Nowy rozdział Unii Europejskiej. Jakie działania powinna podjąć Polska? [RAPORT]

Pandemia koronawirusa ożywiła dyskusję na temat roli państw narodowych i suwerenności.

Autorzy raportu w obecnie zachodzących zmianach widzą szansę dla Polski na odegranie zasadniczej roli. / Foto via flickr @kancelaria premiera/Krystian Maj / KPRM (CC BY-ND 2.0) [Kancelaria Premiera]

Unia Europejska przechodzi gwałtowną ewolucję. Integracja służyć będzie w coraz większym stopniu trwałemu rozwojowi, a nie jak dotychczas, przezwyciężaniu podziałów i wyrównywaniu różnic ekonomicznych między państwami członkowskimi, piszą autorzy raportu „Nowy rozdział. Transformacja Unii Europejskiej a Polska”. W jaki sposób w nowym etapie integracji może skutecznie uczestniczyć Polska?

 

 

ForumIdei Fundacji Batorego opublikowało wczoraj (13 kwietnia) raport pt.: „Nowy rozdział. Transformacja Unii Europejskiej a Polska”, autorstwa Szymona Ananicza, Piotra Burasa i Agnieszki Smoleńskiej, w którym przedstawiono główne kierunki zmian Wspólnoty oraz rekomendacje dla skutecznego uczestnictwa Polski w nowym etapie integracji UE.

Věra Jourová: Po odejściu Trumpa będziemy musieli walczyć o odbudowę demokracji

Musimy uświadomić sobie, że Trump jest nie tylko przyczyną, ale przede wszystkim objawem, podkreśla wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Věra Jourová.

Koniec z wyrównywaniem szans. Jakie są wyzwania przed Unią Europejską?

Autorzy przewidują zmianę dotychczasowego modelu integracji europejskiej, według którego czerpanie korzyści z członkostwa w Unii będzie uzależnione od spełniania określonych warunków: osiągania celów klimatycznych, gotowości do reform strukturalnych oraz wierności wartościom europejskim takim jak demokracja i praworządność.

Ze względu na rosnące wyzwania, podstawowa rola Wspólnoty przechodzi bowiem gwałtowną ewolucję. Tym razem jednak wyzwania płyną z zewnętrz Unii i dotyczą przede wszystkim zmian klimatycznych, skutków globalizacji, rywalizacji między USA a Chinami, a także pandemii COVID-19, która skupiła jak w soczewce wszystkie te zmiany.

Z tego powodu dotychczasowe priorytety – szczególnie istotne z punktu widzenia Polski – jak przezwyciężanie podziałów, wyrównywanie różnic ekonomicznych i liberalizacja wspólnego rynku tracą na znaczeniu.

Geopolityka pandemii a Unia Europejska: Mierzyć siły na zamiary czy realizować ambitne cele?

Pandemia koronawirusa stanowi dla Unii Europejskiej okazję do poprawy pozycji na arenie międzynarodowej. Co powinna zrobić Wspólnota, aby nie zmarnować nadarzającej się sposobności?

Przed UE zmiana celów i priorytetów

Według autorów raportu integracja służyć będzie w coraz większym stopniu trwałemu rozwojowi, który ma zostać osiągnięty poprzez uwzględnienie celów klimatycznych i środowiskowych, obronę suwerenności europejskiej w wymiarze gospodarczym oraz dostarczenie dóbr publicznych, takich jak sprawiedliwe płace czy zdrowie publiczne.

Globalne wyzwania wymuszają konkretne rozwiązania. Zmiany klimatyczne wymagają od Unii adaptacji polityki energetycznej i przemysłowej. Skutki deregulacji rynku, które uderzają w pracowników wzywają do odpowiedzi na tendencje protekcjonistyczne, a rywalizacja między USA a Chinami skłania Unię do budowy własnej suwerenności – czy to w sferze gospodarki, obrony czy technologii.

Pandemia COVID-19 przyspieszyła proces zmian i doprowadziła do decyzji politycznych i finansowych, które zaczynają kształtować nowy tryb działania Unii. Głównym celem integracji nie jest więc już odpowiadanie na problemy wewnętrzne i zacieśnianie współpracy między poróżnionymi pastwami, lecz zabezpieczenie przyszłości i wypracowanie wspólnej odpowiedzi na globalne wyzwania, podkreślają autorzy. Europejski Zielony Ład, wspólny zakup szczepionek, czy rozwój Funduszu Odbudowy to przykłady działań mających temu służyć.

Iwan Krastew: Integracja europejska to historia imitacji Zachodu – WYWIAD

„Za rządów komunistów zastanawiano się, ile Zachodu jest w Polsce. Dziś pytanie brzmi zupełnie inaczej: ile jest w Polsce Wschodu”, mówi politolog w rozmowie z Karoliną Zbytniewską.

 

Polska w obliczu globalnych wyzwań. Co należy zrobić w kolejnych latach?

Autorzy podkreślają, że redefinicja założeń funkcjonowania Unii Europejskiej będzie wymagać od Polski świadomych decyzji politycznych.

“W stosunku do 2004 r. waga członkostwa nie tylko się nie zmniejszyła, lecz wzrosła. Dotąd istota akcesji sprowadzała się do zakotwiczenia Polski w świecie Zachodu i nadrobienia dystansu rozwojowego wobec innych państw europejskich. Dzisiaj dochodzi do tego nowy cel: bezpieczeństwo wyboru cywilizacyjnego dokonanego przez Polskę w sytuacji, gdy podstawowe elementy tej cywilizacji – demokracja, prawa człowieka, wolność gospodarcza, równość wobec prawa – znajdują się pod rosnącą presją zewnętrzną i wewnętrzną”, podkreślił Piotr Buras, dyrektor Warszawskiego Biura Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych (ECFR).

Autorzy przedstawiają szereg rekomendacji dla Polski. Przede wszystkim zalecają przyjęcie celu neutralności klimatycznej w 2050 r. i opracowanie strategii sektorowych wspomagających jego osiągnięcie. Dodatkowo uznają za konieczne pełniejszą integrację z unią gospodarczą i walutową oraz przygotowanie do przyjęcia euro.

Autorzy w obecnie zachodzących zmianach widzą szansę dla Polski na odegranie zasadniczej roli w tworzeniu nowej polityki obronnej, szczególnie w zakresie unijnej polityki wschodniej. Polska ma szansę „aktywniej angażować się w politykę obronną UE” i stać się „liderem dialogu z krajami Partnerstwa Wschodniego”, napisano.

Jednak kompleksowa reforma modelu społeczno-gospodarczego Polski będzie zależeć od pogłębionych konsultacji społecznych i partycypacyjnego procesu podejmowania decyzji przy udziale władz samorządowych, konkludują autorzy. Bez spełnienia tego warunku o jakiekolwiek zmiany może być trudno.