Premierzy Czech i Węgier wykluczyli z konferencji prasowej nieprzychylnych dziennikarzy | Sejm przedłużył stan wyjątkowy | Austriacki komunista chwalił reżim Łukaszenki | Weekend rozmów koalicyjnych w Niemczech | Szwecja będzie mieć pierwszą kobietę-premiera | „Decydujący rok” dla fińskiej obronności | Unijny system certyfikatów cyfrowych COVID-19 zostanie rozszerzony na obywateli Irlandii Północnej | Słowacki rząd zatwierdza reformę szpitali finansowaną z Funduszu Odbudowy | Między innymi o tym piszemy w piątkowym briefingu z Europy |
PRAGA
Babiš i Orbán wykluczyli z konferencji nieprzychylnych dziennikarzy? Czeskim i zagranicznym dziennikarzom krytycznym wobec czeskiego premiera Andreja Babiša i jego węgierskiego odpowiednika Viktora Orbána odmówiono udziału w konferencji prasowej po środowym spotkaniu obu przywódców w Czechach.
Na czesko-węgierskiej „czarnej liście” znaleźli się m.in. reporterzy „Die Zeit”, „Le Monde” czy ARD, a także dziennikarze czeskich portali Seznam Zprávy i Investigace.cz. Wykluczenie dziennikarzy z konferencji potępiły międzynarodowe organizacje związane z dziennikarstwem.
„To niepokojąca praktyka, bardzo często stosowana przez rządy zarówno Orbána, jak i Babiša oraz w całej Grupie Wyszehradzkiej w celu uciszenia krytycznych mediów i ochrony polityków i urzędników państwowych przed trudnymi pytaniami”, ocenił wicedyrektor Międzynarodowego Instytutu Prasy (IPI) Scott Griffen .
Rzecznik czeskiego rządu uzasadniał odmowę wpuszczenia dziennikarzy ograniczoną pojemnością pomieszczenia, w którym odbywała się konferencja. Jeden z obecnych na wydarzeniu dziennikarzy przekazał jednak, że w sali konferencyjnej było dużo miejsca. IPI podkreślił także, że dziennikarze, którym nie pozwolono na udział w konferencji, ubiegali się o akredytację z dużym wyprzedzeniem.
„Podczas gdy niezależnym i krytycznym dziennikarzom na Węgrzech od lat rutynowo odmawia się dostępu do informacji publicznej i akredytacji na oficjalne wydarzenia, w ostatnim czasie podobne sytuacje coraz częściej mają miejsce również w Czechach”, wskazał Griffen.
„Wzywamy premierów i rządy do poszanowania wolności mediów poprzez zapewnienie im sprawiedliwego i równego dostępu (do informacji – red.) oraz umożliwienie dziennikarzom wykonywania ich pracy bez arbitralnie stawianych przeszkód i ograniczeń”, zaapelował.
(Aneta Zachová | EURACTIV.cz | tłum. Aleksandra Krzysztoszek)
WARSZAWA
(Barbara Bodalska | EURACTIV.pl)
Unijna komisarz Johansson w Warszawie omawia sytuację na granicy z Białorusią. Unijna komisarz do spraw wewnętrznych Ylva Johansson spotkała się w czwartek (30 września) w Warszawie z ministrem spraw wewnętrznych Mariuszem Kamińskim, aby omówić sytuację na wschodniej granicy Polski z Białorusią.
(Piotr Maciej Kaczyński | EURACTIV.pl | tłum. Martyna Kompała)
BERLIN
Weekend rozmów. Chadecka Unia CDU/CSU i liberalna partia FDP uzgodniły, że do spotkania w sprawie ewentualnej koalicji rządowej dojdzie w niedzielę (3 października) wieczorem. Wcześniej tego samego dnia liberałowie będą dyskutować z socjaldemokratami z SPD. Szczegóły poniżej.
(Nikolaus J. Kurmayer | EURACTIV.de, tłum. Mateusz Kucharczyk)
WIEDEŃ
Austriacki komunista chwalił reżim Łukaszenki. Komunistyczna Partia Austrii (KPÖ), która przed kilkoma dniami wygrała wybory do rady miejskiej w Grazu, drugim największym mieście kraju, tym razem znalazła się w centrum uwagi z dość niechlubnych powodów. Na jaw wyszedł bowiem występ w białoruskiej państwowej telewizji komunistycznego deputowanego parlamentu kraju związkowego Styrii, który chwalił reżim Alaksandra Łukaszenki. Szczegóły poniżej.
(Oliver Noyan | EURACTIV.de | tłum. Aleksandra Krzysztoszek)
DUBLIN
Unijny system certyfikatów cyfrowych COVID-19 zostanie rozszerzony na obywateli Irlandii Północnej. Posiadacze irlandzkich paszportów, którzy mieszkają w Irlandii Północnej i zostali tam zaszczepieni, mogą od czwartku ubiegać się o unijny cyfrowy certyfikat COVID, dzięki któremu będą mogli swobodniej podróżować po UE.
Certyfikat będzie dostępny dla każdego, kto otrzymał jedną z czterech szczepionek zatwierdzonych w Irlandii.
Program zostanie dodatkowo rozszerzony od 21 października, kiedy obywatele Irlandii zaszczepieni zatwierdzoną dawką szczepionki w dowolnym miejscu poza UE również będą mogli ubiegać się o certyfikat.
„Z ponad czterema milionami wydanych certyfikatów, projekt ten pomógł wesprzeć bezpieczne ponowne otwarcie naszego społeczeństwa i ułatwił wznowienie podróży innych niż niezbędne”, powiedział minister zdrowia Stephen Donnelly.
System, który został uruchomiony przez UE w czerwcu, ma na celu ułatwienie korzystania ze swobody przemieszczania się w UE poprzez zapewnienie dowodów szczepień i wykonanych badań oraz zagwarantowanie powrotu do zdrowia po koronawirusie.
Według irlandzkiego ministra ds. europejskich Thomasa Byrne’a „certyfikat COVID-19 jest doskonałym przykładem na to, jak solidarność i współpraca w UE okazały się kluczowe dla pokonania wielu wyzwań związanych z pandemią”.
„Bardzo się cieszę, że dzisiejsze ustalenia ułatwią posiadaczom irlandzkich paszportów mieszkającym poza UE, którzy są już w pełni zaszczepieni szczepionką zatwierdzoną przez EMA, korzystanie z przysługujących im jako obywatelom UE praw do swobodnego podróżowania po Unii, w tym do powrotu do Irlandii”, dodał.
(Molly Killeen | EURACTIV.com | tłum. Martyna Kompała)
HELSINKI
Prezydent: „Decydujący rok” dla fińskiej obronności. Podczas gdy zarówno Unia Europejska, jak i NATO dokonują redefinicji swojego podejścia do bezpieczeństwa i obrony, Finlandia musi zachowywać czujność i pozostać elastyczna, wskazuje prezydent Sauli Niinistö. Szczegóły poniżej.
(Pekka Vänttinen | EURACTIV.com | tłum. Aleksandra Krzysztoszek)
SZTOKHOLM
Szwecja będzie mieć pierwszą kobietę-premiera. Magdalena Andersson, od 2014 r. szwedzka minister finansów, została wybrana na nową przewodniczącą Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej (SAP). W listopadzie zastąpi ona w tej roli obecnego premiera i lidera SAP Stefana Löfvena, a tym samym zostanie pierwszą kobietą na stanowisku szefa rządu w historii kraju. Szczegóły poniżej.
(Pekka Vänttinen | EURACTIV.com | tłum. Aleksandra Krzysztoszek)
MADRYT
Hiszpania wzywa Włochy do „natychmiastowej” ekstradycji byłego premiera Katalonii. Pablo Llarena, sędzia odpowiedzialny za sądzenie katalońskich niepodległościowców związanych z organizacją referendum, które odbyło się w Katalonii w 2017 r. – wysłał w czwartek (30 września) pismo do sądu apelacyjnego w Sassari, ostrzegające włoski wymiar sprawiedliwości, że Europejski Nakaz Aresztowania (ENA) przeciwko byłemu premierowi lokalnego rządu Katalonii (Generalitat) Carlesowi Puigdemontowi wciąż obowiązuje.
Llarena domaga się „natychmiastowej ekstradycji” Puigdemonta do Hiszpanii, aby mógł odpowiadać przed hiszpańskim sądem w związku z postawionymi mu zarzutami związanymi z organizacją nieuznawanego przez władze w Madrycie referendum niepodległościowego w 2017 r.
Sędzia złożył wniosek po tym, jak dowiedział się, że – według niektórych źródeł cytowanych przez hiszpańskie media w czwartek – ENA nie obowiązuje w „sprawie Puigdemonta”.
W oficjalnym piśmie wysłanym do przedstawiciela Hiszpanii w Eurojust – Europejska Jednostka Współpracy Sądowej – przekazanym włoskiemu sędziemu w Sassari – Llarena wyjaśnia, że wszystkie kroki podjęte od czasu wydania pierwszego ENA przeciwko Puigdemontowi w dniu 14 października 2019 r. są ważne i że nakaz przeciwko katalońskiemu politykowi nadal obowiązuje.
W piśmie Larena wyraża zaniepokojenie „(…) pewnymi informacjami, które zaprzeczają obowiązywaniu Europejskiego Nakazu Aresztowania Carlesa Puigdemont i Casamajó“.
Llarena odrzuca argument prawny przedstawiony przez prokuraturę hiszpańską w informacji przesłanej do Sądu Unii Europejskiej, który skłonił Sąd do uchylenia immunitetu byłego prezydenta Katalonii 30 lipca br. Przedstawienie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przed Trybunałem Sprawiedliwości UE nie zawiesza ENA przeciwko Puigdemontowi, dodał Llarena.
(EuroEFE.EURACTIV.es) | tłum. Monika Mojak)
BRATYSŁAWA
Słowacki rząd zatwierdza reformę szpitali finansowaną z Funduszu Odbudowy. Reforma szpitali ma na celu zapewnienie większej fachowości i ich specjalizacji poprzez ponowne zdefiniowanie roli i statusu szpitali w zależności od opieki, jaką zapewniają pacjentom.
Jest to „kluczowa reforma i to świetnie, że możemy ją wesprzeć miliardem euro z Funduszu Odbudowy”, powiedział premier Eduard Heger (OĽaNO), dodając, że środki zostaną wykorzystane na budowę nowych szpitali i renowację istniejących.
Zgodnie z reformą, która musi być jeszcze zatwierdzona przez parlament, szpitale mają być podzielone na pięć poziomów – gminne, regionalne, kompleksowe, końcowe i krajowe.
Jednak partia opozycyjna Głos – Socjalna Demokracja twierdzi, że reforma jest niesystematyczna, ponieważ nie zawiera listy szpitali, które mają zostać przekształcone.
Początkowo pierwsza lista skategoryzowanych szpitali miała zostać opublikowana nie później niż 1 lutego 2022 r., ale ministerstwo przesunęło jej publikację o rok. W związku z tym partia Głos – SD ostrzegła, że Słowacja może stracić 1,5 mld euro z Funduszu Odbudowy, który był przeznaczony na inwestycje w służbę zdrowia.
Jednak ministerstwo zdrowia stwierdziło, że takie twierdzenia są nieprawdziwe. „Wręcz przeciwnie, zatwierdzenie reformy jest podstawowym warunkiem wstępnym, aby słowacki system opieki zdrowotnej mógł uzyskać historyczne inwestycje z tego instrumentu” – powiedziało ministerstwo.
Słowacja zobowiązała się do przeprofilowania 40 proc. szpitali do końca 2025 r.
(Michal Hudec | EURACTIV.sk | tłum. Martyna Kompała)
SOFIA
Partia byłego premiera nominuje rektora uniwersytetu na prezydenta. Rektor Uniwersytetu Sofijskiego, prof. Anastas Gerdjikow, zostanie nominowany jako kandydat niezależny w wyborach na prezydenta Bułgarii przez Komitet Inicjatywy Wyborczej , a partia byłego premiera Bojko Borysowa (GERB), udzieli mu poparcia.
“Zgodziłem się być zgłoszony jako kandydat na prezydenta Bułgarii, ponieważ wierzę, że w tym trudnym momencie podziałów, mam niezbędne cechy, aby ucieleśnić jedność narodu zgodnie z Konstytucją Republiki Bułgarii”, powiedział Gerdjikow.
„Nie jestem politykiem, nie myślę i nie mówię jak polityk, ale wierzę, że każdy z nas jest zobowiązany w pewnym momencie odpłacić Bułgarii za wszystko, co otrzymał od swojej ojczyzny i rodaków. Oczekuję wsparcia od wszystkich partii i wszystkich bułgarskich obywateli”, dodał.
Gerdjikow będzie głównym rywalem obecnie urzędującego prezydenta Rumena Radewa, który będzie ubiegał się o reelekcję w wyborach prezydenckich zaplanowanych na 14 listopada. Radew popierany jest przez antyestablishmentową partię „Jest taki naród”, która wygrała wybory 11 lipca, ale nie zdołała utworzyć rządu. Popiera go także nowa centrowa frakcja, „Kontynuujemy zmianę“, założona niedawno przez byłych ministrów gospodarki i finansów.
(Krassen Nikolov | EURACTIV.bg | tłum. Paulina Borowska)
ZAGRZEB
Chińska firma żąda dodatkowych pieniędzy za wykonanie mostu Pelješac. Sześć miesięcy przed zakończeniem prac przy moście Pelješac i pobliskich drogach dojazdowych, wykonawcy budowy zwrócili się o dodatkowe koszty do inwestora Hrvatske ceste (chor. Chorwackie drogi), przekazał partner EURACTIV, portal Jutarnji list.
Do tej pory dodatkowe wymagania finansowe ogłosiła chińska firma CRBC i austriacki Strabag.
CRBC obliczył dodatkowe koszty w wysokości 450 milionów kun (280 milionów złotych), co stanowi ponad 20 proc. całkowitej wartości kontraktu, którego kwota wyniosła 2,081 mld kun (1,28 mld złotych). 85 proc. tej sumy zostało pokryte z funduszy unijnych.
Dodatkowe koszty obejmują m.in.: rosnące ceny stali, skutki pandemii, ale także wyższe ceny biletów lotniczych dla chińskich pracowników wracających do domu.
Minister transportu i infrastruktury Oleg Butković oświadczył, odpowiadając na pytania dziennikarzy, że rząd nie spodziewa się znaczącej zmiany ceny uzgodnionej za budowę mostu Pelješac i pobliskich dróg dojazdowych.
Na czwartkowym posiedzeniu rząd zdecydował, że zamawiający w postępowaniach o charakterze zamówienia publicznego będą mogli modyfikować umowy z firmami budowlanymi pod warunkiem, że koszty budowy wzrosną o ponad 10 proc. z powodu podwyżek cen materiałów. Podwyżki do 10 proc. mają być pokrywane przez wykonawców.
„Ale jeśli chodzi o sam most Pelješac, został on zakontraktowany na długo przed podwyżką cen, więc w tej chwili nie oczekujemy żadnych dużych wzrostów kwot za budowę mostu lub dróg dojazdowych” – dodał Butković.
Chińska firma CRBC ogłosiła: „Jako profesjonalny wykonawca wywiążemy się z naszych zobowiązań wynikających z umowy na budowę mostu Pelješac”.
(Željko Trkanjec | EURACTIV.hr | tłum. Paweł Natorski)
SARAJEWO
Szefowa KE otworzyła nowy most łączący Chorwację z Bośnią i Hercegowiną. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, premier Chorwacji Andrej Plenković oraz premier Bośni i Hercegowiny (BiH) Zoran Tegeltija wspólnie przecięli wstęgę, otwierając oficjalnie dla ruchu most Svilaj.
Most nad rzeką Sawą, który łączy chorwacką miejscowość Svilaj z Donji Svilaj w BiH, jest częścią międzynarodowej paneuropejskiej trasy Vc Budapeszt-Beli Manastir-Osijek-Sarajewo-Ploče. Most został wybudowany na mocy porozumienia pomiędzy chorwackim rządem a Radą Ministrów BiH. Każde państwo sfinansowało 50 proc. kosztów budowy.
Ursula Von der Leyen oświadczyła, że most Svilaj łączy Bałkany Zachodnie z Unią Europejską, a co ważniejsze, symbolicznie buduje mosty i łączy ludzi, kraje oraz kultury.
Szefowa Komisji dodała również, że postępy BiH na drodze do członkostwa w UE wymagają pilnych postępów w reformach wyborczych i konstytucyjnych.
„Często mówiłem, że Chorwacja nie postawi żadnego ogrodzenia na granicy z BiH”, stwierdził natomiast premier Plenković, podkreślając, że jego kraj pragnie zintensyfikować współpracę z BiH w wielu dziedzinach.
Premier Tegeltija skomentował inny wspólny projekt budowy mostu na Sawie – w miejscowości Gradišce na zachodzie kraju, dodając, że początek lata 2022 r. powinien być okazją do otwarcia tego mostu ponownie z premierem Chorwacji i przewodniczącą KE.
(Željko Trkanjec | EURACTIV.hr | tłum. Paweł Natorski)
SKOPJE | ATENY
Premier Grecji krytykuje weto Bułgarii ws. Macedonii Północnej. Premier Grecji Kyriakos Mitsotakis powiedział na czwartkowej konferencji prasowej, że nie zgadza się z bułgarskim wetem w sprawie akcesji Macedonii Północnej do UE.
Według niego proces przyjmowania krajów bałkańskich do Unii powinien być przyspieszony. “Proces akcesji Bałkanów Zachodnich musi zostać przyspieszony, aby nie dopuścić do tego, by region ten stał się ogniskiem nowych problemów.
Półwysep Bałkański jest europejski, dlatego jego przyszłość leży tylko w Europie”, głosi oficjalne oświadczenie Mitsotakisa.
Grecki premier podkreślił również, że jego kraj chroni i nadal będzie chronił granice zewnętrzne UE i wskazał na znaczące ograniczenie nielegalnej migracji, osiągnięte przez Grecję.
(Željko Trkanjec | EURACTIV.hr | tłum. Paulina Borowska)
