Północ i Południe wspólnie na rzecz wyzwań klimatycznych i migracyjnych

Karolina Zbytniewska, red. naczelna EURACTIV.pl w panelu "Migranci i migracja w polskich mediach"

Karolina Zbytniewska, red. naczelna EURACTIV.pl w panelu "Migranci i migracja w polskich mediach"

„Współpraca krajów globalnej Północy i Południa w rozwiązywaniu problemów rozwoju, zmian klimatycznych i migracji” – to tytuł konferencji zorganizowanej 29.05.2019 r. przez Minority Rights Group International, Centrum Zaawansowanych Badań Ludnościowych i Religijnych (ang. Center for Advanced Studies of Population and Religion – CASPAR) oraz Katedrę Studiów Europejskich UEK.

 

Jej gościem honorowym był Alan Cooperman, dyrektor ds. badań nad religiami Pew Research Center, amerykańskiego fact tanku, który pokazał w swym wykładzie jaki sposób demografia pozwala poznać krajobraz religijny świata. Przedstawił prognozy, według których główne religie, z wyjątkiem buddyzmu, doświadczą wzrostu w najbliższej przyszłości. Dane Pew Research Center pokazują, jak dynamiczne zmiany czekają Afrykę i jak wielką niewiadomą jest przyszłość religijna Chin. Drugim gościem specjalnym był Vegard Skirbekk z Columbia University, New York oraz Centre for Fertility and Health, Norwegian Institute of Public Health, Oslo. Wskazał on m.in. na znaczenie poglądów religijnych w postrzeganiu zagrożeń środowiskowych w adaptacji do zmian klimatu. Wyniki badań prof. Skirbekka ukazują złożone związki między religią a poziomem  rozwoju, zdrowiem  i zmianami klimatycznymi.

Pierwsza sesja konferencji poświęcona była sekurytyzacji migracji, problemowi ‘urasowienia’ i islamofobii. Udział wzięli: dr Aleksandra Lewicki z University of Sussex, Bolaji Balogun z University of Leeds oraz Krzysztof Jaskułowski, prof. Uniwersytetu SWPS. Druga z sesji naukowych nosiła tytuł: «Globalne Południe, zmiany klimatyczne i współpraca rozwojowa». Swoje badania przedstawił Patryk Kugiel z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, dr  Karolina Sobczak-Szelc z Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr Konrad Pędziwiatr z Centrum Zaawansowanych Badań Ludnościowych i Religijnych (CASPAR) Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Pytania do omawianych tematów pokazały, jak duże jest zainteresowanie różnymi perspektywami patrzenia na procesy migracyjne oraz zmiany klimatu i religijne.

Migranci i migracja w polskich mediach

Popołudniowe debaty z dziennikarzami rozwinęły główny temat konferencji odnosząc go do polskch mediów. Debata pierwsza «Migranci i migracja w polskich mediach» organizowana była we współpracy z Le Monde Diplomatique i moderowana przez redaktora naczelnego polskiego wydania miesięcznika, Przemysława Wielgosza. W debacie udział wzięli przedstawiciele różnych mediów: Paweł Musiałek z Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego, Marcin Żyła z Tygodnika Powszechnego, Karolina Zbytniewska z EURACTIV.pl oraz Hanna Liubakova z Outride.rs. Prelegenci poruszyli wiele ciekawych kwestii, w tym odpowiedzialności dziennikarzy i wydawców za prezentowaną treść i za rzemiosło dziennikarskie.

Karolina Zbytniewska zaczęła od problemu manipulacji informacjami w sieci. Mówiła o tym, że uchodźcy byli wręcz wymarzonym „obiektem” w narracji politycznej, a także o tym, że z kraju otwartego na pomoc w maju 2015 r. (72% za przyjęciem uchodźców, 15% przeciw) w pół roku staliśmy się tego przeciwnikami (przeciw 52%, za 42%). Kilkakrotnie w czasie tej i kolejnej debaty padła teza o tym, że żyjemy w epoce przejściowej, pomiędzy starą epoką odchodzącą już do przeszłości a nowym, jeszcze nienazwanym światem. Ta niepewność jeszcze bardziej zwiększa rolę mediów w relacjonowaniu wydarzeń globalnych, w tym procesów migracyjnych. Paweł Musiałek podniósł temat lęków w społeczeństwie w kwestii migracji i potrzeby zmierzenia się z emocjami i nastrojami wśród ludzi. Hanna Liubakova, dziennikarka z Białorusi mieszkająca w Polsce, zwróciła uwagę na polaryzację debat migracyjnych i brak rzetelnych, dojrzałych dyskusji na temat konkretnych problemów i wyzwań związanych z przyjmowaniem imigrantów. Podkreślała, że kluczowe jest «fact checking» w przedstawianiu obrazu migrantów, aby uniknąć powielania stereotypów. Marcin Żyła mówił m.in. o tym, jak ważne jest opowiadanie historii ludzi z krajów dotkniętych kryzysami i pisanie o lokalnych konfliktach z ludzkiej perspektywy. Szukano odpowiedzi na pytanie, jak zainteresować czytelnika tematami z odległych części świata. Czy Polacy chcą czytać o problemie, do którego nie umieją się bezpośrednio odnieść? Czy dziennikarze mają mówić o tym, co czytelnicy chcą czytać, czy mają kształtować opinie i poglądy społeczeństwa? Hanna Liubakova na koniec zwróciła uwagę na ciekawy trend we współczesnym świecie dziennikarskim, tzw. «solution journalism», czyli dziennikarstwo rozwiązań, koncentrujące się na opisywaniu problemów i sposobów ich rozwiązywania.

Globalne Południe

«Globalne Południe, zmiany klimatyczne i współpraca rozwojowa w polskich mediach» to tytuł drugiej debaty dziennikarskiej moderowanej przez Annę Alboth z Minority Rights Group. Uczestnicy debaty dzielili się refleksjami na temat stosunku mediów do tematów najważniejszych wyzwań rozwojowych krajów Globalnego Południa. Uczestnikami debaty byli: Bartosz Brzyski (Klub Jagielloński), Agnieszka Lichnerowicz (Radio TOK FM), Jakub Mejer (Polsatnews.pl) i Dominika Wantuch (Gazeta Wyborcza). Anna Alboth rozpoczęła cytatem kenijskiego pisarza Binyavangi Wainainy, który w swoim felietonie piętnuje stereotypy i uprzedzenia na temat Afryki. Polscy dziennikarze rozmawiali następnie o tym, jak w ich mediach podchodzi się do tematu globalnego Południa i jakie wyzwania stawia ten temat przed redakcjami. Bartosz Brzyski mówił o potrzebie wyjścia poza spory ideologiczne. Media związane z Klubem Jagiellońskim, skierowane do bardziej konserwatywnej części społeczeństwa, stawiają na pluralizm światopoglądowy i próbują przekonać czytelników do tego, że temat, który podejmują dotyczy wszystkich. Do sformułowania «globalne Południe» odniosła się z kolei Agnieszka Lichnerowicz, mówiąc, że ten termin jej zdaniem nie trafia do przeciętnego słuchacza, gdyż jest nierozpoznawalny w dyskursie publicznym. Podkreśliła też, że na ciekawe reportaże potrzeba pomysłu, gdyż zbyt wiele relacji, np. o uchodźcach, wpada w ramy stereotypowych narracji.  Są dylematy, jak i kiedy pisać o odległych geograficznie i kulturowo kontekstach. Tematy takie są trudne, gdyż wymagają nie tylko zainteresowania odbiorcy, ale też pewnej wiedzy o kontekście. Jakub Mejer, który przez pół roku mieszkał w Jordanii, podkreślał ogólny brak zainteresowania polskich mediów krajami rozwijającymi się i ich problemami. Dominika Wantuch uważa, że mimo wszystko dużo się zmienia w podejmowaniu tych tematów, choć za mało mówimy o tym, jak my sami wpływamy na globalne Południe. Rozmawiano o tym, co robią redakcje, aby unikać stereotypów. Ważnym wątkiem był temat dominacji polityki krajowej w mediach oraz wyzwań związanych z modelem finansowania mediów, co jest istotne zwłaszcza w przedstawianiu wydarzeń i historii ze świata.

 

 

Konferencja odbyła się w ramach projektu „Media, Minorities, Migration” finansowanego przez Unię Europejską. Konferencję wspierało Koło Naukowe Studiów Europejskich „UNIVERSUM” UEK. Patronatu medialnego udzielił portal EURACTIV.pl.