajając, że do żadnego „Italeave” nie dojdzie. Ale nowy włoski premier nie uspokoił rynku finansowego. Podczas jego expose rentowność włoskich 2-letnich i 10-letnich obligacji poleciała mocno w górę. Te 10-letnie znów w ciągu kilku dni wzrosły o 20 punktów bazowych i zbliżyły się już do niemal 3 proc. Dla porównania niemieckie „dziesięciolatki” oprocentowane są na 0,41 proc. Im wyższe jest oprocentowanie obligacji (zwłaszcza tych długoterminowych), tym gorzej inwestorzy oceniają stabilność finansową danego kraju. Wystąpienie Conte negatywnie odczuła także wspólna europejska waluta. Euro szczególnie mocno traciło wobec amerykańskiego dolara.

Co zatem tak przestraszyło inwestorów? Przede wszystkim zapowiedź wprowadzenia we Włoszech dochodu gwarantowanego w wysokości 780 euro dla osób bezrobotnych i najuboższych. „Jeśli populizmem jest postawa wsłuchiwania się w potrzeby ludzi, to w takim razie przypisujemy go sobie” – mówił Conte, zapewniając, że chodzi mu jedynie o „prawo do godnego życia, godnej emerytury i powrotu na rynek pracy, jeśli ktoś straci zatrudnienie”. Wielu ekonomistów jest jednak sceptycznie nastawionych do kwestii dochodu gwarantowanego. W czerwcu 2016 r. taki pomysł odrzucili w referendum mieszkający w dużo bogatszym kraju Szwajcarzy. Są jednak ekonomiści, którzy o dochodzie gwarantowanym wypowiadają się pozytywnie, jak np. Guy Standing. Twierdzi on, że „eksperymenty z bezwarunkowym dochodem podstawowym na całym świecie, czy to w Ameryce Południowej, czy Afryce, czy Japonii, demonstrują, że ludzie, którzy otrzymują podstawowe bezpieczeństwo, rozumiane jako pewność, że będą w stanie zapłacić czynsz i kupić jedzenie – stają się bardziej odpowiedzialni i wydają mniej na alkohol, narkotyki i papierosy”.

Bezwarunkowy dochód podstawowy: Czy się stoi, czy się leży, godne życie się należy – Guy Standing

99 proc. ludzi chce poprawiać swoje życie. I z minimalnym dochodem bezwarunkowym nie przestaną tego chcieć – mówi prof. Guy Standing, brytyjski ekonomista, główny międzynarodowy ideolog bezwarunkowego dochodu podstawowego i twórca pojęcia „prekariat”.
 

Karolina Zbytniewska, EURACTIV.pl: Bezwarunkowy dochód podstawowy (BDP) to …

Koszt wprowadzenia takiego rozwiązania (które w dłuższym okresie mogłoby zastąpić co prawda jeszcze bardziej kosztowny system państwowych zasiłków) szacuje się jednak w przypadku Włoch na aż 70 mld euro rocznie. To 4 proc. włoskiego PKB. A już dziś deficyt budżetowy Włoch wynosi 132 proc. PKB, co stanowi ponad dwukrotność poziomu jaki jest wymagany dla państw kandydujących do strefy euro (to jedno z tzw. kryteriów z Maastricht). Eksperci banku ABN Amro wyliczyli, że gdyby dochód gwarantowany w takiej właśnie wysokości obowiązywał od przyszłego roku, to do 2030 r. włoski dług sięgnąłby 180 proc. PKB, a więc stałby się wyższy niż obecnie w Grecji. Jednocześnie Rzym nie mógłby obsłużyć takiego zadłużenia bez dodruku pieniędzy. Ale jest niemożliwe, by do tego doszło, ponieważ o tym decyduje ustanowiony dla całej strefy euro Europejski Bank Centralny. I nic nie pomoże tu fakt, że akurat teraz kieruje nim Włoch Mario Draghi. Jest to bowiem ekonomista, który otwarcie opowiada się za dalszą polityką oszczędności budżetowych.

Premierem Włoch jednak Giuseppe Conte?

Najprawdopodobniej na czele nowego włoskiego rządu stanie jednak profesor prawa Giuseppe Conte. Tym razem jednak prezydent Sergio Mattarella otrzymał od niego listę ministrów już wczoraj (31 maja), w czasie desygnowania go na premiera.

Otwarcie na Rosję i „walka z migracyjną mafią”

Giuseppe Conte mówił w expose także o kwestii migracji. Skrytykował „egoistyczne zamknięcie się wielu państw członkowskich UE, które nie chcą zachować się solidarnie wobec kryzysu migracyjnego”. Opowiedział się też za mocniejszym forsowaniem przez Komisję Europejską programu obowiązkowej relokacji uchodźców z Włoch i Grecji do innych państw członkowskich. Poinformował również o tym, że Rzym będzie chciał usprawnić funkcjonowanie ośrodków dla uchodźców i nielegalnych migrantów tak, by nie służyły one wyłudzaniu budżetowych pieniędzy. „Położymy kres biznesowi migracji, który rozwinął się ponad miarę pod płaszczykiem udawanej solidarności” – mówił.

Nowy włoski premier zapowiedział także „większe otwarcie się Włoch na Rosję”. „W ostatnich latach Rosja umocniła swoją międzynarodową pozycję w związku z różnymi kryzysami geopolitycznymi. Będziemy dążyć do rewizji systemu sankcji wprowadzonego wobec tego kraju. Zaczniemy od tych, które poniżają rosyjskich obywateli” – oświadczył Conte. Podkreślił jednak równocześnie wagę włoskiego członkostwa w NATO, a sojusz z USA nazwał „uprzywilejowanym”.

Nowy wicepremier Włoch: "Koniec z Sycylią jako obozem dla uchodźców"

Matteo Salvini – lider współtworzącej nowy włoski koalicyjny rząd Ligi Północnej i jednocześnie nowy wicepremier oraz minister spraw wewnętrznych – odwiedził Katanię na Sycylii. Zapowiedział tam zmianę polityki migracyjnej Włoch.
 
Nowy włoski rząd, stworzony przez populistyczno-liberalny Ruch Pięciu Gwiazd (M5S) oraz …