Polska dostarczyła KE wstępną wersję Krajowego Programu Odbudowy. Jakie są priorytety?

Polska, Unia Europejska, pandemia, koronawirus, Fundusz Odbudowy, KPO, fundusze unijne, Morawiecki, WWFPolska, klimat, środowisko

Według projektu KPO Polska ma wydać wszystkie przysługujące jej środki w formie bezzwrotnych grantów, czyli prawie 24 mld euro (ponad 108 mld zł) do sierpnia 2026 r. / Foto via flickr Fot: Krystian Maj/KPRM [Kancelaria Premiera]

Polski rząd przekazał do Brukseli wstępny projekt Krajowego Planu Odbudowy. Dokument obejmuje pięć filarów, na których Warszawa chce się skupić w procesie odbudowy gospodarczej po pandemii COVID-19. Jak oceniają pierwszą wersję KPO eksperci?

 

Stały przedstawiciel Polski przy UE Andrzej Sadoś uczestniczył w spotkaniu krajów Grupy Wyszehradzkiej i Słowenii z Céline Gauer, przewodniczącą unijnej Grupy Zadaniowej ds. Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz Maartenem Verweyem, dyrektorem generalnym KE ds. gospodarczych i finansowych. Tematem rozmów, jak wspomina PAP, była odbudowa gospodarcza po pandemii koronawirusa oraz krajowe plany odbudowy.

Unia Europejska bezradna wobec Polski i Węgier ws. praworządności? / STOLICE

Codzienny briefing z europejskich stolic – 1 marca.

Co Polska przewiduje w swoim planie?

Według projektu KPO Polska ma wydać wszystkie przysługujące jej środki w formie bezzwrotnych grantów, czyli prawie 24 mld euro (ponad 108 mld zł) do sierpnia 2026 r. Całkowita kwota, jaką Polska może otrzymać w ramach unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Recovery and Resilience Facility, RRF) to ok. 58 mld euro. Oprócz grantów nasz kraj ma prawo skorzystania z niskooprocentowanych pożyczek, na które wyznaczono 34,2 mld euro.

Na przekazanie do KE ostatecznej wersji Krajowego Planu Odbudowy Polska ma czas do kwietnia. Polski KPO ma opierać się na pięciu filarach: transformacji cyfrowej, odporności i konkurencyjności gospodarki, dostępności i jakości systemu ochrony zdrowia, zielonej i inteligentnej mobilności, a także zielonej energii i zmniejszeniu energochłonności.

Pod względem przeznaczonych kwot największa ma przypaść na filar związany z energią, na który trafi 6,3 mld euro, podaje „Business Insider”. Na drugim miejscu ma znaleźć się filar skupiający się na mobliności – na cele związane z tym obszarem rząd planuje przeznaczyć 6,1 mld euro. W ramach tego filaru największa suma ma zostać wykorzystana na „zieloną transformację na kolei”, czyli modernizację linii kolejowych, taboru, a także na inwestycje w terminale przeładunkowe. Aż 3,2 mld euro ma trafić na finansowanie istniejącego już programu „Czyste Powietrze”.

Grupa Wyszehradzka po pandemii: Co zmienić, aby nie zmarnować kryzysu COVID-19?

Co muszą zrobić kraje V4, aby wyjść wzmocnione z pandemii COVID-19?

Konsultacje – jak i kiedy?

Konsultacje społeczne w sprawie KPO potrwają łącznie 35 dni. W ciągu najbliższych dwóch tygodni odbędą się trzy debaty online z udziałem członków rządu i ekspertów. Dziś (2 marca) ma miejsce debata „Zielona energia i zrównoważona mobilność”. Na czwartek (4 marca) zaplanowano debatę „Zwiększenie dostępu i wzmocnienia jakości funkcjonowania systemu ochrony zdrowia”, a na 9 marca – debatę „Odporna i konkurencyjna gospodarka oraz Transformacja cyfrowa”.

Złożony do kwietnia plan odbudowy Komisja Europejska zatwierdzi, według planu, w lipcu. Rząd zapewnia, że środki zostaną uruchomione jeszcze w tym roku.

Polska: Rząd nie zamierza spieszyć się z ratyfikacją Funduszu Odbudowy UE. Przeciwna Solidarna Polska?

Dotychczas proces ratyfikacji zakończyło dopiero osiem spośród wszystkich 27 państw Unii Europejskiej.

Eksperci: Cele KPO dość ogólne, brakuje konkretów

Oceniając zaproponowaną przez rząd wersję Krajowego Planu Odbudowy, eksperci zwracają uwagę na niedostateczną konkretyzację rządowych planów. „Znamy cele. Nie dowiedzieliśmy się jednak, jaki pomysł rząd ma na to, by w krótkim czasie i w odpowiedni sposób wydać pieniądze, które dostaniemy z europejskiego Funduszu Odbudowy”, stwierdza ekonomista prof. Witold Orłowski w rozmowie z „Rzeczpospolitą”.

„Nie po raz pierwszy w przypadku wystąpień premiera Morawieckiego mamy do czynienia z bardzo ogólnym przedstawieniem założeń programu. Trudno na tej podstawie ocenić Krajowy Plan Odbudowy”, dodaje.

Jego zdaniem część planowanych przez rząd inwestycji może nie pokrywać się z celami zakładanymi przez UE i w efekcie zostać odrzucona przez KE. Jako przykład podaje zapowiadaną przez premiera Mateusza Morawieckiego budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego i przekop Mierzei Wiślanej.

„Przekop Mierzei to wręcz ostatnia rzecz, na którą powinny być wydane te pieniądze. Mam wątpliwości, czy Unia Europejska to zaakceptuje”, uważa Orłowski.

Szefowa MFW: Pandemiczny kryzys zwiększy nierówności między państwami UE

Kristalina Gieorgijewa przekonywała, że może to narazić UE na kolejne kryzysy w przyszłości.

Krok ku zielonej Polsce?

Bardziej pozytywnie projekt KPO odbiera Sonia Buchholtz, ekspertka gospodarcza Konfederacji Lewiatan. „Każdy kraj może zapisać w swoim planie odbudowy to, co jest dla niego istotne. My duży nacisk kładziemy na zielone inwestycje. Temu poświęcone są dwa obszary wsparcia i w sumie ma na nie pójść połowa budżetu. To dobrze”, ocenia.

Wskazuje jednak na wiele przemilczanych obszarów, takich jak ten ściśle związany z prawem. „Tu liczy się stabilne prawo. A w KPO próżno szukać choćby cienia refleksji na ten temat”, zaznacza rozmówczyni „Rzeczpospolitej”.

 

Projektowanie krajowych planów odbudowy – dlaczego to trudne zadanie? O wcale nie bezproblemowej drodze krajów Grupy Wyszehradzkiej do sporządzenia planów odbudowy opowiadają dziennikarze EURACTIV.pl, EURACTIV.cz, EURACTIV.sk oraz „Political Capital”.

 

Projekt sfinansowano przy wsparciu Komisji Europejskiej. Niniejsza publikacja odzwierciedla wyłącznie poglądy autora, a Komisja nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek wykorzystanie informacji zawartych w tym tekście.