Ursula von der Leyen: Praworządność jest spoiwem Unii. Jest to fundament naszej jedności

przemysł-gospodarka-zielony-ład-unia-europejska-klimat-ekologia-CO2-węgiel

Szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen  / Foto via Jan VAN DE VEL [European Union 2021 - Source : EP]

Poniżej publikujemy pełny tekst przemówienia szefowej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen wygłoszonego w trakcie wtorkowej (19 października) debaty w Parlamencie Europejskim ws. wyższości prawa krajowego nad unijnym. 

 

Szanowny Panie Przewodniczący!

Szanowny Panie Premierze!

Szanowny Panie Ministrze!

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie!

Prawie czterdzieści lat temu, w grudniu 1981 r., reżim komunistyczny w Polsce narzucił stan wojenny. Wielu członków Solidarności – niezależnego związku zawodowego – i innych ugrupowań zostało uwięzionych. Po prostu dlatego, że walczyli o swoje prawa. Polacy pragnęli demokracji, podobnie jak miliony innych Europejczyków: od Budapesztu po Tallin i Berlin Wschodni. Pragnęli mieć swobodę wyboru rządzących. Pragnęli wolności słowa i wolnych mediów. Pragnęli położyć kres korupcji. Pragnęli również niezależnych sądów, które chroniłyby ich praw. Mieszkańcy Europy Środkowo-Wschodniej chcieli dołączyć do europejskiej rodziny wolnych ludzi – silnej wspólnoty opartej na wartościach i demokracji. Bo taka właśnie jest Europa i tego właśnie broni.

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie!

Niedawne orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego wiele z tych kwestii podaje w wątpliwość. Od pewnego czasu jesteśmy zaniepokojeni sytuacją wokół niezależności sądownictwa. Miały miejsce przypadki uchylenia immunitetów sędziowskich, a sędziowie bez uzasadnienia zostali pozbawieni prawa do piastowania urzędu sędziego. Sytuacja ta zagraża niezależności sądów, która jest podstawowym filarem państwa prawa. Podjęliśmy szereg działań. Nadal prowadzimy regularny dialog. Niestety jednak sytuacja się pogorszyła. Jest to opinia nie tylko Komisji: podziela ją również Trybunał Sprawiedliwości oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka. Doszło do wydania najnowszego orzeczenia polskiego Trybunału Konstytucyjnego.

Komisja Europejska dokonuje obecnie starannej oceny tego wyroku. Mogę już jednak powiedzieć, że jestem głęboko zaniepokojona. Orzeczenie to podważa fundamenty Unii Europejskiej. Kwestionuje w sposób bezpośredni jedność europejskiego porządku prawnego. Tylko wspólny porządek prawny zapewnia równe prawa, pewność prawa, wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi, a tym samym realizację wspólnej polityki. Po raz pierwszy w historii sąd państwa członkowskiego stwierdza, że Traktaty UE są niezgodne z konstytucją krajową. Orzeczenie to ma poważne konsekwencje dla Polaków, ponieważ wpływa bezpośrednio na ochronę wymiaru sprawiedliwości. Orzeczenie podważa ochronę niezawisłości sędziowskiej, która jest zagwarantowana na mocy art. 19 Traktatu oraz wykładni Trybunału Sprawiedliwości. Bez niezależnych sądów, ludzie mają mniejszą ochronę, w związku z czym ich prawa są zagrożone.

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie!

Polacy muszą mieć możliwość korzystania ze sprawiedliwego i równego traktowania w sądownictwie, tak jak wszyscy inni obywatele europejscy. W Unii Europejskiej wszyscy mamy te same prawa. Ta podstawowa zasada ma kluczowy wpływ na życie ludzi. Jeżeli bowiem prawo europejskie byłoby stosowane inaczej w Grenoble, Getyndze lub Gdańsku, obywatele UE nie mogliby wszędzie korzystać z tych samych praw.

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie!

Przystępując do UE Polacy zaufali Unii Europejskiej. Oczekiwali, że UE będzie bronić ich praw. I nie mylili się. Komisja jest strażnikiem Traktatu. Obowiązkiem Komisji, na której czele stoję, jest ochrona praw obywateli UE, niezależnie od tego gdzie ci obywatele mieszkają w naszej Unii. Praworządność jest spoiwem Unii. Jest to fundament naszej jedności. Ma ona zasadnicze znaczenie dla ochrony wartości, na których opiera się Unia: wolności, demokracji, równości i poszanowania praw człowieka. Takie właśnie zobowiązanie podjęły wszystkie 27 państw członkowskich w ramach Unii, jako suwerenne kraje i wolni ludzie.

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie!

Nie możemy pozwolić i nie pozwolimy na to, by nasze wspólne wartości zostały zagrożone. Komisja podejmie działania, a wszystkie możliwości w tym zakresie są znane. Pierwszym możliwym krokiem jest wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, w drodze którego, zgodnie z obowiązującym prawem, zaskarżamy wyrok polskiego Trybunału Konstytucyjnego.

Innym możliwym krokiem jest mechanizm warunkowości i inne narzędzia finansowe. Rząd polski musi wyjaśnić nam, w jaki sposób zamierza chronić europejskie pieniądze mając na uwadze wspomniane orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ w nadchodzących latach zainwestujemy 2 100 mld euro z budżetu wieloletniego i programu odbudowy NextGenerationEU. Są to pieniądze europejskich podatników. A ponieważ Unia będzie inwestować więcej niż kiedykolwiek, aby przyspieszyć naszą wspólną odbudowę, musimy chronić budżet Unii przed naruszeniami praworządności.

Trzecim możliwym krokiem jest procedura określona w art. 7. Jest to potężne narzędzie przewidziane w Traktacie i musimy do niego powrócić. Pragnę bowiem przypomnieć, że polski Trybunał Konstytucyjny, który dziś wyraża wątpliwości co do ważności naszego Traktatu, jest sądem, którego na mocy art. 7 nie uznajemy za niezależny i działający zgodnie z prawem. I tutaj pod wieloma względami powracamy do punktu wyjścia.

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie!

Głęboko ubolewam nad sytuacją, w której się znajdujemy. Zawsze byłam i zawsze będę orędowniczką dialogu. Jest to sytuacja, która może i musi zostać rozwiązana. Chcemy przecież silnej Polski w zjednoczonej Europie. Chcemy, aby Polska znalazła się w centrum naszych debat służących budowaniu wspólnej przyszłości. Polska ma swój udział w Europie. Razem możemy zbudować Europę, która jest silna i pewna siebie na arenie międzynarodowej, gdzie inni silni gracze coraz bardziej ugruntowują swoją pozycję. Europa korzysta z wyjątkowego doświadczenia Polski. Bez narodu polskiego nasza europejska podróż byłaby całkiem inna.

Kiedy Karol Wojtyła udał się do Ojczyzny jako papież Jan Paweł II, na zawsze zmienił historię Europy. Pokonanie przez Lecha Wałęsę, wraz z rozproszoną grupą związkowców, potężnej armii, dało początek upadku żelaznej kurtyny. Kiedy prezydent Lech Kaczyński ratyfikował traktat lizboński wraz z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, potwierdził zaangażowanie Polski na rzecz naszych wartości. Polacy w sposób zasadniczy przyczyniają się do urzeczywistnienia celów Unii, oraz do tego, by ich Ojczyzna rozwijała się, będąc niezbędną częścią Unii. I nic tego nie zmieni. Polsko, jesteś i zawsze będziesz w sercu Europy.

Polsko, jesteś i zawsze będziesz w sercu Europy!

Niech żyje Polska!

Niech żyje Europa!