Jakie są wspólne priorytety Polski i Czech w zakresie bezpieczeństwa?

Polsko-czeskie konsultacje międzyrządowe w Pradze, 2018 rok. [Adam Guz / KPRM]

Jakie wyzwania dla bezpieczeństwa stoją przed Polską i Czechami? Czy oba państwa podzielają te same poglądy w kluczowych obszarach stosunkach transatlantyckich?Wiceminister obrony Czech Tomáš Kopečný zwraca uwagę, że pandemia COVID-19 szczególnie uwydatniła zależność państw UE od zagranicznych dostawców. Jego zdaniem państwa europejskie są tym bardziej nieprzygotowane na kryzysy większego kalibru, dlatego potrzebują inwestycji we własne przemysły obronne.

 

 

Na postawione wyżej pytania spróbowali odpowiedzieć specjaliści w zakresie bezpieczeństwa podczas panelu ekspertów pt. „Czech-Polish Partnership in the security agenda” na Forum „Polska i Czechy w UE: Szanse i wyzwania”, które odbyło się 26 listopada br.

Szef MSZ Czech: Mamy doskonałe relacje z Polską. Sprawa weta budżetu UE nic nie zmienia

W jaki sposób relacje polsko-czeskie postrzega minister spraw zagranicznych Czech Tomáš Petříček?

Pola współpracy polsko-czeskiej w zakresie bezpieczeństwa

Uczestnicy debaty byli zgodni co do jednej, wielokrotnie podkreślanej kwestii: należy umocnić współpracę obronną między Polską a Czechami, równolegle do tej na poziomie regionalnym, unijnym czy transatlantyckim.

Z drugiej strony, jak podkreślił zastępca dyrektora Departamentu Polityki Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Zagranicznych Marcin Wróblewski, „polsko-czeskie działania powinny być rozwijane nie w opozycji do innych struktur tylko je uzupełniać”. Jako przykład tego typu jednoczącego wyzwania podał on obecną sytuację na Białorusi, z którą Rosja będzie dążyć do zwiększenia integracji militarnej.

„Polskę i Czechy łączy podobna strategiczna wizja, stanowisko wobec NATO i Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony UE (PESCO), a także to, że kraje te zmagają się z podobnymi zagrożeniami bezpieczeństwa i rozumieją wzajemne obawy bardziej niż partnerzy z Zachodu”, dodał ambasador-koordynator ds. międzynarodowych aspektów bezpieczeństwa cybernetycznego i technologicznego Departamentu Polityki Bezpieczeństwa Tadeusz Chomicki.

W dyskusji wybrzmiewała także potrzeba zwiększenia własnego potencjału obronnego, aby nie być wyłącznie zdanym na zewnętrzne wsparcie.

Jak wskazał wiceminister obrony Czech Tomáš Kopečný, sytuacja związana z pandemią COVID-19 szczególnie uwydatniła ten problem, ponieważ w większości państw regionu brakowało najbardziej podstawowych środków i ujawniło ich zależność od zagranicznych aktorów. To oznacza, że państwa europejskie są tym bardziej nieprzygotowane na kryzysy większego kalibru, dlatego potrzebują inwestycji we własne przemysły obronne.

W tym celu Czechy nawiązały szereg umów międzyrządowych, otrzymując np. amerykańskie towary obronne w ramach Foreign Military Sales czy systemy obrony powietrznej od Dyrektoriatu ds. Międzynarodowej Współpracy w Ministerstwie Obrony Izraela (SIBAT).

Czechy wyrażają też chęć współpracy w wymianie wiedzy pomiędzy państwami, zwłaszcza w trzech dziedzinach: technologii cyfrowej, technologii kosmicznej oraz sztucznej inteligencji i robotyce. Te filary strategii Ministerstwa Obrony Czech są odzwierciedlone w inicjatywie NATO Emerging and Disruptive Technology, a jak zapewnił Kopečný, resort liczy na bilateralną współpracę z Polską w tych obszarach.

Ekspert: W relacjach z Rosją Czechy na pierwszym miejscu stawiają na interes ekonomiczny

Praga nie opowiada się przeciwko gazociągowi Nord Stream 2. W słowach premiera Babisza, można wyczytać transakcyjne podejście dotyczące źródeł surowców naturalnych. W konsekwencji czeski premier na pierwszym miejscu stawia interes ekonomiczny w relacjach z Rosją, mówi w rozmowie z EURACTIV.pl …

Cyberbezpieczeństwo w stosunkach polsko-czeskich

Wraz z rozwojem internetu, użytkownicy stają się coraz bardziej od niego uzależnieni, a tym samym bezbronni wobec rosnącej liczby zagrożeń cybernetycznych. W związku z tym, analogicznie do konwencjonalnych działań wojennych, cyberprzestrzeń również wymaga narzędzi, systemu ochrony przed atakami i współpracy międzynarodowej.

Dyrektor Narodowej Agencji ds. Bezpieczeństwa Cybernetycznego i Informacji Karel Řehka, podkreślił jednak, że jest to długofalowy i niekończący się proces i nie ogranicza się tylko do kwestii technicznych. „To też kwestia strategicznego przywództwa, zarządzania i polityki zagranicznej (..). W coraz większym stopniu dotyczy ona geopolityki, dlatego coraz więcej naszych działań musimy ściśle koordynować z dyplomatami i ministrem spraw zagranicznych”, dodał.

Řehka przytoczył kilka przykładów. Jednym z nich była Dyrektywa NIS przyjęta w 2016 r., która była pierwszym unijnym aktem prawnym dotyczącym cyberbezpieczeństwa, który zapewnia środki prawne w celu zwiększenia jego poziomu na terenie Unii Europejskiej. Drugi przykład to Platforma Cyberbezpieczeństwa Europy Środkowej z 2013 r. w której powstanie oba państwa miały spory wkład.

Współpraca istnieje również na poziomie krajowym, co przejawia się wspólnymi działaniami polskich i czeskich służb specjalnych, zespołami reagowania na cyberataki czy zestawem narzędzi dla dyplomacji cyfrowej (Cyber Diplomacy Toolbox).

Najnowszym sektorem współpracy jest natomiast bezpieczeństwo sieci 5G. Polska i Czechy podpisały w tym roku deklarację ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie jej budowy, a sam dokument zawiera tzw. Propozycje Praskie, przedstawione po raz pierwszy podczas międzynarodowej konferencji o bezpieczeństwie sieci 5G w Czechach.

Postulat wspólnej koordynacji działań także w tym sektorze wysunął ambasador Chomicki. Jego zdaniem, choć Europa może poszczycić się licznymi instytucjami badawczymi zajmującymi się cyberprzestrzenią, to ich aktywność jest zdezintegrowana i niepowiązana.

„Musimy rozwinąć nasze zdolności w celu osiągnięcia autonomii – nie w kontrze do naszych partnerów takich jak NATO, ale w celu zwiększenia samowystarczalności w Unii”, dodał.

Wtórował mu Wojciech Lorenz z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, który zaznaczył, że UE jest pozbawiona natowskich struktur militarnych, ale oferuje wiele narzędzi, których z kolei nie posiada NATO – np. możliwości wprowadzania sankcji czy kompetencji regulacyjnych.

Impas ten może zostać wkrótce przełamany, ponieważ obecnie trwają konsultacje w sprawie utworzenia Europejskiego Centrum Kompetencji w Dziedzinie Cyberbezpieczeństwa w Przemyśle, Technologiach i Badaniach Naukowych (ECCC), a 9 grudnia podczas posiedzenia Coreperu wybrano lokalizację siedziby – Bukareszt.

O goszczenie u siebie siedziby ECCC rywalizowała także Polska, Belgia, Niemcy, Litwa, Luksemburg i Hiszpania. Głosowanie zdecydowanie wygrała jednak kandydatura rumuńska, za którą opowiedziało się 15 z 27 państw członkowskich. Polski wniosek poparły zaś tylko dwie europejskie stolice, w tym… Warszawa.

 

CZ-PL logos

Raport specjalny został przygotowany w ramach projektu „Czesko-Polskie Forum Ekspertów”, który został życzliwie wsparty przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej w ramach Forum Czesko-Polskiego oraz praskie biuro Hanns-Seidel-Stiftung.