EFIS SPECIAL REPORT: Polskie drogi

Kontynuujemy nasz Raport Specjalny nt. Europejskiego Funduszu Inwestycji Strategicznych. Po wtorkowym spojrzeniu na projekty z branży energetyki węglowej (TUTAJ) i czwartkowym – na OZE (TUTAJ), dziś przyglądamy się inwestycjom w polskie drogi.

Polska zaproponowała projekty do sfinansowania z Europejskiego Funduszu Inwestycji Strategicznych (EFIS)* w myśl zasadzie „lepiej poprosić o więcej i dostać mniej niż nie poprosić o tyle, ile mogłoby się dostać”. Lista inwestycji, o które Polska się ubiega liczy więc 52 strony i około 260 propozycji projektów. Opiewają na łączną kwotę 132,8 mld euro. Jedna czwarta tej sumy – ponad 33 mld euro – jest przeznaczona na projekty drogowe.

Te 35 projektów to w znacznej mierze inwestycje w drogi ekspresowe i autostrady. Przez Polskę przechodzą dwa korytarze tzw. systemu TEN-T, czyli transeuropejskich korytarzy transportowych, które Polska chciałaby domknąć lub unowocześnić właśnie z funduszy EFIS.

Są jednak również projekty o znaczeniu lokalnym. Jest wśród nich np. obwodnica Trójmiasta. Jak zauważa w rozmowie z EurActiv.pl członek Komitetu Regionów i radny Rady Miasta Gdyni Stanisław Szwabski "obwodnica północna aglomeracji Trójmiasta będzie miała szczególne znaczenie w okresie letnim, gdy natężenie ruchu znacznie wzrasta z powodu napływu turystów". Obwodnica pozwoli turystom omijać Trójmiasto, co zmniejszy ruch na ulicach. To z kolei poprawi jakość powietrza i zwiększy komfort życia mieszkańców aglomeracji.

TEN-T

Transeuropejska sieć transportowa (TEN-T, Trans-European Transport Network) jest unijnym projektem obejmującym cały kontynent. Ma on na celu „zapewnić bezproblemowe przemieszczanie zarówno towarów, jak i pasażerów” ze wszystkich państw członkowskich UE „pomiędzy wschodem, zachodem, północą i południem” (oficjalna strona projektu TUTAJ).

Projekt składa się z dziewięciu podstawowych korytarzy transportowych, czy raczej dziewięciu siatek korytarzy, ponieważ niektóre z nich mają odgałęzienia. Przedstawia je mapka poniżej.

Przez Polskę przebiegają dwa korytarze: Bałtycko-Adriatycki oraz łączący Morze Północne z Bałtykiem. Jakkolwiek według ostatniego raportu (TUTAJ), większość elementów pierwszego korytarza już działa i potrzebne są właściwie już tylko lepsze połączenia między portami w Świnoujściu-Szczecinie oraz w Gdańsku-Gdyni, to drugi korytarz potrzebuje jeszcze poważniejszych inwestycji. Zaliczają się do nich prace nad stworzeniem Via Baltica, jak również dalsze prace nad poprawą „jakości obecnego połączenia” na linii Berlin-Poznań-Warszawa-granica białoruska.

To właśnie elementy tych połączeń są przedstawione do finansowania w ramach EFIS. Stanowią ich dużą część: na główne drogowe elementy składowe polskiego odcinka korytarza Bałtycko-Adriatyckiego rząd chciałby uzyskać 8,2 mld euro. To jedna czwarta wartości wszystkich drogowych projektów, o które ubiega się Polska.

Drogi ekspresowe – S-19

Polska stara się o fundusze, które mają pomóc w budowie 15 dróg ekspresowych w całym kraju. Najdłuższym i jednocześnie najdroższym projektem, który Polska przedstawiła do finansowania z EFIS jest droga ekspresowa S-19 (część Via Carpathia) na odcinku pomiędzy Białymstokiem a Lublinem. Na budowę prawie 240 km połączenia między stolicami województw lubelskiego i podlaskiego Polska chciałaby uzyskać 2,4 mld euro z Funduszu.

Niewiele tańszy, choć trzykrotnie krótszy jest odcinek drogi S-19 prowadzący od Rzeszowa do granicy słowackiej w Barwinku. Koszt wybudowania tej 85-km drogi został wyceniony na 2,2 mld euro. Tak wysokie koszty spowodowane są trudnymi warunkami terenowymi na tym odcinku, który biegnie przez tereny górzyste.

A1

Na liście znalazły się również autostrady. Zgodnie z rządowym planem budowa autostrad ma się zakończyć do 2020 r., a fundusze z EFIS miałyby pomóc w terminowym wykonaniu tego zadania.

Rząd stara się o dofinansowanie odcinka autostrady A1 między Tuszynem a Częstochową – czyli również elementu korytarza Bałtycko-Adriatyckiego. Na budowę tego 80-km odcinka Polska chciałaby dostać z EFIS okrągły 1 mld euro. Jednak ze wstępnych sygnałów z Brukseli wynika, że szanse na uzyskanie dofinansowania z EFIS dla tego właśnie odcinka są niewielkie – urzędnicy Komisji Europejskiej sugerują, że Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko powinien być podstawowym źródłem finansowania projektu.

A2 i A18

Drugą autostradą, budowę której rząd chciałby wspomóc z unijnych środków, to kilka odcinków A2: Siedlce – przejście graniczne z Białorusią w Kukurykach (lubelskie, gmina Terespol), Mińsk Mazowiecki – Siedlce, Warszawa – Mińsk Mazowiecki oraz obwodnica Łodzi. Rząd chciałby uzyskać z EFIS ponad 1 mld euro na budowę drogi między Siedlcami a Kukurykami, 0,48 mld euro na odcinek Mińsk Mazowiecki – Siedlce, 0,24 mld na odcinek Warszawa – Mińsk Mazowiecki oraz 0,41 mld euro na obwodnicę. Łącznie zaaplikowano o wsparcie z EFIS na budowę prawie 200 km autostrady A2 za kwotę ponad 2 mld euro.

Na listę rezerwową rząd chciałby również wpisania jednego odcinka autostrady A18 pomiędzy Olszyną a Golnicami. Ten 70-km odcinek czeka jeszcze na wydanie ostatnich zezwoleń, więc nie jest na liście priorytetów w ubieganiu się o dofinansowanie.

Rząd zgłosił prośbę o dofinansowanie ponad 2,6 tys. km dróg ekspresowych i autostrad ze środków EFIS. Nawet jeżeli tylko część z nich otrzyma unijne fundusze, to i tak pomogą one wypełnić rządowe cele budowy dróg w kraju. (kk)

Ten artykuł jest drugą częścią cyklu o Europejskim Funduszu Inwestycji Strategicznych w Polsce. Jutro – w następnej części – przyjrzymy się inwestycjom kolejowym.

* EFIS – Europejski Fundusz Inwestycji Strategicznych jest częścią planu Komisji Europejskiej pod kierunkiem przewodniczącego Jean-Claude’a Junckera dla pobudzenia wzrostu gospodarczego w Europie. Komisja chce za pomocą gwarancji pożyczkowych i pożyczek zmoblizować ponad 300 mld euro środków dla inwestycji w państwach członkowskich. Obecnie kraje unijne przedstawiły listy projektów, dofinansowanie których chciałyby uzyskać z EFIS.