Azylanci w Polsce. Skąd pochodzą i dlaczego otrzymali ten status?

Obóz dla uchodźców w Grecji / foto via unsplash [Julie Ricard]

Za sprawą sytuacji na polsko-białoruskiej granicy słowo „azyl” wróciło do grona popularnych wyrazów w dyskursie publicznym. Statystyki pokazują jednak, że w Polsce niewiele osób otrzymuje status azylanta, a w ostatnich latach wśród azylantów więcej było pochodziło z… Norwegii niż z Afganistanu czy Iraku.

 

Osoby, które uzyskały status azylanta, znajdują się pod władzą Rzeczypospolitej i w związku z tym korzystają z praw i wolności zapewnionych w Konstytucji. O przyznanie azylu należy ubiegać przed organami państwa.

USA rozszerzą program azylowy dla uchodźców z Afganistanu

Departament Stanu USA poinformował o rozszerzeniu programu azylowego dla Afgańczyków na kolejne grupy.

Wnioski o azyl z czterech stron świata

W 2020 r. do Urzędu ds. Cudzoziemców wpłynęło 31 wniosków o azyl. Najwięcej, bo 5 wniosków, dotyczyło osób z Białorusi, zaś pozostałe osoby aplikujące pochodziły z Syrii, Ukrainy, Libanu, Niemiec, Rosji, Australii, Niderlandów, Stanów Zjednoczonych, Szwecji i Wietnamu. W sprawach o udzielenie azylu wydano 4 pozytywne decyzje, wszystkie odnośnie osób z Syrii. 11 odpowiedzi było negatywnych, a w 13 przypadkach sprawę z różnych przyczyn umorzono, na przykład w związku z opuszczeniem przez wnioskodawcę terenu państwa, o ochronę którego się ubiegał.

Rok wcześniej złożono 24 wnioski, wśród nich nie było ani jednego pochodzącego z krajów arabskich. Zaledwie dwie prośby zostały rozpatrzone pozytywnie, obie w przypadku osób pochodzących z Norwegii. W 2018 r. liczba wniosków była o jeden wyższa (ponad połowa została złożona przez osoby z Rosji), natomiast żadna sprawa nie została zakończona przyznaniem azylu.

Uchodźcy w Europie i na świecie: Ponad 1 proc. ludzkości uciekło ze swoich domów

Uchodźców na całym świecie jest dziś prawie 80 mln. To niemal dwa razy więcej niż 10 lat temu. Tylko w ubiegłym roku przybyło ich aż 9 mln. Dziś uchodźcy to ponad 1 proc. mieszkańców Ziemi.

Prawie połowa wniosków w latach 2014-2019 opiniowanych negatywnie

Jak podał dwa lata temu Urząd ds. Cudzoziemców, pomiędzy 2014 r. a pierwszą połową 2019 r. rozpatrzono pozytywnie łącznie 113 wniosków. Zdecydowana większość, bo aż 109 pochodziło z Ukrainy, a prawie każdy kandydat na azylanta złożył podanie w 2015 r., kilka miesięcy po wybuchu wojny na wschodzie kraju.

Dwa wnioski zaopiniowane pozytywnie zostały złożone przez wspomniane Norweżki – matkę i jej 2-letnią córkę. Kobieta obawiała się wówczas, że norweski urząd ds. opieki nad dziećmi (nor. Barnevernet) odbierze jej dziecko. „Sukces” w podanym okresie odnieśli także starający się o azyl Rosjanin (w 2015 r.) i Białorusin (w 2017 r.) – ich motywy nie zostały oficjalnie ujawnione.

W analizowanym okresie odrzucono łącznie 95 wniosków, co oznacza, że przez 5,5 roku złożono 208 podań, a odsetek pozytywnych decyzji wyniósł ok. 54 proc. „Liczba decyzji negatywnych wynika z faktu, że cudzoziemcy nie spełniają warunków przyznania azylu, tzn. nie zagraża im niebezpieczeństwo lub nie przemawia za tym ważny interes Rzeczypospolitej Polskiej”, przekazał Jakub Dudziak, rzecznik Urzędu ds. Cudzoziemców.

Europejski Trybunał Praw Człowieka: Polska i Łotwa muszą pomóc migrantom na granicy z Białorusią

Polska i Łotwa mają zapewnić migrantom wodę, żywność, ubrania, opiekę medyczną i, jeśli to możliwe, tymczasowe schronienie. 

Ochrona międzynarodowa popularniejsza niż azyl

Właśnie „ważny interes Rzeczypospolitej Polskiej” jest tym elementem, który sprawia, że zdecydowana większość migrantów nie składa wniosku o azyl, a o przyznanie ochrony międzynarodowej i uzupełniającej, które nie jest zależne od powyższego „ważnego interesu”. W przypadku otrzymania takiej formy ochrony, uchodźca otrzymuje kartę pobytu w Polsce na co najmniej trzy lata. Może podjąć tutaj pracę i prowadzić działalność gospodarczą, a jego dzieci mogą się uczyć w polskich szkołach. Może też ubiegać się o pobyt stały w Polsce.

Najwięcej osób złożyło wniosek o przyznanie ochrony międzynarodowej w 2015 i 2016 r. – po 12,3 tys, a pozytywnie rozpatrzono wówczas odpowiednio 567 i 324 spraw, głównie migrantów z Syrii, Iraku, Ukrainy oraz Rosji. W pierwszym półroczu 2021 r. najwięcej podań napłynęło z Białorusi, a osobom pochodzącym z tego kraju przyznano łącznie 282 zgody.

Rośnie liczba wniosków o przyznanie ochrony międzynarodowej składanych przez Afgańczyków. W 2015 r. złożyło je 19 osób z tego państwa, a w pierwszej połowie 2021 r. 141. Łącznie od 2010 roku podanie złożyło do polskich władz 652 obywateli Afganistanu.