Europa Środkowa spogląda na atom. Eksperci ostrzegają: będzie drogo i długo | Duże ambicje Estonii: Tallinn chce głębszego zjednoczenia państw Europy Północnej | Rok po zamachu w Wiedniu Austriacy boją się powtórki | Włoski rząd rozważa przedłużenie stanu wyjątkowego do pierwszej połowy 2022 r. | USA i Rumunia wybudują elektrownię jądrową | Chorwacki minister obrony: Czas usunąć prezydenta z urzędu | Między innymi o tym piszemy w środowym briefingu z Europy |
PRAGA
Zapatrzeni w atom. Czechy, które podobnie jak Polska są w znacznym stopniu uzależnione w energetyce od węgla, postrzegają energię jądrową jako podstawę swojego przyszłego miksu energetycznego. Czeski rząd planuje budowę nowego bloku elektrowni jądrowej, który ma zacząć działać w 2036 r. Szczegóły poniżej.
(Aneta Zachová | EURACTIV.cz | Tłumaczenie Aleksandra Krzysztoszek)
BERLIN
Karnawał demokracji. W chadeckiej CDU po szoku związanym z wyborczą porażką przychodzi czas na rozliczenia.
Partia kanclerz Angeli Merkel w styczniu 2022 r. wybierze nowego przewodniczącego, zaledwie w rok po mianowaniu na szefa Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej Armina Lascheta, który doprowadził chadeków we wrześniu do najgorszego wyniku wyborczego w historii.
(Nikolaus J. Kurmayer | EURACTIV.de, Mateusz Kucharczyk | EURACTIV.pl)
WIEDEŃ
Austriacy boją się powtórki. Rok po zamachu terrorystycznym na tle islamistycznym, do którego doszło w Wiedniu, Austriacy obawiają się, że podobna tragedia może jeszcze się powtórzyć. Według sondażu Market Institut około 34 proc. obywateli Austrii twierdzi, że ryzyko kolejnego ataku pozostaje na wysokim poziomie. Szczegóły poniżej.
(Oliver Noyan | EURACTIV.de | Tłumaczenie Aleksandra Krzysztoszek)
TALLINN
W jedności siła. Estoński rząd zatwierdził propozycję wzmocnienia stosunków z krajami nordyckimi i bałtyckimi, co w założeniu ma przybliżyć realizację celu głębszego zjednoczenia państw Europy Północnej. Szczegóły poniżej.
(Pekka Vänttinen | EURACTIV.com | Tłumaczenie Aleksandra Krzysztoszek)
RZYM
Włoski rząd rozważa przedłużenie stanu wyjątkowego do pierwszej połowy 2022 r. W wywiadzie dla ogólnokrajowego kanału telewizyjnego Rai3, minister zdrowia Roberto Speranza potwierdził możliwość przedłużenia obecnie obowiązującego w kraju stanu wyjątkowego, który został po raz pierwszy wprowadzony 31 stycznia 2020 r. i ma wygasnąć 31 grudnia br.
We Włoszech odnotowuje się niewielki wzrost przypadków zachorowań na COVID-19 z powodu wariantu delta, a chociaż kampania szczepień nadal trwa, rząd rozważa przedłużenie stanu wyjątkowego co najmniej do marca 2022 r., wraz ze środkami takimi jak obowiązkowe przepustki zdrowotne dla pracowników.
“Jeśli będzie konieczne, aby przedłużyć stan wyjątkowy, zrobimy to bez obaw”, przyznał Speranza. Wiele z obecnych środków rządowych mających na celu walkę z pandemią zależy od stanu wyjątkowego, ponieważ daje on rządowi nadzwyczajne uprawnienia do wdrażania pilnych środków i usprawnia procedurę zatwierdzania ustaw i dekretów.
Od początku pandemii uprawnienia te były wykorzystywane do wprowadzania obowiązku noszenia maseczek i zachowania dystansu społecznego, zachęcania firm, by kierowały pracowników do pracy zdalnej czy ograniczania podróży między określonymi krajami. Stan wyjątkowy pozwolił też specjalnej komisji na zakup szczepionek i leków.
Rząd ma czas do końca listopada, by zdecydować o przedłużeniu stanu wyjątkowego, ale stoi przed wyzwaniem logistycznym. Zgodnie z włoskim prawem, stan wyjątkowy może być przedłużony maksymalnie do 24 miesięcy.
Aby przedłużyć stan wyjątkowy do stycznia 2022 r., decyzja rządu musiałaby zostać zatwierdzona przez włoski parlament, gdzie najprawdopodobniej będzie przedmiotem ostrych sporów w koalicji rządzącej, która ma bardzo rozbieżne stanowiska na temat tego, jak należy postępować w obliczu trwającej pandemii.
(Viola Stefanello | EURACTIV.it I tłum. Monika Mojak)
WARSZAWA
Śmierć młodej ciężarnej kobiety wznawia protesty w sprawie prawa aborcyjnego. W poniedziałek (1 listopada), w dniu Wszystkich Świętych, w całym kraju odbyły się protesty w związku ze śmiercią 30-letniej kobiety, która zmarła w szpitalu w Pszczynie będąc w 22. tygodniu ciąży. Lekarze mieli wstrzymać się z usunięciem płodu do czasu, aż jego serce przestanie bić. Pacjentka zmarła na wskutek wstrząsu septycznego.
Szpital Powiatowy w Pszczynie opublikował swoje stanowisko w tej sprawie w środę (3 listopada). Czytamy w nim, że „całość postępowania medycznego podlega ocenie prokuratorskiej i nie można w tej chwili ferować żadnych wyroków”. Dodano, że „wszystkie decyzje lekarskie zostały podjęte z uwzględnieniem obowiązujących w Polsce przepisów prawa oraz standardów postępowania”.
„Ani jednej więcej”, „jej serce też ciągle biło”, można było przeczytać na transparentach protestujących. By uczcić pamięć zmarłej, znicze zapłonęły między innymi przed Trybunałem Konstytucyjnym, który rok temu wydał wyrok zaostrzający przepisy aborcyjne.
W październiku 2020 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w praktyce zakazujący aborcji w Polsce. W orzeczeniu uznał, że przerywanie ciąży z powodu nieodwracalnych i śmiertelnych wad płodu jest niezgodne z konstytucją.
Obecnie aborcja w Polsce jest obecna w dwóch przypadkach: gdy ciąża stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia matki lub gdy ciąża jest wynikiem czynu zabronionego. Mimo masowych protestów, które przetoczyły się przez kraj, wyrok wszedł w życie po jego publikacji w styczniu 2021 r.
(Martyna Kompała | EURACTIV.pl)
BRATYSŁAWA | BUDAPESZT
Węgry kupią udziały słowackiego giganta energetycznego od czeskiego miliardera. Czeski miliarder Daniel Křetínský planuje sprzedać swoje mniejszościowe udziały w drugim co do wielkości słowackim dystrybutorze energii elektrycznej największemu węgierskiemu dostawcy energii elektrycznej, MVM. Szczegóły poniżej.
(Michal Hudec | EURACTIV.sk, Vlagyiszlav Makszimov | EURACTIV.com z Teleksem | tłum. Kinga Wysocka)
SOFIA
Wojsko pomaga straży granicznej na granicach z Grecją i Turcją. Bułgarskie wojsko dołączyło do oddziałów straży granicznej na granicy z Turcją i Grecją, aby wspomóc je w związku ze zwiększoną presją migrantów.
Ministerstwo Obrony Bułgarii poinformowało, że żołnierze z Sił Lądowych naprawią ogrodzenie na granicy z Turcją i infrastrukturę drogową w tym regionie. Bułgarska armia zbudowała pierwsze 30 km ogrodzenia wzdłuż bułgarsko-tureckiej granicy 7 lat temu, a resztę zbudowały prywatne firmy, ale cena za kilometr okazała się kilkukrotnie wyższa, co spowodowało podejrzenia o nadużycie.
W sprawie nie wszczęto jednak postępowania. W związku z kryzysem migracyjnym bułgarski rząd uruchomił dodatkowe środki finansowe. Policja otrzyma o 18 mln euro więcej w ciągu roku oraz dodatkowe pieniądze na naprawę ogrodzenia na granicy z Turcją.
(Krassen Nikolov | EURACTIV.bg | tłum. Paulina Borowska)
BUKARESZT
USA i Rumunia wybudują elektrownię jądrową. Stany Zjednoczone i Rumunia ogłosiły we wtorek plany budowy „pierwszego w swoim rodzaju” małego reaktora modułowego (SMR) w Rumunii. Szczegóły poniżej.
(Bogdan Neagu | EURACTIV.ro | tłum. Paulina Borowska)
ZAGRZEB
Chorwacki minister obrony: Czas usunąć prezydenta z urzędu. Zapytany, czy nadszedł czas usunięcia prezydenta Zorana Milanovicia z urzędu, minister obrony Mario Banožić (HDZ) powiedział: „Oczywiście, że tak”.
Banožić nie powiedział jednak, czy rządząca partia HDZ zainicjuje impeachment prezydenta. Wypowiedź ministra nastąpiła po starciu Banožića i Milanovicia o armię oraz ich uprawnienia i decyzje. Banožić powiedział, że Milanović jest „przypadkiem psychiatrycznym”.
Prezydent odpowiedział, że nie może współpracować z ministrem Banožiciem i oczekuje, że premier „rozwiąże ten problem” i usunie osobę, która stała się „problemem dla państwa”. „Stało się to poważne i ma reperkusje dla bezpieczeństwa narodowego i relacji z sąsiadami”, powiedział prezydent.
Premier Andrej Plenković, który jest obecnie na szczycie klimatycznym COP26 w Glasgow, próbował złagodzić narastający z dnia na dzień kryzys.
Wysłał z Glasgow wiadomość nawołującą do uspokojenia nastrojów. Plenković oczekuje, że obie strony uspokoją się i zasiądą razem 9 listopada na posiedzeniu Rady Obrony i Bezpieczeństwa Narodowego „by zobaczyć, jakie są problemy, jeśli są, i rozwiązać je, jeśli nie chodzi o upolitycznienie armii przez prezydenta”.
Źródła z HDZ potwierdziły partnerowi EURACTIV, Jutarnji list, że Banožić posunął się za daleko z oświadczeniem, ale premier nie zwolni go pod naciskiem prezydenta.
(Željko Trkanjec | EURACTIV.hr | tłum. Kinga Wysocka)
Chorwacja jest obecnie najpopularniejszym kierunkiem turystyki szczepionkowej wśród Rosjan. Chorwacja stała się najpopularniejszym miejscem docelowym w UE dla Rosjan wybierających się na wycieczki ze szczepieniami COVID-19, co tydzień przyjeżdża około 60 osób,
Rosjanie przyjeżdżający do Chorwacji nie mogą wybrać, czy chcą się szczepić w Zagrzebiu, czy w Puli. W Rosji mogą dostać tylko rosyjską szczepionkę, której wiele krajów UE i innych na całym świecie wciąż nie rozpoznaje.
Ponadto szczepienia w Chorwacji są bezpłatne, a rosyjscy turyści mogą wybierać spośród wszystkich szczepionek COVID zatwierdzonych przez Światową Organizację Zdrowia, w tym Johnson & Johnson, która jest podawana w jednej dawce, co oznacza, że nie muszą wracać po drugi zastrzyk.
Po zaszczepieniu otrzymują certyfikat COVID, który pozwala im podróżować po Europie i świecie.
(Željko Trkanjec | EURACTIV.hr | tłum. Kinga Wysocka)
SKOPJE
Wicepremier nowym premierem? Wicepremier Nikola Dimitrow może zastąpić Zorana Zaewa na stanowisku szefa rządu po tym jak dotychczasowy szef rządu ogłosił, że poda się do dymisji w związku z porażką jego ugrupowania w wyborach lokalnych, informuje “Frankfurter Allgemeine Zeitung”.
Dziennik informuje, że to jedna z trzech opcji, obok wycofania się Zaewa z obietnicy rezygnacji oraz stworzenia nowej większości w parlamencie pod przewodnictwem partii VMRO-DPMNE z Hristijanem Mickoskim jako premierem.
(Željko Trkanjec | EURACTIV.hr | tłum. Paulina Borowska)
TIRANA
Poseł do Parlamentu Europejskiego wzywa Albanię do zaprzestania zabijania psów ulicznych. Niemiecki eurodeputowany Martin Buschmann zaapelował o zaprzestanie zabijania psów ulicznych w Albanii.
W swoim wpisie na Facebooku europoseł napisał, że „w Albanii psy są masowo zabijane przez rząd”. W związku z tym zapowiedział, że złoży pisemny wniosek w sprawie przystąpienia Albanii do UE i spełnienia kryteriów.
Zauważa on, że jako kraj kandydujący, Albania musi przestrzegać przepisów UE w zakresie ochrony zwierząt. W poście szczegółowo opisał, że władze miasta Tirana, kierowane przez Eriona Veliaja, łapią zwierzęta i zamiast sterylizować, trują je.
„Ich martwe ciała są następnie wyrzucane na miejskie wysypisko śmieci. Musimy założyć, że w ostatnich latach w ten okrutny sposób zginęły tysiące ulicznych psów” – napisał.
Eurodeputowany zauważył, że przestępstwa te zostały udokumentowane w formie nagrań wideo, zdjęć, zeznań i dochodzeń, dodając, że w tej sprawie miały miejsce petycje i protesty.
„Jak na perspektywy rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych z Albanią wpłynie fakt, że Albania wydaje się nie spełniać żadnych minimalnych standardów w zakresie ochrony zwierząt (…)?”, zapytał.
Buschmann zauważył również, że istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące spełnienia przez Albanię innych kryteriów przystąpienia do UE.
(Alice Taylor | Exit.al | tłum. Martyna Kompała)
Inicjatywa Otwartych Bałkanów może się udać bez Macedonii Północnej. Premier Albanii Edi Rama i prezydent Serbii Aleksander Vučić potwierdzili, że spotkają się w środę w Belgradzie, aby przedyskutować inicjatywę Otwartych Bałkanów, nazywanej bałkańską mini-Schengen.
Inicjatywa obejmowała Macedonię Północną, ale po rezygnacji premiera Zorana Zaewa nie jest pewne, czy będzie ona nadal zaangażowana. Rama potwierdził, że spotkanie odbędzie się, a Macedonię Północną będzie reprezentował inny urzędnik.
Czarnogóra, Kosowo oraz Bośnia i Hercegowina odmówiły przyłączenia się do inicjatywy, obawiając się, że zagrozi ona aspiracjom regionu do członkostwa w UE.
(EURACTIV.com | tłum. Martyna Kompała)