Trybunał Obrachunkowy UE: Frontex nie wypełnia swoich obowiązków

Frontex, uchodźcy, Europejski Trybunał Obrachunkowy, Parlament Europejski, Polska, Austria, Dania, Malta, Grecja

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej została skrytykowana przez audytorów za brak skuteczności. / fot. via pixabay [Jim Black]

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) została skrytykowana przez audytorów za brak skuteczności. W opublikowanym w poniedziałek (7 czerwca) raporcie Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził, że Frontex nie pomaga w wystarczającym stopniu w ograniczeniu nielegalnej imigracji i przestępczości transgranicznej.

 

 

Mimo to budżet Fronteksu – jedynej unijnej agencji z siedzibą w Polsce (Warszawa) – w nadchodzących latach ma wzrosnąć o dodatkowe 440 mln euro.

Agencja rok po utworzeniu (w 2005 r.) zatrudniała zaledwie 45 pracowników. i dysponowała budżetem w wysokości 19 mln euro. W następstwie kryzysu uchodźczego w 2015 r. zwiększono jej kompetencje, liczbę pracowników oraz budżet.

W 2019 r. przyznano Frontexowi stały korpus, który ma docelowo do 2027 r. liczyć 10 tys., w tym 3 tys. funkcjonariuszy unijnej straży granicznej i przybrzeżnej, a budżet organizacji będzie liczył 900 mln euro.

The Union of hope and uncertainty? One year of the pandemic in the EU [INTERVIEW]

A year into the pandemic, Europeans predominantly feel uncertainty, hope and, frustration.

ETO krytycznie o Fronteksie

Jak stwierdził Trybunał Obrachunkowy, istniały „niepokojące” niedociągnięcia w zadaniach wykonywanych przez agencję. Audytorzy wykryli „luki i niespójności” dotyczące wymiany informacji między Fronteksem a krajami Unii, co utrudnia organizacji oraz krajom Wspólnoty właściwe monitorowanie granic zewnętrznych.

Stwierdzono również, że oceny podatności na zagrożenia przeprowadzane przez Frontex były opierane na niekompletnych lub niskiej jakości danych mimo że potrzebne informacje powinny były zostać dostarczone przez państwa członkowskie UE.

Audytorzy ostrzegli przed brakiem transparentności co do rzeczywistych kosztów działań agencji. „Zadania Frontexu na zewnętrznych granicach UE mają zasadnicze znaczenie dla walki z przestępczością transgraniczną i nielegalną migracją”, powiedział odpowiedziany za raport z ramienia ETO Leo Brincat.

„Frontex obecnie nie wywiązuje się z tego obowiązku skutecznie. Jest to szczególnie niebezpieczne, gdy agencja otrzymuje dodatkowe obowiązki”, dodał. Na mocy reformy z 2019 r. na agencja ma mieć nowe obowiązki przy chronieniu granic zewnętrznych Unii.

Frontex oskarżany o łamanie praw człowieka. Sprawą zajmie się Parlament Europejski

Niedawno Frontex zawiesił działalność na Węgrzech ze względu na wyrok TSUE, który stwierdził, że Budapeszt złamał unijne prawo imigracyjne.

Frontex w ogniu krytyki

Raport Trybunały Obrachunkowego jest kolejnym głosem krytycznym wobec agencji. W lutym 2021 r. Parlament Europejski przegłosował powołanie grupy roboczej ds. Frontexu, której zadaniem jest przeanalizowanie wszystkich aspektów jej funkcjonowania – w tym przestrzegania przez nią praw podstawowych.

W marcu br. w Parlamencie Europejskim odbyła się dyskusja na temat działań Fronteksu. Europosłowie zadecydowali wówczas, by nie powoływać standardowej komisji śledczej, co oznacza, że działalność grupy roboczej jest ograniczona. W jej skład weszło po dwóch europarlamentarzystów z każdej frakcji politycznej Parlamentu. Pierwsze wnioski mają zostać sformułowane po czterech miesiącach od rozpoczęcia prac.

W październiku 2020 r. agencja została oskarżona o udział w łamaniu prawa międzynarodowego na grecko-tureckiej granicy morskiej. Doniesienia medialne, w tym w niemieckim tygodniku Der Spiegel, mówiły o tym, że migrantów próbujących dotrzeć do wybrzeży UE zawracano bez prawa do ubiegania się o azyl. Media udokumentowały sześć takich przypadków.

Ponadto, media informowały, że agencja była współwinna łamaniu praw człowieka w stosunku do migrantów w Grecji. Pracownicy Frontexu mieli używać siły. Agencja odrzuca wszelkie oskarżenia.

W grudniu 2020 r. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wszczął dochodzenie w sprawie agencji. Audytorzy badali zarzuty dotyczące nękania i niewłaściwego postępowania, które skłoniły niektórych urzędników do odejścia z niej. Śledztwo obejmowało także zarzuty o bezprawne operacje mające na celu powstrzymanie migrantów przed dotarciem do państw UE.

Frontex w ostrzu krytyki: Z jakimi problemami mierzy się europejska agencja ochrony granic?

Frontex jest jedyną unijną agencją, która swoją siedzibę ma w Warszawie. 

Nowa polityka migracyjna

We wrześniu 2020 r. Komisja Europejska zaprezentowała nowy tzw. pakt migracyjny, w którym zrezygnowała z obowiązkowego przyjmowania uchodźców. Bruksela postawiła za to na „obowiązkową solidarność”.

Bruksela zaproponowała unijnym krajom wybór – albo relokacja odpowiedniej liczby uchodźców, albo ich deportacja. To oznacza, że państwa, które nie chcą przyjmować migrantów, jak Polska będą odpowiedzialne za przeprowadzenie kosztownej procedury odsyłania do krajów pochodzenia osób, którym nie należy się międzynarodowa ochrona.

Projekt daje Komisji Europejskiej prawo do uruchomienia obowiązkowego „mechanizmu solidarnościowego” np. w razie dużego napływu migrantów na Maltę lub Grecję, ale kraje Unii będą mogły wybrać formę pomocy – relokację uchodźców (osób potrzebujących ochrony międzynarodowej), na co dostałyby wsparcie finansowe Brukseli, albo przeprowadzenie „powrotów”, czyli deportacji migrantów bez prawa do azylu (zadanie Fronteksu).

Reforma ma być we wtorek (8 czerwca) omawiana podczas obrad 27 ministrów spraw zagranicznych UE. Pomysł „mechanizmu solidarnościowego” spotkał się ze zdecydowanym sprzeciwem Polski oraz pozostałych państw Grupy Wyszehradzkiej oraz Austrii i Danii.