Dwa lata po aferze Panama Papers: UE i walka z oszustwami podatkowymi

Europosłowie z transparentami dotyczącymi m.in. walki z unikaniem opodatkowania, źródło: Flickr/European Parliament

Europosłowie z transparentami dotyczącymi m.in. walki z unikaniem opodatkowania, źródło: Flickr/European Parliament

W ciągu ostatnich dwóch lat UE przyjęła m.in. nowe prawodawstwo mające wesprzeć działania w walce z unikaniem płacenia podatków i defraudacją pieniędzy. Powstała także czarna lista rajów podatkowych. KE chce także walczyć z wielkimi koncernami, które uchylają się od płacenia podatków.

 

3 kwietnia 2016 r. wyciekła z zarejestrowanej w Panamie kancelarii prawnej Mossack Fonseca znaczna liczba dokumentów dotyczących firm i osób korzystających z rajów podatkowych z kancelarii. W ramach tzw. afery Panama Papers ujawniono istnienie 214 tys. spółek offshore działających w ponad 200 krajach, a także zaangażowanie się w ten proceder ponad 500 banków i prominentnych polityków.

W lipcu 2016 r. państwa członkowskie UE uzgodniły dyrektywę w sprawie zwalczania unikania opodatkowania (Directive on tackling tax avoidance), która zawiera przepisy zakazujące przenoszenia zysków przez firmy do krajów o niskich lub zerowych podatkach. Komisja Europejska zaproponowała również zmianę dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, aby zmusić przedsiębiorstwa do ujawnienia tożsamości właścicieli przedsiębiorstw w rejestrze dostępnym dla organów podatkowych.

W marcu 2018 r. przyjęto rozporządzenie zobowiązujące pośredników, takich jak doradcy podatkowi, księgowi i prawnicy do zgłaszania władzom raportów o oszustwach podatkowych. Dyrektywa ta zostanie wdrożona w 2020 r.

Pierwsze raje podatkowe na "czarnej liście" UE

17 krajów lub terytoriów zależnych znalazło się ostatecznie na zapowiadanej od dawna unijnej „czarnej liście” rajów podatkowych, czyli miejsc, które ułatwiają m.in. obywatelom UE ukrywanie dochodów przed rodzimymi organami podatkowymi. 47 kolejnych państw znalazło się na tzw. liście obserwacyjnej, ponieważ …

Czarna lista podatkowa

W grudniu 2017 r. UE opublikowała listę rajów podatkowych. Początkowo umieszczono na niej 17 krajów, ale 10 z nich zostało szybko z listy usuniętych po złożeniu przez władze tych państw obietnicy wprowadzenia zmian w ich ustawodawstwie. Na liście pozostały obecnie: Samoa Amerykańskie, Guam, Namibia, Trynidad i Tobago, St. Kitts i Nevis oraz Wyspy Dziewicze. Ponad 50 ryzykownych krajów zobowiązało się do zmiany swojego ustawodawstwa, ale państwa członkowskie nie uzgodniły skoordynowanych sankcji w odniesieniu do niewspółpracujących jurysdykcji podatkowych.

Parlament Europejski, który utworzył trzy specjalne komisje do zbadania skandali finansowych przyznaje, że poczyniono postępy, ale także krytykuje brak woli niektórych krajów, zwłaszcza w odniesieniu do przedsiębiorstw wielonarodowych.

„Największym wyzwaniem było uzyskanie jednomyślności wśród 28 państw członkowskich, ponieważ niektóre kraje stopniowo spowalniają wdrażanie niektórych bardzo potrzebnych reform” – powiedziała Molly Scott Cato, członek Komisji ds. Przestępstw Finansowych.

W marcu 2018 r. Komisja Europejska wskazała siedem państw UE, które ułatwiają uchylanie się od opodatkowania. To Belgia, Cypr, Malta, Holandia, Irlandia, Węgry i Luksemburg. Decyzja ta wywołała oburzenie państw członkowskich broniących swojej suwerenności podatkowej.

Tymczasem według wyliczeń KE Irlandia powinna odzyskać 13 miliardów euro nieopodatkowanych podatków od Apple, Belgia – 700 miliardów euro od 35 międzynarodowych firm, a Luksemburg 250 milionów euro od Amazon.