Luksemburg nadal rajem podatkowym?

infografika Komisji Europejskiej

Od czasu głośnej afery LuxLeaks, rząd Luksemburga zawarł kolejne 172 niejawne umowy z korporacjami międzynarodowymi, dzięki którym płacą one niższe podatki.

Dzisiaj (7 grudnia) opublikowano wyniki śledztwa, zgodnie z którymi rząd Luksemburga zawarł 172 niejawne umowy w sprawie podatków w r. po ujawnieniu skandalu „LuxLeaks”. Ta sprawa, ujawniona w listopadzie 2014 r., unaoczniła, do jakiego stopnia takie umowy (nazywane orzeczeniami podatkowymi) mogą obniżać podatki faktycznie płacone przez firmy w danym kraju – w tym przypadku właśnie w Luksemburgu.

>> Czytaj więcej o LuxLeaks

Liczba tego rodzaju umów między podmiotami firmowymi a rządami w całej Europie zwiększyła się o prawie 50 proc. odkąd wyniki śledztwa ujawniły w 2014 r. skalę problemu i wstrząsnęły nowo mianowaną Komisją Europejską. Jej przewodniczący Jean-Claude Juncker był bowiem premierem Luksemburga w czasie, gdy zawarto 300 porozumień w sprawie podatków.

W Parlamencie Europejskim pojawił się wówczas wniosek o wotum nieufności wobec Komisji Europejskiej, na mniej niż miesiąc po objęciu przez nią władzy. Tymczasem przed sądem w Luksemburgu toczy się proces, ale nie Junckera, tylko dwóch osób, które spostrzegły i zawiadomiły o nieprawidłowościach oraz jednego spośród dziennikarzy którzy ujawnili zasięg nieuczciwych praktyk i wyprowadzanie zysków poprzez niektóre korporacje.

>> Czytaj więcej o kontrowersjach wokół Junckera

Proces trwa, praktyki także

Od 2014 r. Belgia i Luksemburg zawarły najwięcej umów z firmami, zgodnie z ustaleniami sieci organizacji pozarządowych Eurodad, która przeanalizowała dane z 18 krajów. Rządy w tych krajach mają przyznawać „specjalne względy” podatkowe,

W odpowiedzi na aferę „LuxLeaks” na poziomie międzynarodowym i unijnym podjęto środki, które w założeniu mają zmusić firmy międzynarodowe do uczciwego płacenia podatków i zabronić im dokonywania tego na obszarach łagodniejszych podatkowo jurysdykcji. Luksemburg był jednym z państw aktywnie wspierających te rozwiązania.

>> Czytaj więcej o aferze LuxLeaks

Jednak wsparcie dla tych rozwiązań nie powstrzymało Luksemburga przed oferowaniem firmom specjalnych warunków podatkowych. Mimo skandalu, w 2015 r. Luksemburg zawarł 172 kolejne umowy, łącznie do końca 2015 r. obowiązywało ich 547.

W całej UE liczba zawartych umów mocno wzrasta: w 2013 r. miało to miejsce 547 razy, w 2014 r. – 972, do końca 2015 r. – 1  444 razy. W ciągu dwóch lat liczba nowych umów wzrosła więc o 160 proc.

Luksemburg jako „lider podatkowej przejrzystości”.

Nie wszystkie orzeczenia podatkowe wyliczone w raporcie są nieetyczne. Niemożliwa jest jednak ocena poszczególnych umów ze względu na ich niejawny charakter.

Stanowisko Luksemburga

Ministerstwo Finansów Luksemburga w wypowiedzi dla EurActiv stwierdziło, że „Nie możemy potwierdzić tych zarzutów [stawianych przez Eurodad]. Wręcz przeciwnie, należy podkreślić że Luksemburg odegrał kluczową rolę w propagowaniu przejrzystości na polu podatków w Europie” – usłyszeliśmy.

Podczas ostatniej prezydencji Luksemburga w Radzie Unii Europejskiej w drugiej połowie 2015 r., pod jego auspicjami zawarto porozumienie w Radzie UE umożliwiające automatyczną wymianę informacji o orzeczeniach podatkowych pomiędzy władzami krajów członkowskich. Jej wejście w życie spodziewane jest na drugi kwartał 2017 r.

Pomoże ona rządom krajów członkowskich UE wzajemnie obserwować umowy podatkowe zawarte między rządami poszczególnych krajów a przedsiębiorstwami. Według naszych źródeł, Luksemburg faktycznie odegrał kluczową rolę w doprowadzeniu do przyjęcia tego projektu przez Radę.

Natomiast Juncker, któremu zarzuca się udział w tym procesie (legalnego) unikaniu płacenia podatków przez firmy twierdzi, że problem dotyczy nie samego Luksemburga, ale całej Unii Europejskiej.

Pomoc rządowa

Komisja Europejska rozpoczęła własne śledztwa. Umowy podatkowe zostaną sprawdzone pod kątem, czy nie były formę nieuczciwego przyznania pomocy publicznej danym firmom, co narusza zasady wspólnego rynku. Przygotowała również zmiany w prawie dotyczące wymogu sprawozdawania zysków i podatków z każdego kraju, na podstawie wytycznych OBWE.

W wyniku swoich śledztw w 2014 r.  Komisja oskarżyła Irlandię o złamanie międzynarodowego prawa podatkowego poprzez zbyt niskie zdaniem Komisji podatki dla firmy Apple, jakie miały stanowić wynagrodzenie za utrzymywanie miejsc pracy. W sierpniu br. Komisja Europejska zażądała zapłaty 13 mld euro zaległych podatków od firmy Apple, która miała umowę podatkową z rządem w Dublinie.

>> Czytaj więcej o sprawie Apple

Od wyroku w sprawie Apple przewidywana jest procedura odwoławcza.  Podobne decyzje zapadły już wcześniej w sprawach dotyczących specjalnych względów rządów dla Fiata w Luksemburgu i Starbucksa w Holandii.

>> Czytaj więcej o działaniach UE w sprawie unikania opodatkowania

Wsparcie dla przejrzystości

Raport Eurodadu określa również postawy polityczne rządów krajów członkowskich UE wobec zwiększania przejrzystości podatkowej. O ile zwiększyło się dla niej wsparcie, to wciąż aktualne są poważne wyzwania.

Po raz pierwszy, kraje popierające przejrzystość w kwestii obowiązku ujawniania rzeczywistych właścicieli firm stanowią większość względem krajów jej przeciwnych. Nadal jednak jest więcej rządów państw członkowskich sprzeciwiających się ujawnianiu faktycznych podatków płaconych przez firmy międzynarodowe w krajach, w których prowadzą one działalność.

Eurodad ostrzega, że rządy krajów europejskich zawierały kontrowersyjne układy podatkowe z krajami rozwijającymi się.  Układy te mają działać na niekorzyść systemu podatkowego tych krajów. Według badań sieci Eurodad, układy te obniżają stawki podatkowe o co najmniej 3,8 proc.