USA usuwają Turcję z programu myśliwców F-35

F-35, źródło: Flickr, fot. Ministerstwo Obrony Norwegii

F-35, źródło: Flickr, fot. Ministerstwo Obrony Norwegii

W środę (17 lipca) USA podjęły decyzję o usunięciu Turcji z programu F-35. Ma to związek z dostawami rosyjskiego systemu obrony przeciwlotniczej S-400 „Triumf”, które w zeszłym tygodniu przyjęła Ankara.

 

 

Pierwszy transport rosyjskiego systemu do bazy wojskowej Murted, na północny wschód od stolicy, miał miejsce w piątek 12 lipca. W ten sposób Turcja i Rosja przypieczętowały umowę sojuszniczą, której USA od miesięcy starały się zapobiec.

„USA i inni partnerzy F-35 są zgodni, co do zawieszenia Turcji i rozpoczęcia procesu usunięcia jej z programu” – powiedziała Ellen Lord, podsekretarz obrony ds. zamówień publicznych.

Presja USA nie złamała Turcji

Minister spraw zagranicznych Turcji Mavlut Cavusoglu uznał tę decyzję za niesprawiedliwą i niosącą poważne zagrożenie dla amerykańsko-tureckich stosunków. Waszyngton i Ankara mają odmienne zdanie w wielu kwestiach, a przyjęcie S-400 może jeszcze bardziej zachwiać relacje, podburzone przez spór o strategię we wschodniej Syrii, gdzie Amerykanie są sprzymierzeni z wrogami Turcji Kurdami. 

Rosyjska broń dociera do Turcji

Od piątku do Turcji przybywają kolejne partie rosyjskiego sprzętu wojskowego. Zakup i instalowanie elementów systemu obrony rakietowej S-400 wzbudza wiele kontrowersji wśród sojuszników Ankary w NATO. Waszyngton ostrzega Turcję przed sankcjami, włącznie z wyeliminowaniem z rozwoju programu myśliwców F-35.
 

 

Od piątku …

Chcąc zapobiec zacieśnianiu turecko-rosyjskich relacji, USA zażądały wypowiedzenia kontraktu w zamian za dostawy wyrzutni Patriot. Turcja nie zgodziła się na ten układ twierdząc, że sprowadzenie takiego sprzętu stanowiłoby poważne zagrożenie dla jej bezpieczeństwa narodowego.

David Trachtenberg, zastępca podsekretarza obrony ds. polityki, powiedział dziennikarzom, że USA w dalszym ciągu ceni sobie stosunki z Turcją. „Nasze partnerstwo strategiczne będzie kontynuowane. Ale nie mogliśmy pozostać obojętni – ta decyzja jest odpowiedzią na konkretne działanie” – dodał. 

Pentagon przedłożył już plan usunięcia Turcji z programu F-35, który obejmuje m.in. wstrzymanie szkoleń dla tureckich pilotów. Lord oznajmiła, że turecki personel ma opuścić USA do 31 lipca. Co więcej Turcja nie będzie mogła już zakupić zadeklarowanych stu myśliwców F-35.

Niemcy zbroją Turcję mimo sprzeciwu UE

Niemiecki eksport uzbrojenia do Turcji nie maleje, co powoduje ostry sprzeciw państw członkowskich Unii Europejskiej, w szczególności Cypru i Grecji. Cała sytuacja ma miejsce w chwili, gdy UE nakłada na Ankarę sankcje za nielegalne odwierty przy granicy z Cyprem.
 

Na żądanie …

W obawie przed rosyjskim szpiegostwem

Lockheed Martin F-35 Lightning II, najbardziej zaawansowany myśliwiec w amerykańskim arsenale, jest używany przez NATO i innych sojuszników USA. Dlatego Waszyngton obawia się, że dostawy S-400 pozwolą Rosji uzyskać zbyt wiele szczegółów na temat uzbrojenia USA.

„Zakup systemu obrony powietrznej S-400 jest nie do pogodzenia z dostawami F-35. Amerykańskie i rosyjskie instalacje nie mogą koegzystować. Obawiamy się, że Moskwa wykorzysta swój system do zbierania informacji na temat zaawansowanych możliwości naszego programu” – oznajmił w oświadczeniu Biały Dom. 

Na dorocznym forum bezpieczeństwa w Aspen, sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg, wyraził zaniepokojenie decyzją o wydaleniu Turcji z F-35. Podkreślił, że S-400 nie mogą stać się częścią wspólnej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej NATO, ale tureckie samoloty i radary pozostaną częścią systemu. 

UE grozi Turcji sankcjami w sprawie wierceń wokół Cypru

UE ostrzegła Ankarę przed nielegalnym wydobywaniem ropy w pobliżu Cypru. Oświadczyła również, że jeśli Turcja zlekceważy apel o zaprzestanie wierceń, Bruksela gotowa będzie nałożyć sankcje.
 

Turcja od dłuższego czasu narusza wyłączną strefę ekonomiczną Cypru na wodach Morza Śródziemnego, próbując rozpocząć tam …

Amerykanie liczą straty

Lord wyznała, że zmiany w łańcuchu dostaw dla myśliwców będą kosztowały Waszyngton od 500 do 600 milionów dolarów. Podsekretarz podkreśliła, że Ankara jest odpowiedzialna za produkcję ponad 900 części F-35, które zostaną rozmieszczone w innych, głównie amerykańskich, fabrykach. „Turcy stracą miejsca pracy i możliwości na dalszy rozwój gospodarczy” – dodaje Lord.

Carolyn Nelson, rzeczniczka Lockheed Martin Corp, głównego wykonawcy odrzutowców, powiedziała, że „w ostatnim czasie pracowaliśmy nad stworzeniem alternatywnych źródeł zaopatrzenia w USA, aby jak najszybciej zaadoptować się do nowej sytuacji związanej z utratą wkładu Turcji w program”.

W związku z wydaleniem Ankray, Waszyngton rozważa rozszerzenie sprzedaży odrzutowców na pięć innych państw, w tym Rumunię, Grecję i Polskę. Swoją decyzję motywują faktem, że europejscy sojusznicy zwiększają obronę w obliczu umacniającej się pozycji Rosji.

Myśliwce F-35 i więcej wojsk USA w Polsce

Prezydenci Polski i Stanów Zjednoczonych Andrzej Duda i Donald Trump ogłoszą dziś opinii publicznej ustalenia, które zapadły w sprawie obecności wojsk amerykańskich w Polsce – zapowiedział wczoraj w Waszyngtonie minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak.

Program F-35

Głównymi fundatorami uruchomionego w 2006 r. programu Joint Strike Fighter są USA i Wielka Brytania. Stany Zjednoczone odpowiadają za około 90 % wkładu. Piątym w kolejności partnerem pod względem poniesionych kosztów jest Turcja, której udział w projekcie jest szacowany na 175 milionów dolarów. We współfinansowanie budowy wielozadaniowych myśliwców zaangażowały się także trzy państwa Unii Europejskiej Włochy, Holandia i Dania. Partnerami są również Norwegia, Australia, Kanada, Izrael, Singapur, Japonia i Korea Południowa.

Udział w programie nie wiąże się z obowiązkiem zamówienia konkretnej liczby myśliwców. Jednak w przypadku rezygnacji z decyzji o zakupie samolotów państwu nie przysługuje zwrot wniesionego wkładu. F-35 będą najbardziej zaawansowanymi technologicznie myśliwcami zdolnymi do walki radioelektronicznej. Będą wykorzystywane przede wszystkim w przeprowadzaniu uderzeń na cele lądowe.