Podsumowanie roku: 10 najważniejszych wydarzeń w Europie w 2018 r.

źródło: MaxPixel

źródło: MaxPixel

To był rok, który pod wieloma względami miał być rokiem oczekiwania. Oczekiwania na brexit, oczekiwania na decydującą fazę negocjacji nad nową perspektywą finansową UE czy oczekiwania na przyszłoroczne wybory do PE. Tymczasem 2018 r. przyniósł też kilka przełomowych wydarzeń.

 

Oto 10 najważniejszych – zdaniem naszej redakcji – wydarzeń w mijającym roku.

1. Chaotyczny brexit

Było oczywiste, że łatwo nie będzie. Ale poziom chaosu w brytyjskich szeregach rządowych zaskoczył chyba wszystkich. Choć udało się niemal w ostatniej chwili wypracować projekt porozumienia między Wielką Brytanią a Unią Europejską, które określi warunki brexitu, to musi ono zostać jeszcze przyjęte przez Izbę Gmin.

A tymczasem rządowi Theresy May brakuje głosów. Dlatego głosowanie odłożono na przyszły rok. Gabinet May przeszedł też poważne przemeblowanie – nie ma w nim już większości zwolenników tzw. twardego brexitu, np. byłego szefa MSZ Borisa Johnsona czy byłego ministra ds. brexitu Davida Davisa.

2. Merkel odchodzi

Kanclerz Niemiec odeszła ze stanowiska szefowej chrześcijańsko-demokratycznej partii CDU. To skutek kiepskich wyników chadeków w wyborach landowych, a zwłaszcza w Hesji – tradycyjnym bastionie centroprawicy. CDU po raz kolejny zdobyła tam najwięcej głosów, ale jednocześnie zyskała ich najmniej od kilkudziesięciu lat.

Angela Merkel zamierza dokończyć swoją kadencję na stanowisku szefowej rządu, ale nawet jeśli CDU wygra następne wybory, kanclerz uda się na polityczną emeryturę. Nową szefową partii została Annegret Kramp-Karrenbauer – bliska współpracowniczka Merkel.

3. Protesty żółtych kamizelek

Choć w ostatnich tygodniach przygasają, to jednak protesty ruchu tzw. żółtych kamizelek stały się najtrudniejszą próbą dla rządów Emmanuela Macrona. Zaczęły się od sprzeciwu wobec podwyżek akcyzy na paliwa, ale przekształciły się w protesty wobec polityki gospodarczej prezydenta i jego ekipy rządowej. Część demonstrantów wprost domaga się nawet dymisji głowy państwa.

Trwające prawie 7 tygodni protesty skończyły się śmiercią 10 osób (to wynik wypadków spowodowanych blokowaniem dróg), a w ulicznych zamieszkach poszkodowanych lub rannych zostało prawie 1,5 tys. osób.

4. Jest propozycja nowego budżetu UE

Komisja Europejska w maju przedstawiła swoją propozycję tego jak ma wyglądać unijne finansowanie na lata 2021-2027. Tradycyjnie już mało kto był z niej zadowolony. To będzie bowiem najtrudniejszy unijny budżet od lat. Wyjście Wielkiej Brytanii z UE pozostawi w nim poważną dziurę, bowiem Londyn był płatnikiem netto. Dodatkowo, konieczne będzie sfinansowanie działań związanych z tzw. nowymi wyzwaniami, które dotyczą m.in. migracji czy bezpieczeństwa.

Dlatego konieczne będą cięcia w dotychczasowych unijnych politykach, np. Polityce Spójności czy Wspólnej Polityce Rolnej. Z drugiej strony, pomocne byłoby także zwiększenie składek wnoszonych przez państwa członkowskie. Spór dotyczy jednak tego jak wyważyć oba te rozwiązania.

5. COP24 w Katowicach zakończony uzgodnieniem porozumienia

Choć wydawało się, że to się nie uda, strony oenzetowskiej konferencji klimatycznej COP24 uzgodniły jednak treść końcowej deklaracji podczas szczytu w Katowicach. Tzw. Pakiet Katowicki (Katowice Rulebook) to mapa drogowa dotycząca realizacji postanowień klimatycznych podjętych przez zrzeszone w ONZ państwa w 2015 r. w Paryżu. Z jednej strony COP24 okazał się więc dla organizującej szczyt Polski sukcesem.

Z drugiej jednak, Warszawie nie udało się to, na czym jej – wydaje się – zależało najbardziej, czyli przekonanie świata do tego, że nie możemy odejść od energetyki opartej na węglu. W świat poszły obrazki prezentowanych w Katowicach kosmetyków i biżuterii z węgla oraz słowa polskiego prezydenta Andrzeja Dudy o tym, że „nie ma dzisiaj strategii całkowitej rezygnacji z węgla w Polsce.”

6. RODO weszło w życie

To rewolucja w ochronie na terenie UE danych należących do obywateli. Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przyjęto w kwietniu 2016 r., ale weszło w życie w maju 2018 r. Przepisy chroniące dane należące do osób fizycznych zostały zharmonizowane na poziomie całej UE, a ich naruszenie obwarowane jest bardzo poważnymi karami.

Czy RODO na dłuższą metę ułatwi życie unijnych obywateli, okaże się dopiero za jakiś czas. Na początku jednak okazało się wielkim wyzwaniem dla wszystkich – i dla firm oraz instytucji, i dla konsumentów.

7. Skandal wokół Cambridge Analytica

Wejście w życie RODO zbiegło się w czasie ze skandalem wokół brytyjskiej firmy Cambridge Analytica (CA), która w nielegalny sposób pozyskiwała dane dziesiątków milionów użytkowników Facebooka, a potem wykorzystywała je do działań na rzecz klientów, którymi były m.in. sztab wyborczy Donalda Trumpa w USA czy – pośrednio, poprzez spółkę powiązaną z CA – kampania zwolenników wyjścia Wielkiej Brytanii z UE.

Skutkiem ujawnienia tej sprawy były m.in. przesłuchania wysokich rangą managerów Facebooka (w tym samego założyciela i prezesa spółki Marka Zuckerberga) w Kongresie USA czy Parlamencie Europejskim. UE chce także podjąć kroki, aby zabezpieczyć przyszłoroczne wybory do PE zarówno przed działaniami ze strony takich firm jak CA, jak i działaniami w internecie ze strony państw trzecich.

8. Unijno-amerykańska wojna handlowa zawisła na włosku

Gdy UE znalazła się w połowie roku na liście podmiotów międzynarodowych objętych nowymi amerykańskimi restrykcjami celnymi dla branży hutniczej, Bruksela zapowiedziała kroki odwetowe – obłożenie unijnymi cłami amerykańskich dóbr konsumpcyjnych. Waszyngton groził więc także kolejnymi restrykcjami wobec UE, np. wobec branży motoryzacyjnej.

Ostatecznie udało się konflikt zażegnać, gdy do amerykańskiej stolicy udał się przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker. Strony postanowiły usiąść do stołu i spokojnie wypracować nowe relacje handlowe ponad Atlantykiem. Wielu ekspertów zastanawia się jednak, czy unijno-amerykański konflikt handlowy nie został jedynie odroczony.

9. Zmiana władzy we Włoszech, eurosceptycy u władzy

Marcowe wybory parlamentarne we Włoszech zatrzęsły tamtejszą sceną polityczną. W wyniku żmudnych negocjacji koalicyjnych powstał rząd populistycznego Ruchu Pięciu Gwiazd (M5S) oraz prawicowej Ligi. Oba ugrupowania bardzo krytycznie odnosiły się do prowadzonej przez UE polityki, choć pierwsze z nich mocniej akcentowało kwestie gospodarcze, a drugie – kwestie migracyjne.

Rzym szybko postanowił zmienić swoją własną politykę w tych obszarach. Włoskie porty zostały zamknięte przed statkami organizacji humanitarnych ratujących migrantów na Morzu Śródziemnym. Rzym ułożył także swój budżet na 2019 r. zakładając wyższy deficyt niż spodziewała się KE. W tej drugiej kwestii Włosi ostatecznie zgodzili się na kompromis. W tej pierwszej – grozili nawet zerwaniem jednego z unijnych szczytów.

10. Rok bez większych zamachów

Choć ostatnie tygodnie przyniosły tragiczne informacje o ataku terrorysty powiązanego z Państwem Islamskim na jarmarku świątecznym w Strasburgu, to jednak w 2018 r. okazał się być spokojniejszy pod względem aktywności terrorystycznej niż lata poprzednie.

W Strasburgu zginęło 5 osób. Również 5 osób poniosło śmierć w ataku w Trebes i Carcassonne na południu Francji. Z kolei 3 osoby zginęły w belgijskim Liege. Ale takich masowych ataków jakie miały w ostatnich latach miejsce w Paryżu, Barcelonie czy Berlinie – na szczęście nie było. Państwo Islamskie przegrało wojnę lądową na terenie Syrii i Iraku. Europejskie służby starają się, aby przegrało ją także na Starym Kontynencie.