Rijeka i Galway będą dłużej Europejskimi Stolicami Kultury. Przez koronawirusa nie mogły zrealizować swoich programów

Galway w Irlandii będzie Europejską Stolicą Kultury także w przyszłym roku. Podobnie chorwacka Rijeka (Photo by Kelan Chad on Unsplash)

Galway w Irlandii będzie Europejską Stolicą Kultury także w przyszłym roku. Podobnie chorwacka Rijeka (Photo by Kelan Chad on Unsplash)

Co roku dwa miasta z dwóch państw członkowskich Unii Europejskiej otrzymują tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. I przygotowują z tej okazji bogate programy wydarzeń kulturalnych i społecznych. W tym roku jednak pandemia uniemożliwiła realizację większości z nich.

 

Grafik Europejskich Stolic Kultury rozpisany jest na kilka lat do przodu. Chodzi o to, aby każde miasto miało odpowiednio dużo czasu, aby się przygotować. Dzięki mianu Europejskiej Stolicy Kultury można z pomocą unijnych funduszy zorganizować wiele wydarzeń kulturalnych i społecznych o paneuropejskim wymiarze.

Liczne badania, w tym zamówiona w 2004 r. przez Komisję Europejską ewaluacja efektów tego programu za lata 1995-2004 znana jako tzw. Raport Palmera, pokazują, że uzyskanie miana Europejskiej Stolicy Kultury ma ogromy wpływ na rozwój danego miasta.

Staje się bowiem nie tylko katalizatorem dla poprawy oferty kulturalnej, ale także ściąga wielu turystów, a nawet skutkuje rewitalizacją części przestrzeni miejskiej. Ponadto zwiększa także przedsiębiorczość mieszkańców i skutkuje ogólnym podniesieniem poziomu życia w mieście.

Koronawirus: Sytuacja w Polsce, Europie i na świecie – AKTUALIZACJA

Najnowsze informacje na temat pandemii koronawirusa w Polsce, Europie i na świecie – TEKST NA BIEŻĄCO AKTUALIZOWANY

Grafik miast rozpisany na kilka lat do przodu

Dlatego zainteresowanie uzyskaniem takiego miana jest ogromne. Co roku tytuł otrzymują dwa miasta z dwóch różnych państw członkowskich, a co trzeci rok wyróżniane jest jeszcze dodatkowo trzecie miasto, który znajduje się w kraju kandydującym do UE lub w kraju należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Grafik miast rozpisany jest do 2025 r., zaś grafik państw (każde z nich wyłania swoje miasto w wewnętrznej procedurze) aż do 2033. W tym roku 1 stycznia tytuły Europejskich Stolic Kultury przejęły chorwacka Rijeka oraz irlandzkie Galway. Rok temu były to zaś włoska Materia oraz bułgarski Płowdiw.

Polskę reprezentował już w 2000 r. Kraków. Był to szczególny rok, ponieważ aby uczcić koniec millenium, tytuł Europejskiej Stolicy Kultury otrzymało aż 9 miast, w tym dwa z krajów do UE kandydujących. Oprócz polskiego Krakowa była to jeszcze czeska Praga.

Ponownie Europejska Stolica Kultury znalazła się w Polsce w 2016 r., gdy miano to obok hiszpańskiego San Sebastián otrzymał także Wrocław. Polska ponownie wskaże jedną z dwóch Europejskich Stolic Kultury w 2029 r. Partnerskie miasto będzie zaś ze Szwecji.

Brytyjskie miasto nie będzie Europejską Stolicą Kultury w 2023 r.

Komisja Europejska zawiadomiła właśnie działający w strukturze brytyjskiego rządu Departament ds. Kultury, Mediów i Sportu, że żadne miasto z Wielkiej Brytanii nie może się już ubiegać o miano Europejskiej Stolicy Kultury na 2023 r. Przyczyną jest zaplanowane na 2019 r. …

PE poparł wniosek Komisji

W tym roku jednak ani Rijeka, ani Galway nie miały szans na zrealizowanie swojego programu kulturalno-społecznego. Szyki obu miastom pokrzyżowała pandemia COVID-19. Za sprawą przeciwepidemicznych obostrzeń trzeba było odwołać zdecydowaną większość koncertów, spektakli, wystaw czy innych wydarzeń, a kłopoty z przekraczaniem granic i podróżowaniem mocno ograniczyły liczbę turystów.

Dlatego Komisja Europejska już w sierpniu zaproponowała, aby wyjątkowo przedłużyć okres, w jakim Rijece i Galway przysługuje miano Europejskiej Stolicy Kultury. „Te miasta zasłużyły, aby dać im dodatkową szansę na zaprezentowanie swojej kreatywności i sprawności w działaniu” – przekonywał wiceprzewodniczący KE Margaritis Schinas.

Ale zgodę na wyjątkową zmianę regulaminu konkursu na Europejską Stolicę Kultury musiała dać jeszcze Komisja Kultury i Edukacji (CULT) w Parlamencie Europejskim. Europosłowie dopiero teraz przyjęli raport w tej sprawie i podjęli decyzję, aby przychylić się do wniosku KE.

Chodzi bowiem nie tylko o formalnie wydłużenie prawa do używania miana Europejskiej Stolicy Kultury, ale także możliwości korzystania i rozliczania unijnych funduszy na działania kulturalne oraz uprzywilejowanego dostępu do unijnych programów wspierających kulturę.

„Taka decyzja będzie najlepszym rozwiązaniem, aby te miasta mogły skorzystać z szansy odebranej im przez pandemię koronawirusa. Unia Europejska powinna też wesprzeć je, aby mogły zrealizować jak najwięcej ze swojego programu z poszanowaniem zasad sanitarnych” – przekonywała w swoim sprawozdaniu posłanka sprawozdawczyni z Chorwacji Željana Zovko (EPL).

Wrocław Europejską Stolicą Kultury

W niedzielę (17 stycznia) przejęcie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury od zeszłorocznych stolic- belgijskiego Mons i czeskiego Plzeň – obchodziły nowe miasta. Są to Wrocław oraz hiszpańskie Donostia-San Sebastián.Cały rok w tych miastach będą prowadzone akcje i wydarzenia, które mają na celu podkreślać kulturową …

Zmiany w kalendarzu na kilka lat do przodu

Ale przedłużenie prawa do bycia Europejską Stolicą Kultury dla Rijeki i Galway, oznacza także opóźnienie w nadaniu tego miana następnym w kolejce miastom. W 2021 r. miały je otrzymać aż trzy miasta – rumuńska Timișoara, greckie Eleusis oraz serbski Nowy Sad.

Ostatecznie zadecydowano, że Rijeka oraz Galway utrzymają tytuł Europejskiej Stolicy Kultury co najmniej do kwietnia przyszłego roku zaś Timișoara i Eleusis rozpoczną swoje „urzędowanie” dopiero w 2023 r. razem z węgierskim Veszprém. W 2021 r. Europejską Stolicą Kultury pozostanie natomiast Nowy Sad.

Serbowie po raz pierwszy miano Europejskiej Stolicy Kultury otrzymają jednak dopiero w połowie przyszłego roku, a więc będą się nim mogli posługiwać także w pierwszej połowie 2022 r.

Na ten rok utrzymano też zaplanowane już mianowanie Europejskimi Stolicami Kultury litewskiego Kowna i luksemburskiego miasta Esch-sur-Alzette. Oznacza to, że między 2021 a 2023 r. za każdym razem rocznie będą po trzy Europejskie Stolice Kultury.

W 2024 r. znów będą to trzy miasta, co jednak wynika już z normalnego kalendarza. Prestiżowy tytuł otrzymają wówczas estońskie Tartu, austriackie Bad Ischl oraz norweskie Bodø.

Tylko dwa miasta będą ponownie Europejską Stolicą Kultury dopiero w 2025 r. Wówczas tytuł zostanie przyznany niemieckiemu Chemnitz (decyzja w tej sprawie zapadła w ubiegłym tygodniu) oraz jednemu z miast w Słowenii. Słoweńska procedura wyłaniania miasta-kandydata jeszcze się nie zakończyła.