Jakie są wspólne priorytety Polski i Czech w zakresie polityki zagranicznej?

Czechy, Polska, Unia Europejska, pandemia, mnist

Premierzy Andrej Babiš i Mateusz Morawiecki. Zdjęcie via portal gov.pl

Polska i Czechy to bliscy sojusznicy, których łączą relacje o strategicznym charakterze  – podkreślali Zbigniew Rau i Tomáš Petříček, ministrowie spraw zagranicznych Polski i Czech, podczas Eksperckiego Forum Polsko-Czeskiego. Wśród najważniejszych tematów dyskusji pojawiła się kwestia walki z pandemią, migracji i budżetu UE.

 

 

Na Forum „Polska i Czechy w UE: Szanse i wyzwania”, które odbyło się 26 listopada podczas panelu ekspertów pt. „Common Ambitions within the EU” z udziałem ministrów spraw zagranicznych omówiono wspólne cele obu państw w Unii Europejskiej, priorytety w zakresie polityki zagranicznej oraz wskazano, w jaki sposób można je zrealizować dzięki wzajemnej współpracy.

„Podzielona Europa oznacza słabszą Europę”, powiedział minister Zbigniew Rau.

W debacie wzięli udział także dr Jolanta Szymańska, koordynatorka programu „Unia Europejska” Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM), Lukáš Martin, Dyrektor Departamentu Stosunków Międzynarodowych Konfederacji Przemysłu Republiki Czeskiej oraz Vít Dostál, dyrektor Centrum Badań AMO.

Czechy: Prezydent Milosz Zeman wsparł Polskę w sporze z Komisją Europejską

Prezydent Czech Milos Zeman wyraził przekonanie, że Czechy powinny wspierać Polskę i Węgry w ich sporze z Komisją Europejską.

Polskę i Czechy łączą relacje strategiczne?

Głęboko wierzę, że jest dużo więcej obszarów, w których się zgadzamy, niż tych, w których się nie zgadzamy” – Zbigniew Rau

Minister Zbigniew Rau wskazał, że Polska i Czechy to nie tylko bliscy sąsiedzi, ale też sojusznicy, których łączy historia, europejska tożsamość i dziedzictwo. „Wierzę również, że dzielimy wizję silnej Unii Europejskiej, składającej się z silnych państw członkowskich, wspieranych przez efektywne instytucje europejskie, działające zgodnie z zasadami równości, pomocniczości i proporcjonalności” – powiedział.

„Jesteśmy blisko z naszymi czeskimi partnerami na różnych płaszczyznach, od konsultacji eksperckich do politycznej wymiany poglądów, zarówno w ramach bilateralnej współpracy, jak i w zakresie relacji w Grupie Wyszehradzkiej w celu przedstawiania perspektywy naszego regionu w dyskusjach w Unii Europejskiej” – powiedział minister. „Głęboko wierzę, że jest dużo więcej obszarów, w których się zgadzamy, niż tych, w których się nie zgadzamy” – ocenił.

Minister Rau odniósł się także do kwestii budżetu UE, który Polska i Węgry zawetowały w związku ze wstępnym przyjęciem przez większość unijnych państw rozporządzenia o powiązaniu unijnych funduszy z praworządnością. „Prawne podstawy zaproponowanego mechanizmu budzą nasze poważne wątpliwości (…). Istnieje także ryzyko niewłaściwego wykorzystywania tego mechanizmu dla politycznie motywowanych celów, biorąc pod uwagę jego niejasne i zbyt ogólnie sformułowane zapisy” – zasugerował minister. „W moim przekonaniu nie ma wątpliwości, że Polska i Czechy wspierają dążenie do osiągnięcia jednomyślnej zgody odnośnie pakietu budżetowego tak szybko jak to możliwe” – stwierdził.

Minister spraw zagranicznych Czech Tomáš Petříček zadeklarował, że wierzy, że Polska i Czechy mają podobne stanowiska w większości kwestii związanych z polityką międzynarodową. „Oba nasze kraje chcą modernizować swoje gospodarki tak, aby były konkurencyjne w ramach wspólnego unijnego rynku i na rynkach międzynarodowych” – wskazał. Petříček zaznaczył, że z jego punktu widzenia „relacje Republiki Czeskiej i Polski mają strategiczny charakter”. 

Koronawirus: Czechy luzują restrykcje

Zmiany wejdą w życie jeszcze w tym tygodniu. 

Jak Polska i Czechy radzą sobie z pandemią?

Dr Jolanta Szymańska, koordynatorka programu „Unia Europejska” Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM) zauważyła, że zarówno Polska, jak i Czechy całkiem dobrze poradziły sobie z pierwszą falą pandemii wiosną, a teraz mierzą się z rekordowym wzrostem zakażeń. „W tym sensie oba kraje łączy podobne doświadczenie w zakresie pandemii, co w pewien sposób je do siebie zbliża” – powiedziała. 

„Podczas pierwszej fali pandemii widać było wiele nieporozumień między państwami unijnymi. Aby ich uniknąć i lepiej dzielić się informacjami na temat zarządzania służbą zdrowia, ruchu transgranicznego oraz restrykcji wprowadzanych przez poszczególne państwa, Grupa Wyszehradzka zdecydowała aby ustanowić centrum na rzecz wymiany informacji o COVID-19. To jeden z pozytywnych przykładów współpracy” – oceniła ekspertka. 

Jolanta Szymańska zwróciła uwagę, że pomimo lepszych prognoz gospodarczych dla Polski i Czech niż dla innych państw, oba kraje na pewno będą potrzebowały pieniędzy unijnych do odbudowy swoich gospodarek. „Myślę, że znalezienie kompromisu w sprawie budżetu powinno być priorytetem nie tylko dla UE, ale też dla V4” – zaznaczyła.

Szef MSZ Czech: Mamy doskonałe relacje z Polską. Sprawa weta budżetu UE nic nie zmienia

W jaki sposób relacje polsko-czeskie postrzega minister spraw zagranicznych Czech Tomáš Petříček?

Czy jest możliwe europejskie porozumienie ws. migracji?

Podczas dyskusji ekspertka PISM odniosła się do propozycji nowego tzw. paktu migracyjnego złożonej we wrześniu przez KE. Zgodnie z nowymi zasadami państwa członkowskie mogłyby wybrać czy relokować migrantów, czy przyjąć inną formę wsparcia, w tym np. sfinansować powroty migrantów, którzy nie otrzymali prawa do azylu.

Szymańska stwierdziła, że „Polska i partnerzy z V4 krytykowali mechanizm relokacji od samego początku i promowali inne formy solidarności”, dlatego propozycja ta w pewnym sensie odpowiada na ich oczekiwania. Jednakże państwa V4 z ostrożnością przyjęły nową propozycję KE. „Myślę, że ten nowy pakt nadal pozostaje kontrowersyjny dla Grupy Wyszehradzkiej” – podsumowała. 

Zbigniew Rau zwrócił uwagę na konieczność zachowania odpowiedniej równowagi między solidarnością i odpowiedzialnością, podchodząc do tematu migracji. Wskazał też, że konieczne jest wzięcie pod uwagę stanowisk i wrażliwości wszystkich państw członkowskich. „Powinniśmy skupić się na ochronie granic zewnętrznych, współpracy w ramach UE, a także z państwami trzecimi oraz na ograniczeniu wtórnych ruchów migracyjnych w ramach Unii” – dodał minister. 

Sztuczna inteligencja: Czechy chcą być europejskim liderem

Czesi odrzucają surowe europejskie regulacje. Ich zdaniem zbyt wiele ograniczeń mogłyby nieodwracalnie spowolnić rozwój  badań nad sztuczną inteligencją.

Jakie są pozostałe płaszczyzny współpracy Polski i Czech?

Lukáš Martin, Dyrektor Departamentu Stosunków Międzynarodowych Konfederacji Przemysłu Republiki Czeskiej zauważył, że Polska jest nie tylko bliskim sojusznikiem, ale też silnym konkurentem dla Czech. „Uczymy się od siebie i staramy się być tak dobrzy, jak możemy” – stwierdził. Martin podkreślił że Polska i Czechy mogą współpracować ze sobą na rzecz wzmacniania wolnego handlu.

Według niego firmy z obu państw często mają podobne problemy w działaniu rynków wewnętrznych. Jego zdaniem czasem uwidocznia się tendencja, która dzieli Unię na dwie części – „starych” i „nowych” członków. „Pokonywanie tej bariery jest jednym z obszarów, w których oba kraje mogą współpracować”. Martin wskazał także na inne obszary, w których Polska i Czechy mogą kooperować. To rozwój transportu i infrastruktury.

Zdaniem Víta Dostála, dyrektora Centrum Badań AMO, celem obu państw powinno być uczynienie współpracy bardziej europejskiej. Pochwalił on Grupę Wyszehradzką za rozpoczęcie debaty z Niemcami w zakresie polityki wschodniej. „Każdy w UE rozumie, że V4 to inicjatywa europejska, która nie pojawia się w Brukseli tylko po to aby zrobić tam hałas” – stwierdził. Jego zdaniem powinno się inwestować w obronność, ale też w dyplomację publiczną, aby promować punkt widzenia Grupy Wyszehradzkiej. 

„Mierzymy się z takimi samymi wyzwaniami w Pradze i w Warszawie”, a dla współpracy polsko-czeskiej jest duży potencjał, „szczególnie w zakresie osiągania wspólnych celów” – podsumował minister Petříček.

Z kolei minister Rau stwierdził, że wspólne ambicje Polski i Czech w ramach UE „są niezbędne dla długotrwałego sukcesu Unii”. „Chcemy silnej Unii Europejskiej składającej się z silnych państw członkowskich a to jest możliwe tylko, jeśli bierze się pod uwagę interesy ich wszystkich (…). Podzielona Europa oznacza słabszą Europę.” – zakończył minister.

 

CZ-PL logos

Raport specjalny został przygotowany w ramach projektu „Czesko-Polskie Forum Ekspertów”, który został życzliwie wsparty przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej w ramach Forum Czesko-Polskiego oraz praskie biuro Hanns-Seidel-Stiftung.