PE: Nagroda Sacharowa dla Ujgura Ilhama Tohtiego

Ilham Tothi - laureat nagrody im. Sacharowa przyznawanej przez Parlament Europejski / Zdjęcie via Parlament Europejski

Laureatem tegorocznej Nagrody Sacharowa za wolność myśli został Ilham Tohti. Decyzję w czwartek (24 października) ogłosił przewodniczący Parlamentu Europejskiego David Sassoli.

 

 

Tuż przed wręczeniem Nagrody Sacharowa Marie Arena – szefowa podkomisji praw człowieka w PE powiedziała w wywiadzie dla EURACTIV.pl, że „wybór laureata tegorocznej nagrody jest naprawdę bardzo trudny, ponieważ wszyscy nominowani ryzykują swoją wolność, często też życie”.

Ilham Tohti to znany ujgurski obrońca praw człowieka, profesor nauk ekonomicznych i orędownik praw mniejszości ujgurskiej w Chinach. Od ponad dwudziestu lat działa na rzecz propagowania dialogu i zrozumienia między Ujgurami i Chińczykami.

„Ujgurzy są najbardziej prześladowaną mniejszością etniczną w Chinach” – podkreśla Adam Kozieł z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (HFPCz). Posiadają oni pewną autonomię w prowincji Sinciang, jednak jest ona notorycznie ograniczana przez chińskie władze – dodaje ekspert. Jak donoszą światowe media, ostatnia fala represji, zapoczątkowana w 2016 r. wymierzona w Ujgurów wiąże się m.in. z zamykaniem ludności w „obozach szkoleniowych” (nazywanych tak przez przedstawicieli chińskich władz). Human Rights Watch informuje również o torturach seksualnych.

Ludzie wciąż giną za prawa człowieka, choć mamy XXI wiek – WYWIAD

„Wybór laureata tegorocznej Nagrody Sacharowa jest naprawdę bardzo trudny, ponieważ wszyscy nominowani ryzykują swoją wolność, często też życie”, mówi Marie Arena* w rozmowie z EURACTIV.pl tuż przed ogłoszeniem wyników tegorocznej nagrody Parlamentu Europejskiego.

 

Karolina Zbytniewska, EURACTIV.pl: Sytuacja praw człowieka na świecie …

Nagroda za wolność myśli

We wrześniu 2014 r. Ilham Tohti, po dwudniowym pokazowym procesie został skazany za swoją działalność na dożywotnie więzienie. Mimo prześladowań nadal głosi on umiarkowanie w działaniu i pojednanie. Na paradoksalność sytuacji zwraca uwagę Adam Kozieł, ponieważ Tohti jest najbardziej ugodowym ujgurskim intelektualistą, który wielokrotnie opowiadał się przeciwko jakimkolwiek akcjom separatystycznym. „Tymczasem to właśnie on padł ofiarą chińskiego aparatu represji, odsiadując wyrok dożywotniego więzienia”. „W równie złej sytuacji znajdują się pozostali Ujgurzy, którzy w liczbie od 1 do 2 mln bez żadnej decyzji sądowej poddawani są kampanii wynaradawiania przez chiński aparat represji” – przypomina pracownik HFPCz.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że „Tohti poświęcił swoje życie walce o prawa mniejszości ujgurskiej w Chinach. Pomimo bycia orędownikiem umiaru i pojednania, został skazany na dożywocie w pokazowym procesie w 2014 roku”. Parlament Europejski wyraził ponadto „pełne poparcie dla pracy Tohtiego i ma nadzieję, że zostanie on niezwłocznie uwolniony przez chińskie władze.”

Adam Kozieł dodaje, że „sytuacji Ujgurów w Chinach nie polepsza ich religia. Są oni bowiem wyznawcami islamu, co jest wykorzystywane przez chińskie władze, np. poprzez przypisywanie im zamiarów terrorystycznych”. „W najbliższym czasie nie przewiduje poprawy sytuacji ludności ujgurskiej ani żadnej innej mniejszości etnicznej w Chinach. Obecnie na szczytach władzy trwa debata nad sensownością utrzymania systemu autonomii dla mniejszości. Niewykluczone, że w najbliższej przyszłości znikną one zupełnie” – konkluduje ekspert z HFPCz

Tohti jest trzecim obywatelem Chin nagrodzonym przez Parlament Europejski. Został nominowany przez grupę europarlamentarzystów z frakcji „Odnowić Europę”. W przeszłości nagroda im. Sacharowa trafiła do Wei Jingsheng oraz Hu Jia. 

Finaliści tegorocznej nagrody Sacharowa

Brazylijscy obrońcy praw człowieka, kenijscy studenci i ujgurski ekonomista znaleźli się w finale tegorocznej nagrody im. Sacharowa przyznawanej przez Parlament Europejski osobom i organizacjom broniącym praw człowieka i podstawowych wolności.

Walka o prawa mniejszości

Obok Tohtiego w ścisłym finale tegorocznej nagrody Sacharowa znaleźli się Brazylijczycy Marielle Franco, Wódz Raoni oraz Claudelice Silva dos Santos, a także grupa kenijskich nastolatek „The Restorers”.

Marielle Franco, to brazylijska działaczka polityczna i obrończyni praw człowieka, zamordowana w marcu 2018 roku. Raoni Metuktire, znany też jak Wódz Raoni stał się symbolem walki z wycinką lasów w Amazonii. Jest jednym z wielkich przywódców ludu Kayapo, osiadłego w sercu Amazonii, i poświęcił swoje życie walce o prawa rdzennych mieszkańców i ochronę Amazonii. Claudelice Silva dos Santos jest brazylijską ekolog i obrończynią praw człowieka. Jest znana ze swojego sprzeciwu wobec nielegalnych handlarzy drewnem, ranczerów i producentów węgla działających w regionie Praia-Alta Piranheira, odległej osadzie w Amazonii.

Dr Joanna Gocłowska-Bolek, latynoamerykanistka z Ośrodka Analiz Politologicznych Uniwersytetu Warszawskiego, uważa, że „nominacje dla Brazylijczyków są znaczące, bez względu na ostateczne rozstrzygnięcia”. Ekspertka ds. spraw Ameryki Południowej zwraca uwagę, że „w samej Brazylii niewiele mówi się i pisze o nominowanych. A większy rozgłos w kontekście przyznania ewentualnych nagród zdobyła nominacja Raoniego Metuktire do przyszłorocznej pokojowej nagrody Nobla”.

Joanna Gocłowska-Bolek podkreśla, że „Brazylia pod rządami prawicowego prezydenta Jaira Bolsonaro jest krytykowana – głównie przez obserwatorów europejskich, ale również część latynoamerykańskich, w tym samych Brazylijczyków – za nieprzestrzeganie praw mniejszości, w tym mniejszości etnicznych i seksualnych (tu zwłaszcza w kontekście deklarowanej biseksualności przez jedną z nominowanych, zamordowanej w 2018 roku aktywistki Marielle Franco). Dlatego – według badaczki z UW – „tegoroczne nominacje do nagrody im. Sacharowa zwracają uwagę na ten problem i można oczekiwać, że niezależnie od ostatecznego werdyktu zwrócą oczy nie tylko świata, ale też samej Brazylii na to, że prawa mniejszości powinny być respektowane, a ich pogwałcenie przez jakikolwiek rząd nie uchodzi uwadze obserwatorów i jest traktowane jako naganne”.

Pożary w Amazonii: Irlandia grozi zablokowaniem umowy z Mercosurem

Premier Irlandii Leo Varadkar ostrzegł w piątek, że jeśli Brazylia nie zaangażuje się w ochronę Amazonii, Irlandia spróbuje zablokować umowę między Unią Europejską a Wspólnym Rynkiem Południa (Mercosur).
 

 

Podczas gdy Irlandia grozi zablokowaniem umowy z Mercosurem, Argentyna i Chile oferują pomoc …

Kobiety nadal okaleczane mimo XXI wieku

Trzecimi nominowanymi jest grupa pięciu kenijskich nastolatek występujących jako „The Restorers”. Marie Arena zwróciła w wywiadzie dla EURACTIV.pl na paradoks dzisiejszego świata, w którym mimo XXI wieku „nadal żyjemy w świecie, gdzie kobiety są okaleczane tylko dlatego, że są kobietami”. Nominowane – Stacy Owino, Cynthia Otieno, Purity Achieng, Mascrine Atieno i Ivy Akinyi – opracowały i-Cut, aplikację pomagającą dziewczynom radzić sobie z okaleczaniem żeńskich narządów płciowych. Aplikacja ułatwia młodym kobietom szukanie pomocy, znalezienie centrum ratowniczego lub zgłoszenie procederu władzom.

„Okaleczanie żeńskich narządów płciowych jest poważnym problemem w Afryce” – przyznaje prof. Małgorzata Szupejko z Katedry Języków i Kultur Afryki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Polskiego Towarzystwa Afrykanistycznego. „Poszczególne państwa odnoszą na tym polu sukcesy. Głównie te zdemokratyzowane, które dopuszczają działalność organizacji pozarządowych” – dodaje ekspertka. „Jednak sytuacja jest daleka od ideału”. Prof. Szupejko zwraca uwagę, że łatwiej w Afryce walczyć jest o prawa kobiet w krajach, w których religią dominującą jest chrześcijaństwo. Zdecydowanie trudniej zaś tam, gdzie dominuje islam. Jednak – jak podkreśla badaczka – „należy unikać prostych uogólnień”.

Małgorzata Szupejko dodaje, że nie bez znaczenia dla sytuacji kobiet w Afryce są procesy globalizacyjne. Dostęp do internetu, smartfonów zmienił społeczeństwa oraz wzorce kulturowe, na co wskazuje przypadek „The Restorers” – konkluduje.

Pokojowy Nobel dla Afryki

Abiy Ahmed Ali został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla za 2019 r. Nagroda dla premiera Etiopii to przede wszystkim uznanie jego zasług w procesie pojednania z Erytreą – twierdzi Jędrzej Czerep z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

 

 

Komitet Noblowski przyznał nagrodę Abiy Ahmedowi …

Ustanowiona przez Parlament Europejski w 1988 r. Nagroda im. Andrieja Sacharowa na rzecz Wolności Myśli przyznawana jest co roku aktywistom walczącym o prawa człowieka na całym świecie.

Ceremonia wręczenia nagrody odbędzie się 18 grudnia w Strasburgu.