Rekordowa liczba państw UE dotkniętych pożarami lasów

Pożar lasu, źródło: Pixabay, fot. skeeze

Nigdy dotąd w tak wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej nie doszło do pożarów lasów. Najwięcej było ich we Włoszech, ale największy obszar leśny spłonął w Szwecji. Spłonęło także 50 tys. ha objętych siecią Natura 2000.

 

Dane na temat pożarów lasów w 2018 r. przedstawiła w swoim dorocznym zestawieniu Komisja Europejska. W ubiegłym roku ogień strawił ogółem we wszystkich państwach członkowskich niemal 178 tys. lasów i gruntów leśnych. To o ponad 83 proc. mniej niż w rekordowym dla UE 2017 r., ale wielu powodów do optymizmu nie ma.

Pożary lasów także w Europie Północnej

Przede wszystkim 2018 r. był rekordowy pod względem liczby krajów, które musiały się mierzyć z poważnymi pożarami lasów. KE klasyfikuje tak te pożary, w których spłonęło przynajmniej 30 ha terenu zalesionego. Najwięcej takich zdarzeń odnotowano w ubiegłym roku we Włoszech, gdzie doszło do 147 poważnych pożarów lasów, które strawiły łącznie prawie 14,7 tys. ha. Na drugim miejscu znalazła się Hiszpania – 104 pożary na łącznie 12,8 tys. ha, a na trzecim Portugalia  – 86 pożarów na aż 37,3 tys. ha. Poważny problem był także w Wielkiej Brytanii – 79 pożarów na 18 tys. ha oraz w Szwecji – 74 pożary na 21,6 tys. ha.

Szczególnie trudna sytuacja była w Szwecji, gdzie o połowę niższa niż we Włoszech liczba pożarów strawiła rekordową powierzchnię. O ile kraje unijnego południa, gdzie panują wyższe temperatury, za to jest mniej mniej opadów, przyzwyczajone są do corocznych letnich pożarów i ich służby zaprawione są w akcjach gaśniczych, o tym kraje położone na północy (jak właśnie Szwecja czy Wielka Brytania) musiały się zmierzyć z wyjątkowo dla nich trudną sytuację. Szwedom w gaszeniu płonących lasów pomagali strażacy z innych krajów, w tym z Polski.

Tymczasem w Portugalii, gdzie spłonęło w 2018 r. najwięcej hektarów lasów w całej UE, tegoroczne pożary strawiły tylko małą część tego co rok wcześniej. Podobnie przyzwyczajeni do letnich pożarów lasów są Grecy. W tym roku nie objęły one rekordowej powierzchni, ale za to przyniosły ogromną liczbę ofiar. W lipcowych pożarach we wschodniej Attyce zginęło 100 osób. Trudna sytuacja pożarowa w Europie Środkowej i Północnej wiązała się się z wyjątkowo suchym i gorącym ubiegłorocznym latem.

Grecja: Przyczyną pożarów na Eubei było podpalenie?

Grecka prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie przyczyn pożaru lasów na wyspie Eubea, znanej także jako Evia. Choć na szczęście obyło się bez ofiar w ludziach, to straty są ogromne, a strażakom udało się opanować ogień dopiero po 4 dniach. Jedną z rozpatrywanych przyczyn pożaru …

Problem dla walki ze zmianami klimatycznymi

Pożary bardzo mocno dotknęły także wrażliwe ekologicznie obszary. Aż 36 proc. spalonych w 2018 r. lasów (co stanowi ok. 50 tys. ha) rosła na terenach objętych siecią Natura 2000. A występują tam zagrożone gatunki roślin i zwierząt. Jak podkreślił komisarz ds. środowiska Karmenu Vella, pożary lasów to duży problem nie tylko w kwestii zasobów leśnych czy obszarów cennych przyrodniczo, ale także wyzwanie dla walki ze zmianami klimatycznymi.

„Lasy mają kluczowe znaczenie dla naszych działań na rzecz rozwiązania problemu, jakim jest stan zagrożenia klimatycznego i ekologicznego. Są one naszymi płucami oraz systemem podtrzymującym życie, a także źródłem 80 proc. zasobów różnorodności biologicznej Ziemi. Obecnie jednak – jak nigdy dotąd – są one poważnie zagrożone. Co godzinę tracimy lasy o powierzchni odpowiadającej 800 boiskom piłkarskim. Niszczycielskie pożary szaleją na całym świecie. Jak pokazały nasze niedawne działania w związku z wylesianiem, UE jest gotowa współpracować z krajami partnerskimi, aby chronić lasy w UE i na całym świecie poprzez inwestycje w zapobieganie ich pożarom” – powiedział Vella.

Z kolei komisarz do spraw edukacji, kultury, młodzieży i sportu odpowiedzialny za Wspólne Centrum Badawcze Tibor Navracsics wspomniał o tym, że UE wdraża kolejne rozwiązania, które mają posłużyć lepszemu zwalczaniu pożarów lasów lub wykrywaniu ich na wczesnym etapie, co umożliwia szybką reakcję i pozwalają mocno ograniczyć straty. „Zmiana warunków pogodowych związana ze zmianą klimatu zwiększa zagrożenie w postaci pożarów lasów na świecie. Musimy reagować i zintensyfikować nasze wysiłki na rzecz uodpornienia naszych lasów na cieplejszy i bardziej suchy klimat. Dowody dostarczone przez Wspólne Centrum Badawcze pozwalają nam skupić się na najskuteczniejszych sposobach zapobiegania pożarom lasów, pomagając chronić nasze lasy, co ma kluczowe znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej i jakości życia obywateli” – stwierdził Navracsics.

Grecja: 20 osób z zarzutami w sprawie ubiegłorocznych pożarów

Grecka prokuratura postawiła zarzuty 20 osobom, które śledczy uznali odpowiedzialnymi za śmierć 100 osób w wielkich pożarach, jakie szalały w regionie Attyki w lipcu ubiegłego roku. Chodzi nie tylko o wzniecenie ognia, ale także o złą organizację akcji ewakuacyjnej.
 

Ubiegłoroczny pożar …

Jakie działania prowadzi UE?

W UE działa m.in. wspólnotowy Mechanizm Ochrony Ludności, który pozwala na prostsze przerzucanie sił ratowniczych między krajami członkowskimi. Koszty transportu ludzi i sprzętu pokrywa wówczas unijny budżet. W 2018 r. mechanizmu użyto 5 razy w Grecji (dwukrotnie), Portugalii, Szwecji oraz na Łotwie. UE przeznaczyła na to 1,6 mln euro.

Innym rozwiązaniem jest korzystanie z realizowanego wspólnie przez Komisję Europejską i Europejską Agencję Kosmiczną program Copernicus, który poświęcony jest satelitarnej obserwacji Ziemi. W 2018 r. na prośbę państw członkowskich sporządzono 139 dokładnych satelitarnych map, które pomogły wykryć nowe ogniska pożarowe w odległych od ludzkich siedzib miejscach.

Ponieważ tegoroczne lato znów było bardzo suche i gorące, 2019 r. może się okazać rekordowym pod względem pożarów lasów. Sezon pożarowy rozpoczął się też wyjątkowo wcześnie. Już w marcu liczba pożarów lasów przekroczyła średnią roczną dla całej poprzedniej dekady. Do wielkich pożarów znów dochodziło na północy Europy, w odległych rejonach górskich czy w Delcie Dunaju.

W marcu 2019 r. UE zmodernizowała więc Mechanizm Ochrony Ludności i wdrożyła projekt rescEU, który ma na celu stworzenie unijnych sił szybkiego reagowania w sytuacjach klęsk żywiołowych. Dzięki temu powstała np. flota samolotów gaśniczych, która dwukrotnie – w Grecji oraz w Libanie wzięła udział w akcjach pożarowych.

Szwecja walczy z pożarami lasów, UE daje dodatkową pomoc

Szwecja zmaga się z wielką suszą i ogromnymi pożarami lasów. Płoną dziesiątki tysięcy hektarów. Na pomoc szwedzkim służbom ruszyli strażacy z innych państw członkowskich UE, w tym z Polski. Komisarz ds. pomocy humanitarnej i zarządzania kryzysowego zapowiedział przekazanie Szwecji dodatkowej …