ONZ po decyzji ETPCz: Polska ma obowiązek pomocy uchodźcom

Polski rząd ma zapłacić po 34 tys. euro każdemu z Czeczenów, którym Straż Graniczna odmówiła możliwości złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Polski rząd ma zapłacić po 34 tys. euro każdemu z Czeczenów, którym Straż Graniczna odmówiła możliwości złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. / Foto via twitter @ECHR_CEDH

Po decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie nieudzielenia azylu grupie uchodźców z Czeczenii Agencja ONZ ds. spraw uchodźców upomina Polskę w sprawie przestrzegania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

 

 

W czwartek (23 lipca) Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wydał decyzję dotyczącą skarg wniesionych łącznie przez 13 uciekinierów z Czeczenii, którym Polska odmówiła przyznania statusu uchodźcy. ETPCz rozpatrzył trzy skargi: dwóch rodzin z dziećmi oraz jednego mężczyzny i w każdym przypadku przyznał po 34 tys. euro odszkodowania (pełna treść wyroku tutaj).

Sprawa dotyczy okresu od 2016 r. do czerwca 2017 r. i przejścia granicznego w Terespolu. Z akt wynika, że we wszystkich trzech przypadkach uchodźcy wielokrotnie próbowali przekroczyć granicę polsko-białoruską w celu złożenia wniosku o azyl. Mieli ze sobą dokumenty potwierdzające ich prawo do uzyskania ochrony międzynarodowej. W każdym przypadku przyczyną ubiegania się o azyl była deklarowana obawa o własne bezpieczeństwo – w dwóch przypadkach aplikanci zgłaszali wręcz, że byli poddawani torturom przez rosyjskie służby lub niejasne podmioty, które mogły być związane ze służbami.

Za każdym razem uchodźców odsyłano z powrotem, uznając ich za migrantów ekonomicznych. Decyzja o odmowie udzielenia ochrony nie została zmieniona nawet wtedy, gdy ETPCz zwrócił się do Polski o indywidualne rozpatrzenie poszczególnych wniosków. Ostatecznie tylko jedna rodzina uzyskała zezwolenie na wjazd do Polski.

Trybunał stwierdził, że Polska naruszyła zapisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka m.in. w zakresie humanitarnego traktowania (Artykuł 3.), prawa do skutecznego środka odwoławczego (Artykuł 13.) i skargi indywidualnej (Artykuł 34.) oraz zakazu zbiorowego odrzucania uchodźców na granicach (Artykuł 4. Protokołu 4.).

Uchodźcy w Europie i na świecie: Ponad 1 proc. ludzkości uciekło ze swoich domów

Uchodźców na całym świecie jest dziś prawie 80 mln. To niemal dwa razy więcej niż 10 lat temu. Tylko w ubiegłym roku przybyło ich aż 9 mln. Dziś uchodźcy to ponad 1 proc. mieszkańców Ziemi.

ONZ apeluje do Polski o ułatwienie dostępu do procedur azylowych

W związku z decyzją ETPCz Agencja ONZ ds. Uchodźców wydała oświadczenie, w którym nawołuje polskie władze do ułatwienia dostępu do procedur azylowych osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową. Zaoferowała także pomoc w dostosowaniu się w tej kwestii do norm prawa międzynarodowego.

„Ubieganie się o status uchodźcy to podstawowe prawo człowieka, który musi opuścić swój kraj z obawy przed prześladowaniem. Jest gwarantowane przepisami prawa międzynarodowego, w tym Konwencji genewskiej z 1951, której Polska jest Stroną”, można przeczytać w tekście oświadczenia.

„Ci, którzy uciekają w obawie przed wojną, torturami czy prześladowaniem, wymagają ochrony. Brak zgody na przepuszczenie ich przez granicę, bez rozpatrzenia ich sprawy stoi w sprzeczności z zobowiązaniami, które Polska na siebie przyjęła”, stwierdziła Anne-Marie Deutschlander, p.o. Dyrektora UNHCR na Europę.

UNHCR odwołuje się także do suwerenności Polski w kwestii zarządzania granicami. „Państwa mają prawo do zarządzania swoimi granicami. Mają jednak również wynikający z prawa międzynarodowego obowiązek ochrony tych, którzy proszą o azyl. (..) Bezpieczne granice i azyl wcale się nie wykluczają”, podkreśla Agencja.

ONZ proponuje: Tymczasowy dochód podstawowy dla najbiedniejszych może spowolnić rozwój pandemii

Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) w opublikowanym właśnie raporcie przekonuje, że zapewnienie na określony czas podstawowej pomocy finansowej dla ponad 1/3 ludzkości może sprawić, że pandemia będzie wolniej się rozwijać.

Procedury azylowe a polityka polskiego rządu

Jacek Białas, prawnik Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, cytowany przez agencję Reutersa, łączy trudny dostęp do procedur azylowych z niechętną polityką polskich władz wobec uchodźców, na którą w znacznym stopniu wpłynął kryzys migracyjny w Unii Europejskiej w latach 2015-2016.

Według danych Urzędu ds. Cudzoziemców spośród 4096 wniosków o azyl w Polsce złożonych w 2019 r. w ponad 42 proc. przypadków procedura zakończyła się decyzją odmowną, a tylko w 131 przypadkach osobie ubiegającej się o ochronę udzielono status uchodźcy zgodnie z Konwencją Genewską. Ponad połowa postępowań została umorzona (np. z powodu wycofania wniosku przez aplikanta lub przejęcia wniosku przez inne państwo).

Choć rzeczywiście odsetek procedur zakończonych decyzją pomyślną dla aplikanta jest mały, to z drugiej strony warto zauważyć, że podobne proporcje utrzymują się na przestrzeni ostatniej dekady i nie uległy znaczącej modyfikacji wraz ze zmianą władzy w Polsce w 2015 r. ani kryzysem migracyjnym w Europie.

Więcej statystyk Urzędu ds. Cudzoziemców dotyczących procedur azylowych tutaj.