63 mld euro dla Polski w ramach Funduszu Odbudowy. Jest nowy projekt budżetu na lata 2021-2027

Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen ogłasza nowy projekt budżetu UE na lata 2021-2027, źródło: EC - Audiovisual Service, European Union 2020, fot. Etienne Ansotte

Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen ogłasza nowy projekt budżetu UE na lata 2021-2027, źródło: EC - Audiovisual Service, European Union 2020, fot. Etienne Ansotte

Przewodnicząca Komisji Europejskiej przedstawiła dziś w Parlamencie Europejskim nowy projekt Wieloletnich Ram Finansowych Unii Europejskiej po 2020 r. Łącznie siedmioletni budżet miałby wynieść 1,1 bln euro. Dopisano do niego m.in. dodatkowe 55 mld euro na politykę spójności.

 

Projekt każdych kolejnych WRF przygotowuje Komisja Europejska. Poprzedni projekt opublikowano dwa lata temu – w maju 2018 r. Ale kryzys gospodarczy wywołany pandemią koronawirusa wymusił w nim zmiany.

Fundusz ratunkowy wart 750 mld

Dziś przewodnicząca KE Ursula von der Leyen przedstawiła więc zmodyfikowaną wersję budżetu na lata 2021-2027. Zakłada ona unijne wydatki na poziomie 1,1 bln euro. To kwota niemal identyczna niż w propozycji sprzed dwóch lat, ale inaczej rozłożono w niej akcenty.

A poza tym, państwa członkowskie będą miały do dyspozycji także dodatkowe 750 mld euro z antykryzysowego funduszu ratunkowego. Większość z tych środków – 500 mld – będzie bezzwrotnymi grantami, a pozostałe 250 mld zostanie przeznaczonych na preferencyjne pożyczki.

Środki z tego funduszu mają zostać wydane na ożywienie gospodarcze w UE. Aby sfinansować te działania UE miałaby zaciągać pożyczki na rynkach finansowych, a potem spłacać je przez 30 lat (w latach 2028-2058) ze środków uzyskanych m.in. z nowych unijnych dochodów własnych.

Przedstawiony dziś projekt proponuje kilka nowych źródeł finansowania wydatków UE, w tym zasoby oparte na systemie handlu pozwoleniami na emisję gazów cieplarnianych ETS, podatku cyfrowym, podatku od dużych firm, a także węglowej opłacie granicznej.

W nowym funduszu ratunkowym najwięcej środków – 172 mld – przewidziano dla Włoch. W ramach tej pomocy ponad 80 mld euro ma być bezzwrotną subwencją i ponad 90 mld zostanie przekazanych w formie nisko oprocentowanej pożyczki.

Na drugim miejscu pod względem zaplanowanych w funduszu ratunkowym środków znalazła się Hiszpania, a na trzecim Polska. Dla naszego kraju zaplanowano 63 mld euro, z czego ponad 37 mld to bezzwrotne dotacje. Pozostałe 30 mld będzie trzeba natomiast po pewnym czasie zwrócić.

Koronawirus: Sytuacja w Polsce, Europie i na świecie – AKTUALIZACJA

Najnowsze informacje na temat pandemii koronawirusa w Polsce, Europie i na świecie – TEKST NA BIEŻĄCO AKTUALIZOWANY

Przesunięcia w samym budżecie

Komisja proponuje też dodatkowe 55 mld euro na wsparcie obecnych programów polityki spójności do 2022 r. w ramach nowej inicjatywy REACT-EU. Środki te mają zostać przyznane „w zależności od nasilenia społeczno-ekonomicznych skutków kryzysu”, w tym poziomu bezrobocia młodzieży i dobrobytu państw członkowskich.

Dodatkowe 15 mld euro miałoby zaś trafić do Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Mają one posłużyć dokonaniu niezbędnych zmian strukturalnych w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu.

Nowy projekt WRF zakłada również ustanowienie nowego programu zdrowotnego EU4Health, aby wzmocnić bezpieczeństwo zdrowotne i przygotować UE na przyszłe kryzysy zdrowotne. Jego budżet będzie wynosił 9,4 mld euro.

Dużą nowością jest także zwiększenie Funduszu Sprawiedliwej Transformacji do 40 mld euro. Ma on pomóc państwom członkowskim w przyspieszeniu osiągnięcia neutralności klimatycznej, którą cała UE chciałaby osiągnąć do 2050 r.

Jeszcze w styczniu KE planowała na ten instrument przeznaczyć zaledwie 7 mld euro. Więcej środków (składających się na cały mechanizm sprawiedliwej transformacji) miało zostać zmobilizowanych dzięki gwarancjom pożyczkowym i zwrotnemu wsparciu z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Ale widmo kryzysu bez wątpienia osłabia chęć do korzystania ze zwrotnego wsparcia.

Ponad połowa obywateli UE ma przez pandemię kłopoty finansowe

58 proc. mieszkańców UE doświadczyło z powodu pandemii koronawirusa kłopotów finansowych. To przede wszystkim utrata dochodów, przymusowe bezrobocie oraz konieczność wydawania ostatnich oszczędności.

Nowe instrumenty i wzmocnienie istniejących programów

KE zaproponowała też Instrument Odbudowy i Odporności w wysokości 560 mld euro. miałby on zapewnić wsparcie finansowe dla inwestycji i reform, w tym tych związanych z Europejskim Zielonym Ładem i nowymi technologiami.

W tym przypadku dużą część mają jednak stanowić środki zwrotne i choć instrument będzie dostępny dla wszystkich państw członkowskich, to jednak gros środków ma zostać skierowanych do tych państw, w które kryzys gospodarczy uderzy najmocniej.

Kolejne wzmocnienia dotyczą istniejących już programów. Na przykład InvestEU, czyli flagowego europejskiego programu inwestycyjnego, który ma urosnąć do poziomu 15,3 mld euro, aby zmobilizować prywatne inwestycje w projekty w całej Unii.

W InvestEU ma być też wbudowany nowy instrument inwestycji strategicznych w celu wygenerowania inwestycji w wysokości do 150 mld euro i w efekcie zwiększenia odporności sektorów strategicznych, zwłaszcza tych związanych z transformacją ekologiczną i cyfrową.

Program finansowania badań i nauki „Horyzont Europa” ma natomiast zostać zwiększony do kwoty 94,4 mld euro w celu sfinansowania kluczowych badań w dziedzinie zdrowia, zielonych technologii i cyfryzacji.

Europejczycy chcą więcej kompetencji dla UE na polu walki z koronawirusem

Obywatele państw członkowskich UE są niezadowoleni z braku solidarności między krajami w trakcie obecnego kryzysu.

Jakie szanse na budżetowe porozumienie?

KE podtrzymała też swoją propozycję powiązania wypłaty unijnych funduszy z przestrzeganiem praworządności. Przedstawiony dziś dokument informuje, że sporządzony przez Komisję projekt rozporządzenia w sprawie ochrony budżetu UE przed łamaniem praworządności będzie kluczowym elementem propozycji dotyczących przyszłych unijnych ram finansowych.

Będzie jednak trudno o zaakceptowanie tego projektu przez wszystkie państwa członkowskie. Tu swój sprzeciw od początku tej dyskusji zgłaszają m.in. Polska i Węgry, przeciw którym KE rozpoczęła w ostatnich latach kilka procedur związanych z naruszeniem praworządności.

Bruksela po raz pierwszy przedstawiła propozycję w sprawie uzależnienia wypłaty funduszy unijnych od praworządności jeszcze w maju 2018 r. Teraz wiceprzewodnicząca KE Věra Jourová zapowiedziała, że dołoży wszelkich starań, by w nowym wieloletnim budżecie UE wypłata środków unijnych była uzależniona od spełniania norm praworządności i by przepisy te były stanowcze.

Przewodnicząca KE zaapelował, aby państwa członkowskie postarały się szybko osiągnąć porozumienie ws. nowych ram finansowych UE, najlepiej do końca lipca. Muszą one bowiem obowiązywać już od stycznia. Inaczej potrzebne będą prowizoria budżetowe.

Możliwe, że szczyt budżetowy odbędzie się jeszcze w czerwcu, choć możliwe też, że na początku lipca. Wiele wskazuje na to, że w tym celu przywódcy państw członkowskich będą się musieli jednak osobiście spotkać w Brukseli, a to możliwe będzie dopiero, gdy opanowana zostanie pandemia.

Ale swoje zastrzeżenia (przede wszystkim co do kształtu Funduszu Odbudowy) już oficjalnie zgłosiła Holandia, która razem z Austrią, Danią i Szwecją tworzy tzw. oszczędną czwórkę. Państwa te domagały się, aby fundusz opierał się niemal całkowicie na środkach zwrotnych, tymczasem aż 2/3 jego wysokości do dotacje, których nie będzie trzeba oddać.

Koronawirus: Szwecję czeka recesja, mimo braku lockdownu

Szwedzi muszą przygotować się na tąpnięcie gospodarcze